యస్మాద్ధర్మాన్నాచరన్తీహ కేచి- త్తథా ధర్మాన్కేచిదిహాచరన్తి। ధర్మః పాపేన ప్రతిహన్యతే స్వి- దుతాహో ధర్మః ప్రతిహన్తి పాపమ్
ఇక్కడ కొందరు ధర్మాన్ని ఆచరించరు, మరికొందరు ఆచరిస్తారు. పాపం వల్ల ధర్మం అడ్డుపడుతుందా? లేదా ధర్మం పాపాన్ని అడ్డుకుంటుందా?
తస్మిన్స్థితౌ వాప్యుభయం హి నిత్యం జ్ఞానేన విద్వాన్ప్రతిహన్తి సిద్ధమ్। తథాన్యథా పుణ్యముపైతి దేహీ తథాగతం పాపముపైతి సిద్ధమ్
ఏదైనా స్థితిలో, రెండూ ఎప్పుడూ ఉంటాయి. జ్ఞాని జ్ఞానంతో స్థిరమైనదాన్ని జయిస్తాడు. అలాగే, శరీరధారి పుణ్యాన్ని పొందవచ్చు, లేదా స్థిరమైన పాపాన్ని పొందవచ్చు.
గత్వోభయం కర్మణా యుజ్యతే స్థిరం శుభస్య పాపస్య స చాపి కర్మణా। ధర్మేణ పాపం ప్రణుదతీహ విద్వాన్ ధర్మో బలీయానితి తత్ర విద్ధిః
రెండింటికీ వెళ్లినవాడు, కర్మతో బలంగా బంధించబడతాడు—మంచిదైనా, చెడిదైనా. ఇక్కడ జ్ఞాని ధర్మంతో పాపాన్ని తొలగిస్తాడు. ఈ విషయంలో ధర్మమే బలమైనదని తెలుసుకో.
యానిహాహుః స్వస్య ధర్మస్య లోకా- న్ద్విజాతీనాం పుణ్యకృతాం సనాతనాన్। తేషాం క్రమాన్కథయ తతోఽపి చాన్యా- న్నైతద్విద్వన్వేత్తుమిచ్ఛామి కర్మ
ద్విజులకు తమ ధర్మానికి సంబంధించిన శాశ్వత పుణ్య లోకాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. వాటి క్రమాన్ని, వాటి తర్వాత ఉన్న ఇతర లోకాలను కూడా చెప్పు. ఓ జ్ఞానీ, ఈ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
యేషాం వ్రతేఽథ విస్పర్ధా బలే బలవతామివ। తే బ్రాహ్మణా ఇతః ప్రేత్య స్వర్గే యాన్తి ప్రకాశతామ్
వ్రతాలలో పరస్పర పోటీ ఉన్నవారు, బలవంతుల బలంలా ఉన్న వారు, ఇక్కడి నుంచి వెళ్ళాక ఆ బ్రాహ్మణులు స్వర్గంలో ప్రకాశాన్ని పొందుతారు.
యేషాం ధర్మే చ విస్పర్ధా తేషాం జజ్జ్ఞానసాధనమ్। తే బ్రాహ్మణా ఇతో ముక్తాః స్వర్గం యాన్తి త్రివిష్టపమ్
ధర్మంలో పోటీ ఉన్నవారు, జ్ఞానాన్ని సాధనంగా చేసుకున్న వారు, ఇక్కడి నుంచి విముక్తులై, ఆ బ్రాహ్మణులు స్వర్గంలో ఉన్న ఉత్తమ లోకాన్ని చేరుతారు.
తస్య సమ్యక్సమాచారమాహుర్వేదవిదో జనాః। నైనం మన్యేత భూయిష్ఠం బాహ్యమాభ్యన్తరం జనమ్
వేదాలు తెలిసిన వారు అతని ప్రవర్తనను నిజంగా సత్ప్రవర్తనగా చెబుతారు. బయటవారు అయినా, లోపలవారు అయినా, ఎక్కువమందిని అతనితో సమానంగా భావించకూడదు.
యత్ర మన్యేత భూయిష్ఠం ప్రావృషీవ తృణోదకమ్। అన్నం పానం బ్రాహ్మణస్య తఞ్జీవోన్నానుసంజ్వరేత్
ఎక్కడైనా వర్షాకాలంలో గడ్డి, నీరు లభ్యమయ్యేలా, బ్రాహ్మణుడికి అన్నం, తాగునీరు సులభంగా దొరికితే, అక్కడి వాటితోనే తన జీవితం నడిపించాలి.
యత్రాకథయమానస్య ప్రయచ్ఛత్యశివం భయమ్। అతిరిక్తమివాకుర్వన్స శ్రేయాన్నేతరో జనః
ఎవరైనా అడగకముందే, భయాన్ని లేదా అనర్థాన్ని కలిగించే దానిని ఇస్తే, అతి ఎక్కువగా ప్రవర్తిస్తే, అలాంటి వారు ఇతరుల కంటే తక్కువగానే భావించబడతారు.
యో వా కథయమానస్య హ్యాత్మానం నానుసంజ్వరేత్। బ్రహ్మస్వం నోపభుఞ్జీత తదన్నం సంమతం సతామ్। కుశవల్కలచేలాద్యం బ్రహ్మస్వం యోగినో విదుః
ఎవరైనా అడిగినప్పుడు తనను తాను పోషించుకోకపోతే, బ్రాహ్మణుల సంపదను అనుభవించకూడదు. అలాంటి అన్నాన్ని మంచి వారు గౌరవిస్తారు. కూశ గడ్డి, వల్కల వస్త్రాలు మొదలైనవి బ్రాహ్మణుల సంపద అని యోగులు తెలుసుకుంటారు.
యథా ఖం వాన్తమశ్నాతి శ్వా వై నిత్యమభూతయే । ఏవం తే వాన్తమశ్నన్తి స్వవీర్యస్యోపసేవనాత్
పిల్లి తాను వాంతి చేసినదాన్ని తినడం వల్ల తన నాశనానికి కారణమవుతుంది. అలాగే, ఇతరుల బలాన్ని అనుభవించే వారు, వదిలేసినదాన్ని తినే వారిలా తమను తాము నాశనం చేసుకుంటారు.
నిత్యమజ్ఞాతచర్యా మే ఇతి మన్యేత బ్రాహ్మణః। జ్ఞాతీనాం తు వసన్మధ్యే నైవం విన్దేత కిఞ్చన
బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ 'నేను తెలియకుండా జీవిస్తున్నాను' అని భావించాలి. కానీ బంధువుల మధ్య నివసిస్తూ, అలాంటి దేనినీ పొందకూడదు.
కోహ్యేవమన్తరాత్మానం బ్రాహ్మణో హన్తుమర్హతి। నిర్లిఙ్గమచలం శుద్ధం సర్వద్వన్ద్వవివర్జితమ్
తనంతట తానే, లక్షణాలు లేని, కదలని, పవిత్రమైన, ద్వంద్వాలు లేని తన అంతరాత్మను ఎవరు హానిచేయాలని కోరుకుంటారు?
యోఽన్యథా సన్తమాత్మానమన్యథా ప్రతిపద్యతే। కిం తేన న కృతం పాపం చోరేణాత్మాపహారిణా
తనను తాను వేరుగా భావించే వాడు, తనను తానే మోసగాడిగా మార్చుకున్నాడు. అలాంటి వాడు ఏ పాపం చేయలేదని చెప్పగలము?
అశ్రాన్తః స్యాదనాదాతా సంమతో నిరుపద్రవః। శిష్టో న శిష్టవత్స స్యాద్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మవిత్కవిః
బ్రాహ్మణుడు అలసట లేకుండా ఉండాలి, ఎవరినీ అడగకూడదు, అందరిచేత గౌరవించబడాలి, కష్టాలు లేకుండా ఉండాలి. బ్రహ్మాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని, కేవలం నియమాలను పాటించే వారిలా ఉండకూడదు.
