ఏవం ప్రవృత్తో యదుపాలభేత వై ధనమాచార్యాయ తదనుప్రయచ్ఛేత్। స తాం వృత్తిం బహుగుణామేవమేతి గురోః పుత్రే భవతి చ వృత్తిరేషా
ఇలా బ్రహ్మచర్యంలో నిబద్ధంగా ఉండి, విద్యను పూర్తిచేసిన తర్వాత గురువుకు ధనం ఇవ్వాలి. ఈ విధంగా ప్రవర్తిస్తే అనేక గుణాలు కలుగుతాయి. ఈ ప్రవర్తన గురుపుత్రునిపట్ల కూడా ఉండాలి.
ఏవం వసన్సర్వతో వర్ధతీహ బహూన్పుత్రాంల్లభతే చ ప్రతిష్ఠామ్। వర్షన్తి చాస్మై ప్రదిశో దిశశ్చ వసత్యస్మిన్బ్రహ్మచర్యే జనాశ్చ
ఇలా బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ ఉండేవాడు అన్ని విధాల అభివృద్ధి చెందుతాడు, అనేక మంది సంతానాన్ని పొందుతాడు, స్థిరతను పొందుతాడు. దిక్కులు, ప్రాంతాలు అతనికి ఆశీర్వదిస్తాయి. జనులు కూడా ఈ బ్రహ్మచర్యంలో నివసిస్తారు.
ఏతేన బ్రహ్మంచర్యేణ దేవా దేవత్వమాప్నువన్। ఋషయశ్చ మహాభాగా బ్రహ్మలోకం మనీషిణః
ఈ బ్రహ్మచర్యంతో దేవతలు దేవత్వాన్ని పొందారు. మహా భాగ్యశాలి ఋషులు, జ్ఞానులు బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుకున్నారు.
గన్ధర్వాణామనేనైవ రూపమప్సరసమభూత్ । ఏతేన బ్రహ్మచర్యేణ సూర్యోఽప్యహ్నాయ జాయతే
ఈ బ్రహ్మచర్యంతోనే గంధర్వులు తమ అందాన్ని, అప్సరసలు కూడా తమ రూపాన్ని పొందారు. ఇదే బ్రహ్మచర్యంతో సూర్యుడు ప్రతి రోజు ఉదయిస్తాడు.
ఆకాఙ్క్ష్యార్థస్య సంయోగాద్రసభేదార్థినామివ । ఏవం హ్యేతే సమాజ్ఞాయ తాదృగ్భావం గతా ఇమే
రుచిని కోరేవారు రుచులతో కలవాలనుకుంటారు కదా, అలాగే వీరందరూ దీని అర్థాన్ని గ్రహించి ఆ స్థితిని పొందారు.
య ఆశ్రయేత్పావయేచ్చాపి రాజ- న్సర్వం శరీరం తపసా తప్యమానః। ఏతేన వై బాల్యమభ్యేతి విద్వాన్ మృత్యుం తథా స జయత్యన్తకాలే
ఓ రాజా, ఎవరు తపస్సుతో తన శరీరాన్ని పవిత్రం చేసుకుంటారో, వారు ఈ బ్రహ్మచర్యంతో మళ్లీ యవ్వనాన్ని పొందుతారు, చివరికి మరణాన్ని కూడా జయిస్తారు.
అన్తవతః క్షత్రియ తే జయన్తి లోకాఞ్జనాః కర్మణా నిర్మలేన । బ్రహ్మైవ విద్వాంస్తేన చాభ్యేతి సర్వం నాన్యః పన్థా అయనాథ విద్యతే
ఓ క్షత్రియా, శుద్ధమైన కార్యంతో ప్రజలు కొంతకాలం ఉండే లోకాలను గెలుచుకుంటారు. కానీ బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడు వాటన్నింటినీ బ్రహ్మంతోనే పొందుతాడు. దీనికంటే వేరే మార్గం లేదు, ఓ నాయకుడిలేని వాడా.
