మహాభారతమ్

నమో భగవతే తస్మై వ్యాసాయామితతేజసే। యస్య ప్రసాదాద్వక్ష్యామి నారాయణకథామిమామ్

అపార తేజస్సుతో ఉన్న వ్యాసునికి నమస్కరిస్తాను. ఆయన అనుగ్రహంతోనే ఈ నారాయణ కథను చెప్పగలుగుతున్నాను.

సర్వాశ్రమాభిశమనం సర్వతీర్థావగాహనమ్। న తథా ఫలద సూతే నారాయణకథా యథా

ఇంద్రియాలను జయించడం, అన్ని తీర్థాల్లో స్నానం చేయడం ఎంత ఫలితమిస్తే, నారాయణుని కథ అంతకన్నా ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.

నాస్తి నారాయణసమం న భూతం న భవిష్యతి। ఏతేన సత్యవాక్యేన సర్వార్థాన్సాధయామ్యహమ్

నారాయణునికి సమానుడు ఎవరూ లేరు, లేరు, ఎప్పుడూ ఉండరు. ఈ నిజమైన మాటతో అన్ని కార్యాలు నెరవేర్చుకుంటాను.

ఆచఖ్యుః కవయః కేచిత్సంప్రత్యాచక్షతే పరే। ఆఖ్యాస్యన్తి తథైవాన్య ఇతిహాసమిమం భువి

కొంతమంది కవులు ఈ ఇతిహాసాన్ని చెప్పారు, మరికొందరు ఇప్పుడు చెబుతున్నారు, ఇంకొందరు భూమిపై భవిష్యత్తులో కూడా ఇదే విధంగా చెబుతారు.

ఇదం తు త్రిషు లోకేషు మహజ్జ్ఞానం ప్రతిష్ఠితమ్। విస్తరైశ్చ సమాసైశ్చ ధార్యతే యద్ద్విజాతిభిః

ఈ మహా జ్ఞానం మూడు లోకాల్లో స్థిరంగా ఉంది. ద్విజులు దీన్ని విస్తారంగా, సంక్షిప్తంగా కూడా పరిరక్షిస్తున్నారు.

అలఙ్కృతం శుభైః శబ్దైః సమయైర్దివ్యధనుషైః। ఛన్దోవృత్తైశ్చ వివిధైరన్వితం విదుషాంప్రియమ్

ఈ కావ్యం అందమైన పదాలతో, సమయానుకూలంగా దివ్య ధనుస్సులతో, వివిధ ఛందస్సులతో అలంకరించబడి, పండితులకు ఎంతో ప్రియంగా ఉంటుంది.

తపసా బ్రహ్మచర్యేణ వ్యస్య వేదం సనాతనమ్। ఇతిహాసమిమం చక్రే పుణ్యం సత్యవతీసుతః

తపస్సు, బ్రహ్మచర్యంతో శాశ్వతమైన వేదాన్ని సంపూర్ణంగా గ్రహించిన సత్యవతీ కుమారుడు ఈ పవిత్రమైన ఇతిహాసాన్ని రచించాడు.

పుణ్యే హిమవతః పాదే మేధ్యే గిరిగుహాలయే। విశోధ్య దేహం ధర్మాత్మా దర్భసంస్తరమాశ్రితః

హిమవంతుని పవిత్రమైన అడవిలో, పరిశుద్ధమైన కొండ గుహలో, తన శరీరాన్ని శుద్ధి చేసుకొని, ధర్మాత్ముడు దర్భతో చేసిన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.

శుచిః సనియమో వ్యాసః శాన్తాత్మాతపసి స్థితః భారతస్యేతిహాసస్య ధర్మేణాన్వీక్ష్య తాం గతిమ్

శుద్ధుడై, నియమంతో, శాంతమైన మనస్సుతో తపస్సులో నిలిచిన వ్యాసుడు, భారత ఇతిహాసంలో ధర్మాన్ని పరిశీలించాడు.

ప్రవిశ్య యోగం జ్ఞానేన సోఽపశ్యత్సర్వమన్తతః

జ్ఞానయోగంలో లీనమై, వ్యాసుడు సమస్తాన్ని పూర్తిగా దర్శించాడు.