అనాఢ్యా మానుషే విత్తే ఆఢ్యా దైవే తథా క్రతౌ । తే దుర్ధర్షా దుష్ప్రకమ్ప్యాస్తాన్విద్యాద్బ్రహ్మణస్తనుమ్
మనుషుల సంపదలో పేదవారు, దైవ సంపదలో, యజ్ఞ సంపదలో ధనికులు, వీరిని ఓడించడం చాలా కష్టం, కదిలించడం కూడా కష్టం. వీరిని బ్రహ్మ స్వరూపులుగా తెలుసుకోవాలి.
సర్వాన్ఖిష్టకృతో దేవాన్విద్యాద్య ఇహ కశ్చన। న స మానో బ్రాహ్మణస్య తస్మిన్ప్రయతతే స్వయమ్
ఇక్కడ ఎవరు దేవతలందరినీ కోపగించారో, అలాంటి మార్గంలో ప్రయత్నించే బ్రాహ్మణుడికి గౌరవం లభించదు.
యమప్రయతమానం తు మానయన్తి సమాహితాః । న మాన్యమానో మన్యేత నావమానేఽతిసంజ్వరేత్
శాంతంగా ఉండేవారు గౌరవం కోసం ప్రయత్నించని వారిని గౌరవిస్తారు. గౌరవించబడకపోయినా, అవమానమైందని భావించకూడదు, అవమానానికి బాధపడకూడదు.
లోకః స్వభావవృత్తిర్హి నిమేషోన్మషవత్సదా। విద్వాంసో మానయన్తీహ ఇతి మన్యేత మానితః
ప్రపంచం ఎప్పుడూ తన స్వభావప్రకారం, కళ్లపాప వేపు లాగానే, ప్రవర్తిస్తుంది. గౌరవించబడినప్పుడు, 'ఇక్కడ జ్ఞానులు గౌరవిస్తున్నారు' అని భావించాలి.
అధర్మనిపుణా ముఢా లోకే మాయావిశారదాః । న మాన్యం మానయిష్యన్తి ఏవం మన్యేత మానితః
అధర్మంలో నిపుణులు, మాయలో నిపుణులు అయిన మూర్ఖులు, గౌరవించదగిన వారిని గౌరవించరు. అందుకే గౌరవించబడినప్పుడు, అలా భావించాలి.
న వై మానం చ మౌనం చ సహితౌ వసతః సదా। అయం హి లోకో మానస్య అసౌ మౌనస్య తద్విదుః
గౌరవం, మౌనం రెండూ ఎప్పుడూ కలిసివుండవు. ఈ లోకం గౌరవానికి, పరలోకం మౌనానికి అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
శ్రీర్హి మానార్థసంవాసా సా చాపి పరిపన్థినీ । బ్రాహ్మీ సుదుర్లభా శ్రీర్హి ప్రజ్ఞాహీనేన క్షత్రియ
శ్రీ గౌరవంతో ఉండేది, కానీ ఆమె కూడా అడ్డంకి. ఓ క్షత్రియా, జ్ఞానం లేని వానికి బ్రాహ్మణుల శ్రీ దొరకడం చాలా కష్టం.
ద్వారాణి తస్యేహ వదన్తి సన్తో బహుప్రకారాణి దురాధరాణి। సత్యార్జవే హ్రీర్దమశౌచవిద్యా షణ్మానమోహప్రతిబన్ధనాని
సత్యం, నేరుగా ఉండటం, లజ్జ, మనస్సు నియంత్రణ, శుద్ధి, జ్ఞానం — ఇవి ఆహంకారానికి, మోహానికి అడ్డుగా ఉండే ఆరు ద్వారాలు అని మంచి వారు చెబుతారు. ఇవన్నీ దాటి వెళ్లడం చాలా కష్టం.
సనత్సుజాత యామిమాం పరాం త్వం బ్రాహ్మీం వాచం వదసే విశ్వరూపామ్। పరాం హి కామేన సుదుర్లభాం కథాం ప్రబ్రూహి మే వాక్యమిదం కుమార
సనత్సుజాతా, నీవు ఈ పరమమైన, అన్ని వైపులా వ్యాపించిన బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని ఉపదేశిస్తున్నావు. అందరూ కోరుకునే ఈ అత్యంత దుర్లభమైన ఉపదేశాన్ని నీవు నాకు చెప్పు, కుమారా.