ఆభాతి శుక్లమివ లోహితమి- వాథో కృష్ణమథాఞ్జనం కాద్రవం వా। సద్బ్రహ్మణః పశ్యతి యోఽత్ర విద్వా- న్కథం రూపం తదమృతమక్షరం పదమ్
అది తెల్లగా, ఎర్రగా, నల్లగా, అంజనంలా, పాము రంగులోనూ కనిపించవచ్చు. కానీ జ్ఞాని ఇక్కడ నిజమైన బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని చూస్తాడు. ఆ అమృతమైన, నశించని స్థితి ఎలా ఉంటుంది?
ఆభాతి శుక్లమివ లోహితమి- వాథో కృష్ణమాయసమర్కవర్ణమ్। న పృథివ్యాం తిష్ఠతి నాన్తరిక్షే నైతత్సముద్రే సలిలం బిభర్తి
అది తెల్లగా, ఎర్రగా, నల్ల ఇనుప రంగులో, రాగి రంగులో కనిపించవచ్చు. అది భూమిపై ఉండదు, ఆకాశంలో ఉండదు, సముద్రంలో ఆ నీరు ఉండదు.
న తారకాసు న చ విద్యుదాశ్రితం న చాభ్రేషు దృశ్యతే రూపమస్య। న చాపి వాయౌ న చ దేవతాసు నైతచ్చన్ద్రే దృశ్యతే నోత సూర్యే
అది నక్షత్రాల్లో లేదు, మెరుపులో లేదు, మేఘాల్లో లేదు. గాలిలో లేదు, దేవతల్లో లేదు, చంద్రునిలో లేదు, సూర్యునిలో లేదు.
నైవర్క్షు తన్న యజుష్షు నాప్యథర్వసు న దృశ్యతే వై విమలేషు సామసు। రథన్తరే బార్హద్రథే వాపి రాజ- న్మహావ్రతే నైవ దృశ్యేద్భ్రువం తత్
అది ఋగ్వేదంలో లేదు, యజుర్వేదంలో లేదు, అథర్వవేదంలో లేదు. పవిత్రమైన సామవేదంలో లేదు, రథంతరంలో, బర్హద్రథంలో లేదు, ఓ రాజా, మహావ్రతంలో కూడా దాని స్వరూపం కనిపించదు.
అపారణీయం తమసః పరస్తా- త్తదన్తకోఽప్యేతి వినాశకాలే। అణీయో రూపం క్షురధారయా సమం మహచ్చ రూపం తద్వై పర్వతేభ్యః
అది చీకటి అందని స్థానం. అంతంలో కూడా మరణదేవుడు దానిని చేరుతాడు. దాని స్వరూపం కత్తిపైన ఉన్న పదార్ధం కన్నా సూక్ష్మంగా, పర్వతాలకన్నా గొప్పగా ఉంటుంది.
సా ప్రతిష్ఠా తదమృతం లోకాస్తద్బ్రహ్మ తద్యశః । భూతాని జఝిరే తస్మాత్ప్రలయం యాన్తి తత్ర హి
అది ఆధారం, అది అమృతం, అవే లోకాలు, అదే బ్రహ్మ, అదే మహిమ. అందులోంచే అన్ని జీవులు పుట్టి, చివరికి అందులోనే లయమవుతాయి.
అనామయం తన్మహదుద్యతం యశో వాచో వికారం కవయో వదన్తి। యస్మిఞ్జగత్సర్వమిదం ప్రతిష్ఠితం యే తద్విదురమృతాస్తే భవన్తి
అది వ్యాధిలేని, గొప్పది, ఉన్నతమైన మహిమ. కవులు దానిని వాక్కు మార్పుగా అంటారు. అందులోనే ఈ లోకమంతా నిలబడింది. దాన్ని తెలిసినవారు అమరులవుతారు.
