సోఽభిధ్యాయన్నుత్పతిష్ణన్నిహన్యా- దనాదరేణాప్రతిబుధ్యమానః। నైనం మృత్యుర్మృత్యురివాత్తి భూత్వా ఏవం విద్వాన్యో వినిహన్తి కామాన్
ఎవరైనా అభిధ్యా పుట్టినప్పుడు దానివల్ల కూలిపోకుండా, అప్రమత్తంగా, నిర్లక్ష్యం లేకుండా ఉంటే, మరణం అతన్ని తినలేను. ఇలాంటి జ్ఞాని తన కోరికలను నశింపజేస్తాడు.
కామానుసారీ పురుషః కామానను వినశ్యతి। కామాన్వ్యుదస్య ధునుతే యత్కిఞ్చిత్పురుషో రజః
కామాన్ని అనుసరించే మనిషి, ఆ కామాలతో పాటు నాశనం అవుతాడు. కానీ కామాలను వదిలేస్తే, తనలో ఉన్న మలినతను కూడా దూరం చేసుకుంటాడు.
తమోప్రకాశో భూతానాం నరకోఽయం ప్రదృశ్యతే। ముహ్యన్త ఇవ ధావన్తి గచ్ఛన్తః శ్వభ్రమున్ముఖాః
ఈ అంధకారం, వెలుగు జీవుల్లో నరకంగా కనిపిస్తుంది. మాయలో పడిపోయినట్లు, వారు గందరగోళంగా పరుగెత్తుతూ, లోతైన అగాధం వైపు వెళ్తారు.
అమూఢవృత్తేః పురుషస్యేహ కుర్యా- త్కిం వై మృత్యుస్తార్ణ ఇవాస్య వ్యాఘ్రః । అమన్యమానః క్షత్రియ కిఞ్చిదన్య- న్నాధీయతే తార్ణ ఇవాస్య సర్పః
స్పష్టమైన ప్రవర్తన కలిగిన మనిషికి మరణం ఏమి చేయగలదు? అది నదిని దాటి వెళ్ళినవాడికి పులి ఏమి చేయలేనట్లు. ఓ క్షత్రియా, వేరే దేనినీ పట్టించుకోని వాడు, నదిని దాటి వెళ్ళినవాడికి పాము ఏమి చేయలేనట్లు, మరొకదాన్ని నేర్చుకోడు.
ర్మృత్యోర్యథా విషయం ప్రాప్య మర్త్యః
మరణానికి లోనైనవాడు, మరణ లోకానికి చేరినట్లే—
యానేవాహురిజ్యయా సాధులోకాన్ ద్విజాతీనాం పుణ్యతమాన్సనాతనాత్। తేషాం పరార్థం కథయన్తీహ వేదా ఏతద్విద్వాన్నైతి కథం ను కర్మ
యజ్ఞాల ద్వారా పొందతగిన లోకాలు, ద్విజులకు శాశ్వతంగా, పుణ్యంగా ఉంటాయని చెబుతారు. వాటి గురించి వేదాలు ఇతరుల కోసం వివరించాయి. ఇది తెలిసినవాడు ఎలా కర్మలకు పరిమితుడవుతాడు?
ఏవం హ్యవిద్వానుపయాతి తత్ర తత్రార్థజాతం చ వదన్తి వేదాః। సవేహ ఆయాతి పరం పరాత్మా ప్రయాతి మార్గేణ నిహత్య మార్గాన్
అజ్ఞాని అక్కడికి వెళ్తాడు; వేదాలు అనేక ప్రయోజనాలను చెబుతాయి. కానీ ఇక్కడ పరమాత్మ, అన్ని మార్గాలను తొలగించి, తన మార్గంలో వెళ్ళిపోతాడు.