నైతద్బ్రహ్మ త్వరమాణేన లభ్యం యన్మాం పృచ్ఛన్నతిహృష్యస్యతీవ। బుద్ధౌ విలీనే మనసి ప్రచిన్త్య విద్యా హి సా బ్రహ్మచర్యేణ లభ్యా
బ్రహ్మజ్ఞానం త్వరగా, ఆతురంగా అడిగి తెలుసుకోవడం వల్ల లభించదు. నీవు నన్ను ప్రశ్నిస్తూ ఎంతో ఆనందపడుతున్నావు. కానీ, మనస్సు బుద్ధిని లోనికి ముంచి, లోతుగా ఆలోచించినప్పుడు మాత్రమే ఆ జ్ఞానం లభిస్తుంది. నిజంగా, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించడంవల్లే ఆ విద్యను పొందగలం.
అత్యన్తవిద్యామితి యత్సనాతనీం బ్రవీషి త్వం బ్రహ్మచర్యేణ సిద్ధామ్। అనారభ్యాం వసతీహ కార్యకాలే కథం బ్రాహ్మణ్యమమృతత్వం లభేత
నీవు బ్రహ్మచర్యంతో సంపూర్ణమయ్యే శాశ్వతమైన పరమ విద్య గురించి చెబుతున్నావు. కానీ, ఆ బ్రహ్మచర్యాన్ని సరైన సమయంలో ప్రారంభించకపోతే, బ్రాహ్మణుడు అమృతత్వాన్ని ఎలా పొందగలడు?
అవ్యక్తవిద్యామభిధాస్యే పరాణీం బుద్ధ్యా చ తేషాం బ్రహ్మచర్యేణ సిద్ధామ్। యాం ప్రాప్యైనం మర్త్యలోకం త్యజన్తి యా వై విద్యా గురువృద్ధేషు నిత్యా
ఇప్పుడు నేను పరమమైన, అవ్యక్తమైన విద్యను వివరించబోతున్నాను. అది బుద్ధితో, బ్రహ్మచర్యంతో సంపూర్ణమవుతుంది. ఆ విద్యను పొందినవారు ఈ మానవ లోకాన్ని వదిలిపెడతారు. ఆ విద్య గురువుల వద్ద ఎప్పుడూ ఉంటుంది.
బ్రహ్మచర్యేణ యా విద్యా శక్యా వేదితుమఞ్చసా। తత్కథం బ్రహ్మచర్యం స్యాదేతద్బ్రహ్మన్బ్రవీహి మే
బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించడంవల్ల తెలిసే ఆ విద్యను ఎలా తెలుసుకోవాలి? బ్రహ్మన్, ఆ బ్రహ్మచర్యం ఎలా ఉండాలో నాకు చెప్పు.
ఆచార్యయోనిమిహ యే ప్రవిశ్య భూత్వా గర్భే బ్రహ్మచర్యం చరన్తి। ఇహైవ తే శాస్త్రకారా భవన్తి ప్రహాయ దేహం పరమం యాన్తి యోగమ్
గురువు వంశంలో ప్రవేశించి, గర్భంలో ఉన్నట్టుగా బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించే వారు, ఇక్కడే శాస్త్రాలను రచించే వారవుతారు. వారు శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత పరమ యోగాన్ని పొందుతారు.
అస్మిఁల్లోకే వై జయన్తీహ కామా- న్బ్రాహ్మీం స్థితిం హ్యనుతితిక్షమాణాః। త ఆత్మానం నిర్హరన్తీహ దేహా- న్ముఞ్జాదిషీకామివ సత్వసంస్థాః
ఈ లోకంలో, కోరికలను సహించుకుంటూ బ్రహ్మస్థితిలో నిలిచేవారు, శుద్ధతతో స్థిరంగా ఉండి, ముళ్ల పొదలోంచి దండు లాగినట్టు, తమ ఆత్మను శరీరం నుంచి వేరు చేసుకుంటారు.