తదేతదహ్నా సంస్థితం భాతి సర్వం తదాత్మవిత్పశ్యతి జ్ఞానయోగాత్। తస్మిఞ్జగత్సర్వమిదం ప్రతిష్ఠితం యే తద్విదురమృతాస్తే భవన్తి
దానివల్లే ఈ లోకమంతా ప్రకాశిస్తుంది. ఆత్మను తెలిసినవాడు జ్ఞానయోగంతో దానిని చూస్తాడు. అందులోనే ఈ లోకమంతా నిలబడింది. దాన్ని తెలిసినవారు అమరులవుతారు.
శోకః క్రోధశ్చ లోభశ్చ కామో మానః పరాసుతా। ఈర్ష్యా మోహో వివిత్సా చ కృపాఽసూయా జుగుప్సుతా
దుఃఖం, కోపం, లోభం, కామం, గర్వం, పరధనంపై ఆసక్తి, ఈర్ష్య, మోహం, విచారణ, కరుణ, అసూయ, ద్వేషం—
ద్వాదశైతే మహాదోషా మనుష్యప్రాణనాశనాః। ఏకైకమేతే రాజేన్ద్ర మనుష్యాన్పర్యుపాసతే। యౌరావిష్టో నరః పాపం మూఢసంజ్ఞో వ్యవస్యతి
ఈ పన్నెండు మహా దోషాలు, మనుష్యుల ప్రాణాలను నాశనం చేస్తాయి. వీటిలో ఒక్కోటి కూడా, ఓ రాజేంద్రా, మనుష్యులను వెంటాడుతుంది. వీటిలో ఏదైనా మనిషిని ఆక్రమిస్తే, మూర్ఖుడై, పాపాన్ని చేస్తాడు.
స్పృహయాలురుగ్రః పరుషో వా వదాన్యః క్రోధం బిభ్రన్మనసా వై వికత్థీ। నృశంసధర్మాః షడిమే జనా వై ప్రాప్యాప్యర్థం నోత సభాజయన్తే
ఇతరులదాన్ని కోరేవాడు, క్రూరుడు, రూఢిగా మాట్లాడేవాడు, పొగడుడు, మనసులో కోపాన్ని దాచుకునేవాడు, దుర్మార్గుడైనవాడు—ఈ ఆరుగురు, ధనం సంపాదించినా దాన్ని గౌరవించరు.
సంభోగసంవిద్విషమోఽతిమానీ దత్త్వా వికత్థీ కృపణో దుర్బలశ్చ। బహుప్రశంకసీ వనితాద్విట్ సదైవ సప్తైవోక్తాః పాపశీలా నృశంసాః
భోగాన్ని ద్వేషించేవాడు, అతిగర్విష్టుడు, ఇచ్చిన తర్వాత పొగడుకునేవాడు, కంజూస్, బలహీనుడు, అనేక అనుమానాలు కలిగినవాడు, స్త్రీలలో ఆసక్తి కలిగినవాడు—ఈ ఏడుగురు పాపశీలులు, క్రూరులు అని చెప్పబడతారు.
ధర్మశ్చ సత్యం చ తపో దమశ్చ అమాత్సర్యం హ్రీస్తితిక్షానసూయా। దానం శ్రుతం చైవ ధృతిః క్షమా చ మహావ్రతా ద్వాదశ బ్రాహ్మణస్య
ధర్మం, సత్యం, తపస్సు, దమనము, అసూయ లేకపోవడం, లజ్జ, సహనం, ద్వేషం లేకపోవడం, దానం, విద్య, స్థిరత, క్షమ—ఈ పన్నెండు బ్రాహ్మణుని మహావ్రతాలు.
యో నైతేభ్యః ప్రచ్యవేద్ద్వాదశభ్యః సర్వామపీమాం పృథివీం స శిష్యాత్। త్రిభిర్ద్వాభ్యామేకతో వార్థితో యో నాస్య స్వమస్తీతి చ వేదితవ్యమ్
ఈ పన్నెండు నిబంధనల నుండి ఎవరూ తప్పిపోకుండా, ప్రపంచమంతా ఇచ్చినా, ముగ్గురు, ఇద్దరు లేదా ఒక్కరైనా ఒత్తిడి చేసినా, "నీదైనదేమీ లేదు" అని చెప్పినా, అలాంటి వ్యక్తిని స్థిరమైనవాడిగా తెలుసుకో.
