అవిత్రస్తో బాహువీర్యం విజాన- న్నుపహ్వరే వాసుదేవస్య ధీరః। అవోచన్మాం యోత్స్యమానః కిరీటీ మధ్యే బ్రూయా ధార్తరాష్ట్రం కురూణామ్
వాసుదేవుని అపారమైన బలాన్ని తెలుసుకొని, ఏమాత్రం భయపడకుండా, ధైర్యంగా ఉన్న కిరీటధారి అర్జునుడు నన్ను ఒంటరిగా పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "నేను యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, నా మాటలను కౌరవుల మధ్యలో, ధృతరాష్ట్రుని ముందు చెప్పు."
సంశ్రృణ్వతస్తస్య దుర్భాషిణో వై దురాత్మనః సూతపుత్రస్య సూత। యో యోద్ధుమాశంసతి మాం సదైవ మన్దప్రజ్ఞః కాలపక్వోఽతిమూఢః
అప్పుడు దుర్బుద్ధి కలిగిన, చెడు మాటలు మాట్లాడే సూతపుత్రుడు, ఎప్పుడూ తన బుద్ధి తక్కువగా, అహంకారంతో నన్ను యుద్ధానికి పిలవడం వింటూ ఉండగా—
యే వై రాజానః పాణ్డవాయోధనాయ సమానీతాః శ్రృణ్వతాం చాపి తేషామ్ । యథా సమగ్రం వచనం మయోక్తం సహామాత్యం శ్రావయేథా నృపం తత
పాండవులపై యుద్ధం చేయడానికి కూడబెట్టిన రాజులు, వారి మంత్రులు అందరూ వినేటట్లు, నేను చెప్పిన మాటలను యథావిధిగా రాజుకు తెలియజేయాలి.
యథా నూనం దేవరాజస్య దేవాః శుశ్రూషన్తే వజ్రహస్తస్య సర్వే। తథాఽశ్రృణ్వన్పాణ్డవాః సృఞ్జయాశ్చ కిరీటినా వాచముక్తాం సమర్థామ్
ఎలా దేవేంద్రుని వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్న దేవతలు ఆయన మాటను వినిపించుకుంటారో, అలాగే కిరీటధారి అర్జునుడు చెప్పిన బలమైన మాటలను పాండవులు, శృంజయులు కూడా శ్రద్ధగా విన్నారు.
ఇత్యబ్రవీదర్జునో యోత్స్యమానో గాణ్డీవధన్వా లోహితపద్మనేత్రః। న చేద్రాజ్యం ముఞ్చతి ధార్తరాష్ట్రో యధిష్ఠిరస్యాజమీఢస్య రాజ్ఞః
గాండీవాన్ని ధరించిన, కమలంలాంటి ఎర్ర కళ్లుగల అర్జునుడు యుద్ధానికి సిద్ధమవుతూ ఇలా అన్నాడు: "ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు యుదిష్ఠిర మహారాజుకు రాజ్యాన్ని ఇవ్వకపోతే—"
అస్తి నూనం కర్మ కృతం పురస్తా- దనిర్విష్టం పాపకం ధార్తరాష్ట్రైః। యేషాం యుద్ధం భీమసేనార్జునాభ్యాం తథాశ్విభ్యాం వాసుదేవేన చైవ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు గతంలో చేసిన పాపాలు ఇంకా తీరలేదు కనుక, ఇప్పుడు భీమసేనుడు, అర్జునుడు, అశ్వినులు, వాసుదేవుడు వీరితో యుద్ధం జరగబోతుంది.
శైనయేన ధ్రువమాత్తాయుధేన ధృష్టద్యుమ్నేనాథ శిఖణ్డినా చ। యుధిష్ఠిరేణేన్ద్రకల్పేన చైవ యోఽపధ్యానాన్నిర్దహేద్గాం దివం చ
ఎప్పుడూ ఆయుధాలు ధరించి సిద్ధంగా ఉన్న శైనేయుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, ఇంద్రునితో సమానమైన యుదిష్ఠిరుడు—వీరు సంకల్పంతో భూమిని, ఆకాశాన్ని కాల్చగలరు.
