యథోదపానే మహతి సర్వతః సంప్లుతోదకే। ఏవం సర్వేషు వేదేషు ఆత్మానమనుజానతః
ఎలా ఒక పెద్ద బావిలో అన్ని వైపులా నీరు నిండివుంటుందో, అలాగే వేదాల్లో ఆత్మను తెలుసుకున్నవారికి కూడా అంతే.
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో మహాత్మా న దృశ్యతేఽసౌ హృది సంనివిష్టః । అజశ్చరో దివారాత్రమతన్ద్రితశ్చ స తం మత్వా కవిరాస్తే ప్రసన్నః
అంగుళంత పరిమాణంలో ఉన్నా, ఆ మహాత్ముడు హృదయంలో నివసిస్తూ కనబడడు. జన్మలేని వాడు, పగలు రాత్రి తిరుగుతూ, అలసట లేకుండా ఉంటాడు. అతన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞాని ప్రశాంతంగా ఉంటాడు.
అహమేవ స్మృతో మాతా పితా పుత్రోఽస్మ్యహం పునః। ఆత్మాహమపి సర్వస్య యచ్చ నాస్తి యదస్తి చ
నేనే తల్లిని, తండ్రిని, మళ్లీ కుమారుడిని కూడా గుర్తు చేసుకుంటాను. నేను అందరిలోని ఆత్మను, ఉన్నదాన్ని, లేనదాన్ని కూడా నేనే.
పితామహోఽస్మి స్థవిరః పితా పుత్రశ్చ భారత। మమైవ యూయమాత్మస్థా న మే యూయం న వో హ్యహమ్
భారతా! నేనే తాత, వృద్ధుడు, తండ్రి, కుమారుడిని. మీరు అందరూ నాలోనే ఉన్నారు. మీరు నా వారు కారు, నేను మీవాడు కాను.
ఆత్మైవ స్థానం మమ జన్మ చాత్మా ఓతప్రోతోఽహమజరప్రతిష్ఠః। అజశ్చరో దివారాత్రమతన్ద్రితోఽహం మాం విజ్ఞాయ కవిరాస్తే ప్రసన్నః
నా నివాసం ఆత్మే, నా జన్మ కూడా ఆత్మే. నేను అంతటా కలిసిపోయి, జన్మలేని వాడిని, స్థిరుడిని. పగలు రాత్రి తిరుగుతూ, అలసట లేకుండా ఉంటాను. నన్ను తెలుసుకున్న జ్ఞాని ప్రశాంతంగా ఉంటాడు.
అణోరణీయాన్సుమనాః సర్వభూతేషు జాగ్రతి। పితరం సర్వభూతేషు పుష్కరే నిహితం విదుః
అత్యంత సూక్ష్మంగా, స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో, అన్ని జీవుల్లో జాగృతంగా ఉంటాడు. అన్ని జీవుల్లోని హృదయ పద్మంలో ఉన్న తండ్రిని వారు తెలుసుకుంటారు.
ఏవం సనత్సుజాతేన విదురేణ చ ధీమతా। సార్ధం కథయతో రాజ్ఞః సా వ్యతీయయ సర్వరీ
ఇలా సనత్సుజాతుడు, ధీమంతుడు అయిన విదురుడు, రాజుతో కలిసి మాట్లాడుతుండగా ఆ రాత్రి మొత్తం గడిచిపోయింది.
తస్యాం రజన్యాం వ్యుష్టాయాం రాజానః సర్వ ఏవ తే। సభామావివిశుర్హృష్టాఃక సూతస్యోపదిదృక్షయా
ఆ రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, అందరు రాజులు రథిసేవకుని మాటలు వినాలని ఉత్సాహంగా సభలోకి ప్రవేశించారు.
శుశ్రూషమాణాః పార్థానాం వాచో ధర్మార్థసంహితాః । ధృతరాష్ట్రముఖాః సర్వే యయూ రాజన్సభాం శుభామ్
పాండవుల మాటలు, ధర్మార్థాలతో నిండినవి, వినుతూ, ధృతరాష్ట్రుడు ముందుండగా అందరూ ఆ శుభ్రమైన సభకు వెళ్లారు.
సుధావదాతాం విస్తీర్ణాం కనకాజిరభూషితామ్ । చన్ద్రప్రభాం సురుచిరాం సిక్తాం చిన్దనవారిణా
ఆ సభ విశాలంగా, అమృతంలా ప్రకాశిస్తూ, బంగారు నేలతో అలంకరించబడి, చంద్రకాంతి వలె మెరిసిపోతూ, చల్లని నీటితో చల్లబడింది.