దమస్త్యాగోఽథాప్రమాద ఇత్యేతేష్వమృతం స్థితమ్। ఏతాని బ్రహ్మముఖ్యానాం బ్రాహ్మణానాం మనీషిణామ్
ఆత్మనిగ్రహం, త్యాగం, అప్రమత్తత — ఇవి అమృతత్వానికి ఆధారం. ఇవే బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులైన జ్ఞానుల లక్షణాలు.
సద్వాఽసద్వా పరీవాదే బ్రాహ్మణస్య న శస్యతే। నరకప్రతిష్ఠాస్తే స్యుర్య ఏవం కురుతే జనాః
బ్రాహ్మణుడి మీద నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా అపవాదు చేయడం ఎప్పుడూ మంచిది కాదు. అలా చేసే వారు నరకంలో స్థిరపడతారు.
మదోఽష్టాదశదోషః స స్యాత్పురా యోఽప్రకీర్తితః । లోకద్వేష్యం ప్రతికూల్యమభ్యసూయా మృషావచః
మద్యం పదిహేనుకు పైగా దోషాలను కలిగిస్తుంది. ఇది ముందుగా చెప్పబడకపోయినా, ప్రజలకు అసహ్యంగా మారుతుంది, వ్యతిరేకత, అసూయ, అబద్ధపు మాటలు కలుగజేస్తుంది.
కామక్రోధౌ పారతన్త్ర్యం పరివాదోఽథ పైశునమ్। అర్థహానిర్వివాదశ్చ మాత్సర్యం ప్రాణిపీడనమ్
కామం, కోపం, ఇతరులపై ఆధారపడటం, అపవాదు, ద్వేషం, ధననష్టం, గొడవ, అసూయ, జీవులకు హాని చేయడం —
ఈర్ష్యా మోదోఽతివాదశ్చ సంజ్ఞానాశోఽభ్యసూయితా। తస్మాత్ప్రాజ్ఞో న మాద్యేత సదా హ్యేతద్విగర్హితమ్
ఈర్ష్య, మదం, అతివాదం, జ్ఞానం పోవడం, తప్పులు వెతకడం — అందువల్ల జ్ఞానులు ఎప్పుడూ మద్యం తాగరాదు. ఇవన్నీ నిందించబడినవే.
నభ్యర్థితశ్చార్హతి శుద్ధభావః
శుద్ధమైన మనస్సు కలవాడు అడిగినా కూడా యోగ్యుడే.
త్యక్తద్రవ్యః సంవసేన్నేహ కామా- ద్భిఙ్క్తే కర్మస్వాశిషం బాధతే చ
ద్రవ్యాన్ని వదిలినవాడు ఇక్కడ కోరికలు లేకుండా జీవించాలి. తన కర్మఫలాన్ని అనుభవించి, కష్టాలను అధిగమిస్తాడు.
ద్రవ్యవాన్గుణవానేవం త్యాగీ భవతి సాత్వికః। పఞ్చభూతాని పఞ్చభ్యో నివర్తయతి తాదృశః
ధనమూ, గుణమూ ఉన్నవాడు అయినా, త్యాగాన్ని ఆచరిస్తే అతడు నిజమైన సాత్వికుడు. అలాంటి వాడు ఐదు భూతాలను ఐదు ఇంద్రియాల నుండి ఉపసంహరిస్తాడు.
ఏతత్సమృద్ధమప్యృద్ధం తపో భవతి కేవలమ్। సత్వాత్ప్రచ్యవమానానాం సఙ్కల్పేన సమాహితమ్
ధనసంపద ఎక్కువగా ఉన్నా, సత్ప్రవర్తన నుండి తప్పిపోతున్నవారు సంకల్పంతో దాన్ని తపస్సుగా మార్చగలరు.