తైశ్చేద్యోద్ధుం మన్యతే ధార్తరాష్ట్రో నిర్వృత్తోఽర్థః సకలః పాణ్డవానామ్। మా తత్కార్షీః పాణ్డవస్యార్థహేతో- రుపైహి యుద్ధం యది మన్యసే త్వమ్
ధృతరాష్ట్రుడు వీరితో యుద్ధం చేయాలని అనుకుంటే, పాండవుల ఆశయాలు అన్నీ నెరవేరినట్టే. పాండవుల ప్రయోజనానికి విరుద్ధంగా ఏమీ చేయకు; నిజంగా యుద్ధం కావాలనుకుంటే మాత్రమే ముందుకు వెళ్ళు.
యాం తాం వనే దుఃఖశయ్యామవాత్సీ- త్ప్రవ్రాజితః పాణ్డవో ధర్మచారీ। ఆప్నోతు తాం దుఃఖతరామనర్థా- మన్త్యాం శయ్యాం ధార్తరాష్ట్రః పరాశుః
ధర్మబుద్ధి కలిగిన పాండవుడు అరణ్యంలో ఉన్నప్పుడు అనుభవించిన దుఃఖాన్ని మించిన బాధను, ధృతరాష్ట్రుడు, కఠినమైన శయ్యగా అనుభవించాలి.
హ్రియా జ్ఞానేన తపసా దమేన శౌర్యేణాథో ధర్మగుప్త్యా ధనేన। అన్యాయవృత్తిః కురు పాణ్డవే యా- నధ్యాతిష్ఠద్ధార్తరాష్ట్రో దురాత్మా
హేయం, జ్ఞానం, తపస్సు, నియమం, పరాక్రమం, ధర్మరక్షణ, ధనం—ఇవి కలిగి ఉన్నా, దురాత్ముడైన ధృతరాష్ట్రుడు అన్యాయ మార్గాన్ని అనుసరించి పాండవుని పైకి ఎక్కలేడు.
మాయోపధం ప్రతిధానార్జవాభ్యాం తపోదమాభ్యాం ధర్మగుప్త్యా బలేన। సత్యం బ్రువన్ప్రతిపన్నో నృపో న- స్తితిక్షమాణః క్లిశ్యమానోఽతివేలమ్
సత్యవంతుడు, నేరుగా ఉండే వాడు, తపస్సు, నియమం, ధర్మరక్షణ, బలంతో కూడిన రాజు ఎంత కష్టపడ్డా, మాయ, మోసాలకు పాల్పడలేదు.
యదా జ్యేష్ఠః పాణ్డవః సంశితాత్మా క్రోధం యత్తం వర్షపూగాన్సుఘోరమ్। అవస్త్రష్టా కురుపూద్వృత్తచేతా- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
పాండవులలో పెద్దవాడు, దృఢ సంకల్పంతో ఉన్న యుదిష్ఠిరుడు, ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఆపుకున్న ఘోరమైన కోపాన్ని బయటపెడితే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు యుద్ధాన్ని నిజంగా అనుభవిస్తాడు.
కృష్ణవర్త్మేవ జ్వలితః సమిద్ధో యథా దహేత్కక్షమగ్నిర్నిదాఘే। ఏవం దగ్ధా ధార్తరాష్ట్రస్య సేనాం యుధిష్ఠిరః క్రోధదీప్తోన్వవేక్ష్య
ఎండాకాలంలో అగ్ని అడవిని ఎలా కాల్చేస్తుందో, అలాగే యుదిష్ఠిరుడు కోపంతో మండిపడి, ధృతరాష్ట్రుని సేనను యుద్ధంలో నాశనం చేస్తాడు.
యదా ద్రష్టా భీమసేనం రథస్యం గదాహస్తం క్రోధవిషం వమన్తమ్। అమర్షణం పాణ్డవం భీమవేగం తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
భీమసేనుడు రథంపై నిలబడి, చేతిలో గదా పట్టుకుని, కోపం విషాన్ని పీల్చుతూ, ఆపలేని వేగంతో ఉన్న పాండవుడిని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు యుద్ధాన్ని అనుభవిస్తాడు.