నిష్ప్రభేఽస్మిన్నిరాలోకే సర్వతస్తమసా వృతే। బృహదణ్డమభూదేకం ప్రజానాం బీజమవ్యయమ్

అందులో వెలుగు లేక, చుట్టూ చీకటితో నిండిన ఆ స్థలంలో, ఒక పెద్ద అండం, అనశ్వరమైన జీవరాశుల విత్తనం ఉద్భవించింది.

యుగస్యాదినిమిత్తం తన్మహద్దివ్యం ప్రచక్షత। వ్యస్మింస్తచ్ఛ్రూయతే సత్యంజ్యోతిర్బ్రహ్మ సనాతనమ్

యుగాది కారణంగా ఆ మహత్తరమైన దివ్య తత్త్వాన్ని వారు చెబుతారు; అందులో శాశ్వతమైన సత్యం, జ్యోతి, బ్రహ్మము వినిపిస్తుంది.

అద్భుతం చాప్యచిన్త్యం చ సర్వత్ర సమతాం మతమ్। అవ్యక్తం కారణం సూక్ష్మం యత్తత్సదసదాత్మకమ్

అది అద్భుతమైనదిగా, అచింత్యమైనదిగా, అన్ని చోట్ల సమత్వంగా భావించబడుతుంది; అది అవ్యక్తమైన, సూక్ష్మమైన కారణం, సత్-అసత్ స్వరూపమైనది.

యస్మిన్పితామహో జజ్ఞే ప్రభురేకః ప్రజాపతిః। బ్రహ్మా సురగురుః స్థాణుర్మనుః కః పరమేష్ఠ్యథ

అందులోనుంచి పితామహుడు జన్మించాడు — ఒకే ప్రభువు, ప్రజాపతి, బ్రహ్మా, దేవతల గురువు, స్థాణు, మనువు, క, పరమేశ్ఠి.

ప్రాచేతసస్తథా దక్షో దక్షపుత్రాశ్చ సప్తవై। తతః ప్రజానాం పతయః ప్రాభవన్నేకవింశతిః

అలాగే ప్రాచేతసుడు, దక్షుడు, దక్షుని ఏడుగురు కుమారులు; ఆ తర్వాత ఇరవై ఒకరు ప్రజాపతులు పుట్టారు.

పురుషశ్చాప్రమేయాత్మా యం సర్వఋషయో విదు। విశ్వేదేవాస్తథాఽఽదిత్యా వసవోఽథాశ్వినావపి

అలాగే అపరిమిత స్వరూపుడైన పురుషుడు, యందరూ ఋషులు, విశ్వదేవతలు, ఆదిత్యులు, వసువులు, అశ్వినులు తెలుసుకున్నారు.

యక్షాః సాధ్యాః పిశాచాశ్చ గుహ్యకాః పితరస్తథా। తతః ప్రసూతా విద్వాంసః శిష్టా బ్రహ్మర్షిసత్తమాః

యక్షులు, సాధ్యులు, పిశాచులు, గుహ్యకులు, పితృదేవతలు; ఆ తర్వాత జ్ఞానులు, శిష్టులు, ఉత్తమ బ్రహ్మర్షులు జన్మించారు.

మహర్షయశ్చ బహవః సర్వైః సముదితా గుణైః। ఆతో ద్యౌః పృథివీ వాయురన్తరిక్షం దిశస్తయా

అన్ని గుణాలతో కూడిన అనేక మహర్షులు పుట్టారు; వారిలోంచి ఆకాశం, భూమి, గాలి, మధ్యలోని స్థలం, దిక్కులు ఉద్భవించాయి.

సంవత్సరర్తవో మాసాః పక్షాహోరాత్రయః క్రమాత్। యచ్చాన్యదపి తత్సర్వం సంభూతం లోకసాక్షికమ్

సంవత్సరం, ఋతువులు, నెలలు, పక్షాలు, హరదినాలు ఇలా క్రమంగా, ఇంకా ఉన్నది అన్నీ లోకాలకు సాక్షిగా ఉద్భవించాయి.

యదిదం దృశ్యతే కించిద్బూతం స్థావరజఙ్గమమ్। పునఃసంక్షిప్యతే సర్వం జగత్ప్రాప్తే యుగక్షయే

ఇక్కడ కనిపించే స్థావరజంగమమయిన ఏదైనా భూతం, యుగాంతంలో మళ్ళీ మొత్తం జగత్తు లయమవుతుంది.

యథర్తుష్వృతులిఙ్గాని నానారూపాణి పర్యయే। దృశ్యన్తే తాని తాన్యేవ తథా భావా యుగాదిషు

ఋతువుల్లో రుతులింగాలు వివిధ రూపాల్లో మారుతూ కనిపించునట్లు, యుగారంభాల్లో కూడా భావాలు అలా మారుతూ ఉంటాయి.

ఏవమేతదనాద్యన్తం భూతసంఘాతకారకమ్। అనాదినిధనం లోకే చక్రం సంపరివర్తతే

ఇలా ఆద్యాంతం లేని, భూత సమూహాలను కలిపే ఈ చక్రం, ఆది అంతం లేకుండా లోకంలో తిరుగుతూ ఉంటుంది.

త్రయస్త్రింశత్సహస్రాణి త్రయస్త్రింశచ్ఛతాని చ। త్రయస్త్రింశచ్చ దేవనాం సృష్టిః సంక్షేపలక్షణా

ముప్పత్తి మూడు వేల, ముప్పత్తి మూడు వందల, ముప్పత్తి మూడు దేవతలు — వీరి సృష్టి సంక్షిప్తంగా ఇలా చెప్పబడింది.

దివః పుత్రో బృహద్భానుశ్చక్షురాత్మా విభావసుః। సవితా స ఋచీకోఽర్కో భానురాశావహో రవిః

దివిలో పుట్టిన బృహద్భాను, అతడే కన్ను, ఆత్మ, ప్రకాశవంతుడు; అతడే సవిత, ఋచీకుడు, అర్కుడు, భాను, వెలుగు నింపేవాడు, రవి.

పుత్రా వివస్వతః సర్వే మనుస్తేషాం తథాఽవరః। దేవభ్రాట్ తనయస్తస్య సుభ్రాడితి తతః స్మృతః

వివస్వంతుని కుమారులందరూ ప్రసిద్ధులు; వారిలో మనువు చిన్నవాడు. మనువు కుమారుడు దేవభృత్, అందుకే అతడిని సుభ్రాట్ అని అంటారు.

సుభ్రాజస్తు త్రయః పుత్రాః ప్రజావన్తో బహుశ్రుతాః। దశజ్యోతిః శతజ్యోతిః సహస్రజ్యోతిరేవ చ

సుభ్రాట్‌కు ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు; వారు సంతానవంతులు, జ్ఞానవంతులు. వారు దశజ్యోతి, శతజ్యోతి, సహస్రజ్యోతి.

దశపుత్రసహస్రాణి దశజ్యోతేర్మహాత్మనః। తతో దశగుణాశ్చాన్యే శతజ్యోతేరిహాత్మజాః

మహాత్ముడైన దశజ్యోతికి పది వేల మంది కుమారులు పుట్టారు. శతజ్యోతికి పుట్టినవారు దానికి పది రెట్లు ఎక్కువ.

భూయస్తతో దశగుణాః సహస్రజ్యోతిషః సుతాః। తేభ్యోఽయం కురువంశశ్చ యదూనాం భరతస్య చ

అందులోనూ సహస్రజ్యోతికి పుట్టిన కుమారులు మరింతగా, దశ రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నారు. వారిలో నుంచే కురు, యదు, భారత వంశాలు పుట్టుకొచ్చాయి.

యయాతీక్ష్వాకృవంశశ్చ రాజర్షీణాం చ సర్వశః। సంభూతా బహవో వంశా భూతసర్గాః సువిస్తరాః

యయాతి, ఇక్ష్వాకు, ఇతర రాజర్షుల వంశాల నుంచి అనేక వంశాలు, విస్తృతంగా, విభిన్నంగా ఏర్పడ్డాయి.