రుచిరైరాసనైః స్తీర్ణాం కాఞ్చనైర్దారవైరపి। అశ్మసారమయైర్దాన్తైఃక స్వాస్తీర్ణైః సోత్తరచ్ఛదైః
ఆ సభలో బంగారు, కలప, రాయి, దంతాలతో చేసిన అందమైన ఆసనాలు పరచబడి, పై కప్పులతో సజావుగా అమర్చబడ్డాయి.
భీష్మో ద్రోణః కృపః శల్యః కృతవర్మా జయద్రథః । అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సోమదత్తశ్చ బాహ్లికః
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, శల్యుడు, కృతవర్మ, జయద్రథుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లికుడు.
విదురశ్చ మహాప్రాజ్ఞో యుయుత్సుశ్చ మహారథః। సర్వే చ సహితాః శూరాః పార్థివా భరతర్షభ । ధృతరాష్ట్రం పురస్కృత్య వివిశుస్తాం సభాం శుభామ్
మహాపండితుడు విదురుడు, మహారథుడు యుయుత్సు, ఇంకా అందరు వీర రాజులు, భారత వంశశ్రేష్ఠా! ధృతరాష్ట్రుడు ముందుండగా ఆ శుభ్రమైన సభలో ప్రవేశించారు.
దుఃశాసనశ్చిత్రసేనః శకునిశ్చాపి సౌబలః। దుర్ముఖో దుఃసహః కర్ణ ఉలూకోఽథ వివింశతిః
దుఃశాసనుడు, చిత్రసేనుడు, సౌబలుడు శకుని, దుర్ముఖుడు, దుఃసహుడు, కర్ణుడు, ఉలూకుడు, వివింశతి.
కురురాజం పురస్కృత్య దుర్యోధనమమర్షణమ్। వివిశుస్తాం సభాం రాజన్సురాః శక్రసదో యథా
దుర్యోధనుడు, సహించలేని మనసుతో ముందుండగా, కురు వంశాధిపతులు ఆ సభలోకి ప్రవేశించారు, రాజా! అది దేవతలు ఇంద్రుని సభలోకి ప్రవేశించినట్లు కనిపించింది.
ఆవిశద్భిస్తదా రాజఞ్శూరైః పరిఘబాహుభిః । శుశుభే సా సభా రజన్సింహైరివ గిరేర్గుహా
ఆ వీరులు, ఇనుప దండాల్లాంటి భుజాలతో, ఆ సభలోకి అడుగుపెట్టినప్పుడు, ఆ సభ రాజా! సింహాలతో నిండిన కొండ గుహలా ప్రకాశించింది.
తే ప్రవిశ్య మహేష్వాసాః సభాం సర్వే మహౌజసః । ఆసనాని విచిత్రాణి భేజిరే సూర్యవర్చసః
అంతా గొప్ప ధనుర్ధారులైన వారు, మహాశక్తులు, ఆ సభలోకి వెళ్లి, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే అందమైన ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.
ఆసనస్థేషు సర్వేషు తేషు రాజసు భారత। ద్వాఃస్థో నివేదయామాస సూతపుత్రముపస్థితమ్
భారతా! ఆ రాజులు అందరూ తమ తమ ఆసనాల్లో కూర్చున్నప్పుడు, ద్వారపాలకుడు రథికుని కుమారుడు వచ్చాడని తెలియజేశాడు.
అయం సరథ ఆయాతి యోఽయాసీత్పాణ్డవాన్ప్రతి। దూతో నస్తూర్ణమాయాతి సైన్ధవైః సాధువాహిభిః
ఇదిగో, మన దూతగా పాండవుల వద్దకు వెళ్లిన వాడు, మంచి సింధు గుర్రాలతో కూడిన రథంతో త్వరగా వస్తున్నాడు.
..పేయాయ స తు క్షిప్రం రథాత్ప్రస్కన్ద్య కుణ్డలీ। ప్రవివేశ సభాం పూర్ణాం మహీపాలైర్మహాత్మభిః
ఆయన వెంటనే రథం నుండి దిగిపోయి, కుండలాలు ధరించి, గొప్ప మహాత్ములైన రాజులతో నిండిన ఆ సభలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రాప్తోఽస్మి పాణ్డవాన్గత్వా తం విజానీత కౌరవాః। యథావయః కురూన్సర్వాన్ప్రతినన్దన్తి పాణ్డవాః
పాండవుల వద్దకు వెళ్లి తిరిగి వచ్చాను, కౌరవులారా! పాండవులు వయస్సు ప్రకారం అందరినీ అభివాదం చేస్తున్నారు అని తెలుసుకోండి.