సేనాగగం దంశితం భీమసేనం సులక్షణం వీరహణం పరేషామ్। ఘ్నన్తం చమూమన్తకసన్నికాశం తదా స్మర్తా వచనస్యాతిమానీ
పొడవైన పళ్లతో గుర్తుపడే భీమసేనుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, పాదాటిసేనలను, రథాలను మరణదూతలా నాశనం చేస్తుంటే, అప్పుడు అతడు ఈ మాటలు గుర్తు చేసుకుంటాడు.
యదా ద్రష్టా భీమసేనేన నాగా- న్నిపాతితాన్గిరికూటప్రకాశాన్। కిమ్భైరివాసృగ్వమతో భిన్నకుమ్భాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
పర్వతశిఖరాల్లా మెరిసే ఏనుగులను భీమసేనుడు పడగొట్టి, వారి తలలు పగిలి, రక్తం పొంగిపొర్లుతుంటే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు యుద్ధాన్ని అనుభవిస్తాడు.
మహాసింహో గా ఇవ సంప్రవిశ్య గదాపాణిర్ధార్తరాష్ట్రానుపేత్య। యదా భీమో భీమరూపో నిహన్తా తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
భయంకరమైన రూపంతో ఉన్న భీముడు, గొప్ప సింహంలా గదా చేత పట్టుకుని, ధృతరాష్ట్రుల మధ్య ప్రవేశించి వారిని సంహరించేటప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు యుద్ధాన్ని అనుభవిస్తాడు.
మహాభయే వీతభయః కృతాస్త్రః సమాగమే శత్రుబలావమర్దీ। సకృద్రథేనాప్రతిమాన్రథౌఘా- న్పదాతిసఙ్ఘాన్గదయాభినిఘ్నన్
భయంకరమైన పరిస్థితుల్లో కూడా భయపడకుండా, ఆయుధాలలో నిపుణుడై, శత్రు సేనలను త్రొక్కుతూ, ఒక్క రథంతోనే అనేక రథాలను, పాదాటిసేనలను గదాతో సంహరిస్తాడు.
సైన్యాననేకాంస్తరసా విగృహ్ణ- న్యదా ఛేత్తా ధార్తరాష్ట్రస్య సైన్యమ్। ఛిన్దన్వనం పరశునేవ శూర- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
వేగంగా అనేక సైన్యాలను చీల్చుకుంటూ పోయి, ధృతరాష్ట్రుని సైన్యాన్ని ఓ వీరుడు అడ్డుగా అడవిని గొడ్డలితో నరికినట్టు నరికి వేస్తే, అప్పుడు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రులు తీవ్రంగా బాధపడతారు.
తృణప్రాయం జ్వలనేనేవ దగ్ధం గ్రామం యథా ధార్తరాష్ట్రాన్సమీక్ష్య। పక్వం సస్యం వైద్యుతేనేవ దగ్ధం పరాసిక్తం విపులం స్వం బలౌఘమ్
ధృతరాష్ట్రులు అగ్నిలో కాలిన ఊరిలా, లేదా మెరుపుతో పండిన పంట నాశనమైనట్టు, వారి విస్తారమైన సైన్యం చెల్లాచెదురై పోయిన దృశ్యం చూసి, అతడు దుఃఖిస్తాడు.
హతప్రవీరం విముఖం భయార్తం పరాఙ్ముఖం ప్రాయశోఽనష్టయోధమ్। శస్త్రార్చిషా భిమసేనేన దగ్ధం తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్త్సత్
వీరులు చనిపోయి, భయంతో ముఖాలు తిప్పుకుని, యుద్ధం చేయకుండా పారిపోతూ, భీమసేనుని ఆయుధాల మంటలో కాలిపోతే, అప్పుడు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రులు బాధపడతారు.
ఉపాసఙ్గానాచరేద్దక్షిణేన వరాఙ్గానాం నకులశ్చిత్రయోధీ। యదా రథాగ్ర్యో రథినః ప్రచేతా తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
నకులు, గొప్ప యోధుడు, కుడి వైపు నుంచి శత్రు సైన్యంలోకి దూసుకెళ్లి, రథాధిపతులతో పోరాడితే, అప్పుడు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రులు బాధపడతారు.