కోఽసౌ నియుఙ్క్తే తమజం పురాణం స చేదిదం సర్వమనుక్రమేణ। కిం వాస్య కార్యమథవా సుఖం చ తన్మే విద్వన్బ్రూహి సర్వం యథావత్
ఆ జన్మలేని, పురాతనుడిని ఎవరు నడిపిస్తారు? అతడు ఈ సృష్టిని క్రమంగా సృష్టిస్తే, అతనికి ఏ ప్రయోజనం? లేదా ఏ ఆనందం? ఓ జ్ఞానీ, ఇది నన్ను నీవు సరిగ్గా చెప్పు.
దోషో మహానత్ర విభేదయోగే హ్యనాదియోగేన భవన్తి నిత్యాః। తథాస్య నాధిక్యమపైతి కిఞ్చి- దనాదియోగేన భవన్తి పుంసః
ఇక్కడ విభజన కలిగిన సంయోగంలో గొప్ప లోపం ఉంది. ఆదియుక్తి లేని సంయోగంతో ఇవన్నీ శాశ్వతంగా ఉంటాయి. అలాగే, అతనికి ఏదీ తగ్గదు; ఆదియుక్తి లేని సంయోగంతో ఇవి మనుష్యునికి కలుగుతాయి.
య ఏతద్వా భగవాన్స నిత్యో వికారయోగేన కరోతి విశ్వమ్। తథాచ తచ్ఛక్తిరితి స్మ మన్యతే। తథార్థయోగేన భవన్తి వేదాః
భగవంతుడు శాశ్వతుడు. మార్పు సంయోగంతో ఆయన ఈ జగత్తును సృష్టిస్తాడు. ఇది ఆయన శక్తి అని భావిస్తారు. అలాగే విషయాల సంయోగంతో వేదాలు ఉద్భవిస్తాయి.
యస్మాద్ధర్మాన్నాచరన్తీహ కేచి- త్తథా ధర్మాన్కేచిదిహాచరన్తి। ధర్మః పాపేన ప్రతిహన్యతే స్వి- దుతాహో ధర్మః ప్రతిహన్తి పాపమ్
ఇక్కడ కొందరు ధర్మాన్ని ఆచరించరు, మరికొందరు ఆచరిస్తారు. పాపం వల్ల ధర్మం అడ్డుపడుతుందా? లేదా ధర్మం పాపాన్ని అడ్డుకుంటుందా?
తస్మిన్స్థితౌ వాప్యుభయం హి నిత్యం జ్ఞానేన విద్వాన్ప్రతిహన్తి సిద్ధమ్। తథాన్యథా పుణ్యముపైతి దేహీ తథాగతం పాపముపైతి సిద్ధమ్
ఏదైనా స్థితిలో, రెండూ ఎప్పుడూ ఉంటాయి. జ్ఞాని జ్ఞానంతో స్థిరమైనదాన్ని జయిస్తాడు. అలాగే, శరీరధారి పుణ్యాన్ని పొందవచ్చు, లేదా స్థిరమైన పాపాన్ని పొందవచ్చు.
గత్వోభయం కర్మణా యుజ్యతే స్థిరం శుభస్య పాపస్య స చాపి కర్మణా। ధర్మేణ పాపం ప్రణుదతీహ విద్వాన్ ధర్మో బలీయానితి తత్ర విద్ధిః
రెండింటికీ వెళ్లినవాడు, కర్మతో బలంగా బంధించబడతాడు—మంచిదైనా, చెడిదైనా. ఇక్కడ జ్ఞాని ధర్మంతో పాపాన్ని తొలగిస్తాడు. ఈ విషయంలో ధర్మమే బలమైనదని తెలుసుకో.
యానిహాహుః స్వస్య ధర్మస్య లోకా- న్ద్విజాతీనాం పుణ్యకృతాం సనాతనాన్। తేషాం క్రమాన్కథయ తతోఽపి చాన్యా- న్నైతద్విద్వన్వేత్తుమిచ్ఛామి కర్మ
ద్విజులకు తమ ధర్మానికి సంబంధించిన శాశ్వత పుణ్య లోకాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. వాటి క్రమాన్ని, వాటి తర్వాత ఉన్న ఇతర లోకాలను కూడా చెప్పు. ఓ జ్ఞానీ, ఈ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
యేషాం వ్రతేఽథ విస్పర్ధా బలే బలవతామివ। తే బ్రాహ్మణా ఇతః ప్రేత్య స్వర్గే యాన్తి ప్రకాశతామ్
వ్రతాలలో పరస్పర పోటీ ఉన్నవారు, బలవంతుల బలంలా ఉన్న వారు, ఇక్కడి నుంచి వెళ్ళాక ఆ బ్రాహ్మణులు స్వర్గంలో ప్రకాశాన్ని పొందుతారు.
యేషాం ధర్మే చ విస్పర్ధా తేషాం జజ్జ్ఞానసాధనమ్। తే బ్రాహ్మణా ఇతో ముక్తాః స్వర్గం యాన్తి త్రివిష్టపమ్
ధర్మంలో పోటీ ఉన్నవారు, జ్ఞానాన్ని సాధనంగా చేసుకున్న వారు, ఇక్కడి నుంచి విముక్తులై, ఆ బ్రాహ్మణులు స్వర్గంలో ఉన్న ఉత్తమ లోకాన్ని చేరుతారు.
తస్య సమ్యక్సమాచారమాహుర్వేదవిదో జనాః। నైనం మన్యేత భూయిష్ఠం బాహ్యమాభ్యన్తరం జనమ్
వేదాలు తెలిసిన వారు అతని ప్రవర్తనను నిజంగా సత్ప్రవర్తనగా చెబుతారు. బయటవారు అయినా, లోపలవారు అయినా, ఎక్కువమందిని అతనితో సమానంగా భావించకూడదు.
యత్ర మన్యేత భూయిష్ఠం ప్రావృషీవ తృణోదకమ్। అన్నం పానం బ్రాహ్మణస్య తఞ్జీవోన్నానుసంజ్వరేత్
ఎక్కడైనా వర్షాకాలంలో గడ్డి, నీరు లభ్యమయ్యేలా, బ్రాహ్మణుడికి అన్నం, తాగునీరు సులభంగా దొరికితే, అక్కడి వాటితోనే తన జీవితం నడిపించాలి.
యత్రాకథయమానస్య ప్రయచ్ఛత్యశివం భయమ్। అతిరిక్తమివాకుర్వన్స శ్రేయాన్నేతరో జనః
ఎవరైనా అడగకముందే, భయాన్ని లేదా అనర్థాన్ని కలిగించే దానిని ఇస్తే, అతి ఎక్కువగా ప్రవర్తిస్తే, అలాంటి వారు ఇతరుల కంటే తక్కువగానే భావించబడతారు.
యో వా కథయమానస్య హ్యాత్మానం నానుసంజ్వరేత్। బ్రహ్మస్వం నోపభుఞ్జీత తదన్నం సంమతం సతామ్। కుశవల్కలచేలాద్యం బ్రహ్మస్వం యోగినో విదుః
ఎవరైనా అడిగినప్పుడు తనను తాను పోషించుకోకపోతే, బ్రాహ్మణుల సంపదను అనుభవించకూడదు. అలాంటి అన్నాన్ని మంచి వారు గౌరవిస్తారు. కూశ గడ్డి, వల్కల వస్త్రాలు మొదలైనవి బ్రాహ్మణుల సంపద అని యోగులు తెలుసుకుంటారు.
యథా ఖం వాన్తమశ్నాతి శ్వా వై నిత్యమభూతయే । ఏవం తే వాన్తమశ్నన్తి స్వవీర్యస్యోపసేవనాత్
పిల్లి తాను వాంతి చేసినదాన్ని తినడం వల్ల తన నాశనానికి కారణమవుతుంది. అలాగే, ఇతరుల బలాన్ని అనుభవించే వారు, వదిలేసినదాన్ని తినే వారిలా తమను తాము నాశనం చేసుకుంటారు.
నిత్యమజ్ఞాతచర్యా మే ఇతి మన్యేత బ్రాహ్మణః। జ్ఞాతీనాం తు వసన్మధ్యే నైవం విన్దేత కిఞ్చన
బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ 'నేను తెలియకుండా జీవిస్తున్నాను' అని భావించాలి. కానీ బంధువుల మధ్య నివసిస్తూ, అలాంటి దేనినీ పొందకూడదు.
కోహ్యేవమన్తరాత్మానం బ్రాహ్మణో హన్తుమర్హతి। నిర్లిఙ్గమచలం శుద్ధం సర్వద్వన్ద్వవివర్జితమ్
తనంతట తానే, లక్షణాలు లేని, కదలని, పవిత్రమైన, ద్వంద్వాలు లేని తన అంతరాత్మను ఎవరు హానిచేయాలని కోరుకుంటారు?
యోఽన్యథా సన్తమాత్మానమన్యథా ప్రతిపద్యతే। కిం తేన న కృతం పాపం చోరేణాత్మాపహారిణా
తనను తాను వేరుగా భావించే వాడు, తనను తానే మోసగాడిగా మార్చుకున్నాడు. అలాంటి వాడు ఏ పాపం చేయలేదని చెప్పగలము?
అశ్రాన్తః స్యాదనాదాతా సంమతో నిరుపద్రవః। శిష్టో న శిష్టవత్స స్యాద్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మవిత్కవిః
బ్రాహ్మణుడు అలసట లేకుండా ఉండాలి, ఎవరినీ అడగకూడదు, అందరిచేత గౌరవించబడాలి, కష్టాలు లేకుండా ఉండాలి. బ్రహ్మాన్ని తెలిసిన జ్ఞాని, కేవలం నియమాలను పాటించే వారిలా ఉండకూడదు.
అనాఢ్యా మానుషే విత్తే ఆఢ్యా దైవే తథా క్రతౌ । తే దుర్ధర్షా దుష్ప్రకమ్ప్యాస్తాన్విద్యాద్బ్రహ్మణస్తనుమ్
మనుషుల సంపదలో పేదవారు, దైవ సంపదలో, యజ్ఞ సంపదలో ధనికులు, వీరిని ఓడించడం చాలా కష్టం, కదిలించడం కూడా కష్టం. వీరిని బ్రహ్మ స్వరూపులుగా తెలుసుకోవాలి.
సర్వాన్ఖిష్టకృతో దేవాన్విద్యాద్య ఇహ కశ్చన। న స మానో బ్రాహ్మణస్య తస్మిన్ప్రయతతే స్వయమ్
ఇక్కడ ఎవరు దేవతలందరినీ కోపగించారో, అలాంటి మార్గంలో ప్రయత్నించే బ్రాహ్మణుడికి గౌరవం లభించదు.
యమప్రయతమానం తు మానయన్తి సమాహితాః । న మాన్యమానో మన్యేత నావమానేఽతిసంజ్వరేత్
శాంతంగా ఉండేవారు గౌరవం కోసం ప్రయత్నించని వారిని గౌరవిస్తారు. గౌరవించబడకపోయినా, అవమానమైందని భావించకూడదు, అవమానానికి బాధపడకూడదు.
లోకః స్వభావవృత్తిర్హి నిమేషోన్మషవత్సదా। విద్వాంసో మానయన్తీహ ఇతి మన్యేత మానితః
ప్రపంచం ఎప్పుడూ తన స్వభావప్రకారం, కళ్లపాప వేపు లాగానే, ప్రవర్తిస్తుంది. గౌరవించబడినప్పుడు, 'ఇక్కడ జ్ఞానులు గౌరవిస్తున్నారు' అని భావించాలి.
అధర్మనిపుణా ముఢా లోకే మాయావిశారదాః । న మాన్యం మానయిష్యన్తి ఏవం మన్యేత మానితః
అధర్మంలో నిపుణులు, మాయలో నిపుణులు అయిన మూర్ఖులు, గౌరవించదగిన వారిని గౌరవించరు. అందుకే గౌరవించబడినప్పుడు, అలా భావించాలి.