అభివాదయన్తి వృద్ధాంశ్చ వయస్యాంశ్చ వయస్యవత్। పునశ్చాభ్యవదన్పార్థాః ప్రతిపూజ్య యథావయః
వారు పెద్దవారిని గౌరవంగా, సమానులైన వారిని స్నేహపూర్వకంగా అభివాదం చేశారు. పాండవులు వయస్సు ప్రకారం ప్రతివారిని సత్కరించి మళ్లీ అభివాదం చేశారు.
యథాహం ధృతరాష్ట్రేణ శిష్టః పూర్వమితో గతః। అబ్రవం పాణ్డవాన్గత్వా నాత్ర కిఞ్చన హాపితమ్
ధృతరాష్ట్రుడు నన్ను ఇక్కడి నుండి పంపినప్పుడు ఎలా చెప్పాడో, అలాగే నేను పాండవులకు చెప్పాను. నా మాటల్లో ఏదీ మిగిలిపోలేదు.
పృచ్ఛామి త్వాం సఞ్జయ రాజమధ్యే యదబ్రవీద్వాక్యమదీనసత్వః। జనార్దనస్తాత యుధాం ప్రణేతా దురాత్మనాం జీవితచ్ఛిన్మహాత్మా
సంజయా! రాజుల మధ్యన నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను – యుద్ధ వీరులకు నాయకుడైన, దుష్టులను సంహరించే జనార్దనుడు ఏమి చెప్పాడో చెప్పు.
ఆగుల్ఫేభ్యోఽభిసంవీతః ప్రయతోఽహం కృతాఞ్జలిః। శుద్ధాన్తం ప్రావిశం రాజన్నాఖ్యాతో నరసింహయోః
రాజా! నేను చేతులు జోడించి, పవిత్రమైన మనసుతో, లోపలికి వెళ్లి, ఆ సింహపురుషులిద్దరికి నా రాకను తెలియజేశాను.
న చాభిమన్యుర్న యమౌ తం దేశమభిజగ్మతుః । యత్ర కృష్ణౌ చ కృష్ణా చ సత్యభామా చ భామినీ
అక్కడ కృష్ణుడు, కృష్ణా, ప్రకాశవంతమైన సత్యభామ ఉన్న చోట, అభిమన్యుడు గానీ, యమ సోదరులు గానీ లేరు.
ఉభౌ మధ్వాసవక్షీబౌ వరచన్దనరూషితౌ । స్త్రగ్విణౌ వరవస్త్రాఙ్గౌ వరాభరణభూషితౌ
వారు ఇద్దరూ తేనె కలిసిన మద్యం సేవించి, ఉత్తమమైన చందనంతో పూసుకుని, పుష్పమాలలు ధరించి, మంచి వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
నైకరత్నవిచిత్రం చ కాఞ్చనం చ వరాసనమ్। నానాస్తరణసంస్తీర్ణం యత్రాసాతే నరర్షభౌ
అక్కడ అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు ఆసనం, రకరకాల పరుపులతో పరచబడి, ఆ ఇద్దరు మహాపురుషులు కూర్చున్నారు.
సత్యాఙ్కముపధానం తు కృత్వా శేతే జనార్దనః। అర్జునాఙ్కగతౌ పాదౌ కేశవస్యోపలక్షయే। అర్జునస్య చ కృష్ణాయాః శుభాయాశ్చాఙ్కగావుభౌ
జనార్దనుడు సత్యా ఒడిలో తలపెట్టుకుని పడుకున్నాడు. కేశవుని పాదాలు అర్జునుడి ఒడిలో ఉండగా, ఆ పాదాల వద్ద కృష్ణా మరియు శుభ్రంగా ఉన్న ఆ మహిళ ఇద్దరూ అర్జునుడి పాదాలను తమ ఒడిలో పెట్టుకున్నారు.
కాఞ్చనం పాదపీఠం తు పార్థో వై ప్రాదిశన్ముదా। దాసీభ్యామాహృతం మహ్యం స్పృష్ట్వా భూమావుపావిశమ్
పార్థుడు ఆనందంతో బంగారు పాదపీఠాన్ని చూపించాడు. ఇద్దరు దాసులు తీసుకొచ్చిన దాన్ని నేలపై ఉంచి, నేను కూర్చున్నాను.