సుఖోచితో దుఃఖశయ్యాం వనేషు దీర్ఘం కాలం నకులో యామశేత। ఆశీవిషః క్రుద్ధ ఇవోద్వమన్విషం తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
సుఖానికి అలవాటైన నకులు, అడవుల్లో ఎన్నో రోజులు కష్టాన్ని అనుభవిస్తూ పడుకుంటూ, కోపంతో పాము విషం ఊదినట్టు యుద్ధంలో ప్రవర్తిస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు బాధపడతారు.
త్యక్తాత్మానః పార్థివాయోధనాయ సమాదిష్టా ధర్మరాజేన సూత। రథైః శుభ్రైః సైన్యమభిద్రవన్తో దృష్ట్వా పశ్చాత్తప్స్యతే ధార్తరాష్ట్రః
ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, రాజకుమారులు ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా, అందమైన రథాలపై సైన్యంపై దాడి చేస్తే, ఈ దృశ్యాన్ని చూసి ధృతరాష్ట్రులు తరువాత పశ్చాత్తాపపడతారు.
శిశూన్కృతాస్త్రానశిశుప్రకాశాన్ యదా ద్రష్టా కౌరవః పఞ్చ శూరాన్। త్యక్త్వా ప్రాణాన్కౌరవానాద్రవన్త- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
కౌరవుడు ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలిగిన ఐదుగురు వీరులను, పిల్లలవలె కనిపించినా, ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా కౌరవులపై దూసుకెళ్తూ చూస్తే, అప్పుడు యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్రులు బాధపడతారు.
యథా శక్రో దానవనాశనార్థం సువర్ణతారం రథముత్తమాశ్వైః। దాన్తైర్యుక్తం సహదేవోఽధిరూఢః శిరాంసి రాజ్ఞాం క్షేప్స్యతే మార్గణౌఘైః
ఇంద్రుడు దానవులను నశింపజేయడానికి ఉత్తమమైన గోల్డెన్ రథంపై ఎక్కినట్టు, సహదేవుడు మంచి గుర్రాలతో కూడిన రథంపై ఎక్కి, రాజుల తలలపై బాణాల వర్షం కురిపిస్తాడు.
మహాభయే సంప్రవృత్తే రథస్థం వివర్తమానం సమరే కృతాస్త్రమ్। సర్వా దిశః సపతన్తం సమీక్ష్య తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైనప్పుడు, సహదేవుడు రథంలో నిలబడి, అన్ని దిశలలో ఆయుధాలు సంధిస్తూ పోరాడుతుంటే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
హ్రీనిషేవో నిపుణః సత్యవాదీ మహాబలః సర్వధర్మోపపన్నః। గాన్ధారిమార్ఛంస్తుములే క్షిప్రకారీ క్షేప్తా జనాన్సహదేవస్తరస్వీ
సహదేవుడు లజ్జాశీలి, నైపుణ్యవంతుడు, నిజాయితీగలవాడు, గొప్ప బలవంతుడు, అన్ని ధర్మాలతో కూడినవాడు, గాంధారి మూలంలో చురుకుగా పని చేస్తూ, శత్రువులను వేగంగా పడగొడతాడు.
యదా ద్రష్టా ద్రౌపదేయాన్మహేషూన్ శూరాన్కృతాస్త్రాన్రథయుద్ధకోవిదాన్। ఆశీవిషాన్ఘోరవిషానివాయత- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
ద్రౌపదీ కుమారులు, గొప్ప విలువిదులు, రథయుద్ధంలో నైపుణ్యం కలిగిన వీరులు, విషపాము లా భయంకరంగా ఉన్నారు అని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
యదాభిమన్యుః పరవీరఘాతీ శరైః పరాన్మేఘ ఇవాభివర్షన్। విగాహితా కృష్ణసమః కృతాస్త్ర- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
అభిమన్యుడు శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, మేఘాలు వర్షం కురిపించినట్టు బాణాలు సంధిస్తూ, కృష్ణునితో సమానంగా యుద్ధంలో ప్రవేశిస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.