చికీర్షితం విప్రకృతం చ యస్య నాన్యే జనాః కర్మ జానన్తి కించిత్। మన్త్రే గుప్తే సమ్యగనుష్ఠితే చ నాల్పోఽప్యస్య చ్యవతే కశ్చిదర్థః
తన చేయదలచిన పనిని లేదా చేసిన పనిని ఇతరులు తెలుసుకోలేరు; రహస్యంగా, సరిగ్గా కార్యాచరణ చేస్తే, అతని లక్ష్యంలో చిన్న భాగమైనా విఫలమవదు.
యః సర్వభూతప్రశమే నివిష్టః సత్యో మృదుర్మానకృచ్ఛుద్ధభావః అతీవ స జ్ఞాయతే జ్ఞాతిమధ్యే మహామణిర్జాత్య ఇవ సప్రన్నః
ప్రాణులందరికీ శాంతిని కోరుతూ, నిజాయితీగా, మృదువుగా, అహంకారము లేకుండా, పవిత్రమైన మనసుతో ఉండేవాడు — అలాంటి వాడు తన బంధువుల మధ్య గొప్ప రత్నంలా ప్రకాశిస్తాడు.
య ఆత్మనాఽపత్రపతే భృశం నరః స సర్వలోకస్య గురుర్భవత్యుత అనన్తజేజాః సుమనాః సమాహితః స తేజసా సూర్య ఇవావభాసతే
తన తప్పులపై లోతుగా సిగ్గుపడే వాడు, అందరికీ గురువు అవుతాడు; అపారమైన శక్తి, సంతోషభావన, ఏకాగ్రత కలిగి ