విశ్వాచ్యా సహితో రేమే వ్యభ్రాజన్నన్దనే వనే। అలకాయాం స కాలం తు మేరుశృఙ్గే తథోత్తరే
విశ్వాచితో కలిసి, నందనవనంలో వెలిగిపోతూ సంతోషంగా గడిపాడు. అలకలో, ఉత్తరదిక్కున మెరుపర్వత శిఖరంపై కూడా కాలాన్ని గడిపాడు.
యదా స పశ్యతే కాలం ధర్మాత్మా తం మహీపతిః। పూర్ణం మత్వా తతః కాలం పూరుం పుత్రమువాచ హ
ఆ ధర్మాత్ముడైన మహారాజు తన కాలం పూర్తయిందని గ్రహించి, అది పూర్తయిందని భావించి, తన కుమారుడు పూరువును పిలిచి మాట్లాడాడు.
యథాకామం యథోత్సాహం యథాకాలమరిన్దమ। సేవితా విషయాః పుత్ర యౌవనేన మయా తవ
శత్రువులను జయించిన పూరూ! నేను నా యవ్వనంలో, నా శక్తి మేరకు, కావలసినంత, సరైన సమయంలో, నీ కోసమే ఈ లోకసుఖాలు అనుభవించాను.
న జాతు కామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి। హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ధతే
కామాన్ని అనుభవించడం వల్ల కోరిక ఎప్పుడూ తీరదు. నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా, కోరిక మరింత పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
యత్పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః। ఏకస్యాపి న పర్యాప్తం తస్మాన్నృష్ణాం పరిత్యజేత్
ఈ భూమిపై ఉన్న అన్నీ బియ్యం, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు — ఇవన్నీ ఒక్క మనిషికైనా సరిపోవు. అందుకే, కోరికను వదిలేయాలి.
యా దుస్త్యజా దుర్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్యతః। యోఽసౌ ప్రాణాన్తికో రోగస్తాంతృష్ణాం త్యజతః సుఖమ్
మూర్ఖులకు వదిలేయడం కష్టమైన, శరీరం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా వృద్ధాప్యం చెందని ఆ తృష్ణే మనిషికి ప్రాణాంతక వ్యాధి. దాన్ని వదిలినవాడికే సుఖం లభిస్తుంది.
పూర్ణం వర్షసహస్రం మే విషయాసక్తచేతసః। తథాప్యనుదినం తృష్ణా మమైతేష్వభిజాయతే
నాకు వెయ్యేళ్ళు పూర్తిగా ఈ లోకసుఖాలపై మనసు మక్కువగా ఉండింది. అయినా, ప్రతిరోజూ వాటిపై నా తృష్ణ మరింత పెరిగింది.
తస్మాదేనామహం త్యక్త్వా బ్రహ్మణ్యాధాయ మానసమ్। నిర్ద్వన్ద్వో నిర్మమో భూత్వా చరిష్యామి మృగైః సహ
అందుకే, ఈ తృష్ణను వదిలేసి, నా మనసును పరబ్రహ్మలో స్థిరపరిచి, ద్వంద్వాలు లేకుండా, మమకారం లేకుండా, జంతువులతో కలిసి జీవిస్తాను.
పూరో ప్రీతోఽస్మి భద్రం తే గృహాణేదం స్వయౌవనమ్। రాజ్యం చేదం గృహాణ త్వం `యావదిచ్ఛసి యౌవనమ్। తావద్దీర్ఘాయుషా భుఙ్ఖ' త్వం హి మే ప్రియకృత్సుతః
పూరూ! నేను నిన్ను చూసి సంతోషించాను. నీకు శుభం కలగాలి. నా యవ్వనాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను. ఈ రాజ్యాన్ని కూడా స్వీకరించు. నీవు ఎంతకాలం కావాలనుకుంటే అంతకాలం యవ్వనంతో, దీర్ఘాయువుతో ఆనందంగా పాలించు. నీవు నాకు ఎంతో ప్రియమైన కుమారవాడవు.
ప్రతిపేదే జరాం రాజా యయాతిర్నాహుషస్తదా। యౌవనం ప్రతిపేదే చ పూరుః స్వం పునరాత్మవాన్
ఆ సమయంలో నాహుషుని కుమారుడైన యయాతి వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించాడు. పూరూ తన యవ్వనాన్ని తిరిగి పొందాడు.
అభిషేక్తుకామం నృపతిం పూరుం పుత్రం కనీయసమ్। బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణా ఇదం వచనమబ్రువన్
అప్పుడు బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర వర్ణస్థులు, పూరువును, చిన్న కుమారుడిని రాజుగా అభిషేకించాలనుకున్నప్పుడు ఇలా అన్నారు.
కథం శుక్రస్య నప్తారం దేవయాన్యాః సుతం ప్రభో। జ్యేష్ఠం యదుమతిక్రమ్య రాజ్యం పూరోః ప్రయచ్ఛసి
ప్రభూ! శుక్రుని మనుమరైన దేవయానీ కుమారుడైన పెద్ద కుమారుడు యదువును వదిలిపెట్టి, రాజ్యాన్ని పూరువుకు ఎందుకు ఇస్తున్నారు?
యదుర్జ్యేష్ఠస్తవ సుతో జాతస్తమను తుర్వసుః। శర్మిష్ఠాయాః సుతో ద్రుహ్యుస్తతోఽనుః పూరురేవ చ
మీకు మొదట జన్మించిన కుమారుడు యదు. అతని తరువాత తుర్వసు. శర్మిష్ఠకు ద్రుహ్యు, ఆ తరువాత అనువు, చివరకు పూరూ పుట్టారు.
కథం జ్యేష్ఠానతిక్రమ్య కనీయాన్రాజ్యమర్హతి। ఏతత్సంబోధయామస్త్వాం ధర్మం త్వం ప్రతిపాలయ
పెద్దవారిని వదిలిపెట్టి చిన్నవాడికి రాజ్యం ఎలా సమర్పించగలరు? మేము ఈ విషయాన్ని మీకు తెలియజేస్తున్నాం. మీరు ధర్మాన్ని పాటించాలి.
బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణాః సర్వే శృణ్వన్తు మే వచః। జ్యేష్ఠం ప్రతి యథా రాజ్యం న దేయం మే కథంచన
బ్రాహ్మణులు మొదలుకొని అన్ని వర్ణాల వారు నా మాటలు వినాలి. రాజ్యాన్ని పెద్దవాడికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇవ్వకూడదు.
మమ జ్యేష్ఠేన యదునా నియోగో నానుపాలితః। ప్రతికూలః పితుర్యశ్చ న స పుత్రః సతాం మతః
నా పెద్ద కుమారుడు యదు నా ఆజ్ఞను పాటించలేదు. తండ్రి మాటకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వాడిని మంచివారు కుమారుడిగా పరిగణించరు.
మాతాపిత్రోర్వచనకృద్ధితః పథ్యశ్చ యః సుతః। స పుత్రః పుత్రవద్యశ్చ వర్తతే పితృమాతృషు
తల్లి తండ్రుల మాటను గౌరవించి, వారి మేలుకోసం నడుచుకునే కుమారుడే నిజమైన కుమారుడు. అలాంటి వాడు తల్లిదండ్రుల పట్ల కుమారుడిలా ప్రవర్తిస్తాడు.
పుదితి నరకస్యాఖ్యా దుఃఖం చ నరకం విదుః। పుతస్త్రాణాత్తతః పుత్త్రమిహేచ్ఛన్తి పరత్ర చ
పుతి అనే పేరు నరకానికి ఉంది. నరకం అంటే బాధ అని అందరూ అంటారు. అందుకే ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ నరకం నుంచి రక్షణ కోసం కుమారుడిని కోరుకుంటారు.
ఆత్మనః సదృశః పుత్రః పితృదేవర్షిపూజనే। యో బహూనాం గుణకరః స పుత్రో జ్యేష్ఠ ఉచ్యతే
తనతో సమానంగా ఉండే, తండ్రిని, దేవతలను, ఋషులను గౌరవించే, ఎన్నో మంచి లక్షణాలు కలిగిన కుమారుడే నిజమైన పెద్ద కుమారుడు అని పిలవబడతాడు.
మూకోఽన్ధో బధిరః శ్విత్రీ స్వధర్మం నానుతిష్ఠతి। చోరః కిల్బిషికః పుత్రో జ్యేష్ఠో న జ్యేష్ఠ ఉచ్యతే
మూగవాడు, అంధుడు, చెవిటివాడు, కుష్టురోగి, తన కర్తవ్యాన్ని చేయని వాడు, దొంగ, పాపిష్టుడు — వీళ్లు పెద్దవాళ్లయినా పెద్ద కుమారులు కారు.
జ్యేష్ఠాంశహారీ గుణకృదిహ లోకే పరత్ర చ। శ్రేయాన్పుత్రో గుణోపేతః స పుత్రో నేతరో వృథా। వదన్తి ధర్మం ధర్మజ్ఞాః పితౄణాం పుత్రకారణాత్
ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ, మంచి లక్షణాలు కలిగి, పెద్దవాడి భాగాన్ని పొందే కుమారుడే నిజమైన కుమారుడు. అర్హతలేని వాడు కాదు. పితృదేవతల కోసం ధర్మజ్ఞులు ఇదే ధర్మంగా చెప్పారు.
వేదోక్తం సంభవం మహ్యమనేన హృదయోద్భవమ్। తస్య జాతమిదం కృత్స్నమాత్మా పుత్ర ఇతి శ్రుతిః
వేదాలు చెబుతున్నది — కుమారుడు నా నుండి, నా హృదయం నుండి పుట్టాడు. అతనిలో పుట్టినదంతా నానే అని శాస్త్రం పేర్కొంది.
యదునాఽహమవజ్ఞాతస్తథా తుర్వసునాపి చ। ద్రుహ్యునా చానునా చైవ మయ్యవజ్ఞ కృతా భృశమ్
యదు, తుర్వసు, ద్రుహ్యు, అను — వీళ్లందరూ నన్ను గౌరవించలేదు. వారు నన్ను చాలా అవమానపరిచారు.
పూరుణా తు కృతం వాక్యం మానితం చ విశేషతః। కనీయాన్మమ దాయాదో ధృతా యేన జరా మమ
కాని పురు నా మాటను పాటించాడు, నాకు ప్రత్యేకంగా గౌరవం ఇచ్చాడు. అతను చిన్నవాడు అయినా నా వారసుడు, నా వృద్ధాప్యాన్ని ఆదుకున్నవాడు.
మమ కామః స చ కృతః పూరుణా మిత్రరూపిణా। శుక్రేణ చ వరోదత్తః కావ్యేనోశనసా స్వయమ్
పురువు స్నేహితుడిలా నా కోరికను నెరవేర్చాడు. శుక్రుడు, ఉశనుడు ఇచ్చిన వరంతో అది సాధ్యమైంది.
పుత్రో యస్త్వాఽనువర్తేత స రాజా పృథివీపతిః। `యో వానువర్తీ పుత్రాణాం స పుత్రో దాయభాగ్భవేత్
తండ్రి మాటను వినే కుమారుడే రాజు, భూమిపై అధికారం కలవాడు. కుమారులలో తండ్రి మాటకు లోబడే వాడే నిజమైన కుమారుడు, ఆ వాడికే భాగం లభిస్తుంది.
యః పుత్రో గుణసంపన్నో మాతాపిత్రోర్హితః సదా
ఎప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగి, తల్లి తండ్రుల మేలుకోసం నడిచే కుమారుడు—
సర్వమర్హతి కల్యాణం కనీయానపి సత్తమః। `వేద ధమార్థశాస్త్రేషు మునిభిః కథితం పురా
అతను చిన్నవాడైనా, ఉత్తముడైనా, అన్ని శుభాలు పొందటానికి అర్హుడు. వేదాల్లో, ధర్మార్థశాస్త్రాల్లో మునులు ఇదే చెప్పారు.
అర్హః పూరురిదం రాజ్యం యః సుతః ప్రియకృత్తవ। వరదానేన శుక్రస్య న శక్యం వక్తుముత్తరమ్
ఈ రాజ్యానికి పురు అర్హుడు. ఎందుకంటే అతను నాకిష్టంగా ప్రవర్తించాడు. శుక్రుడు ఇచ్చిన వరానికి ఎదురు చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
పౌరజానపదైస్తుష్టైరిత్యుక్తో నాహుషస్తదా। అభ్యషిఞ్చత్తతః పూరుం రాజ్యే స్వే సుతమాత్మనః
పౌరులు, ప్రజలు సంతృప్తిగా చెప్పిన తర్వాత, నాహుషుడు తన కుమారుడు పురువును తన రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించాడు.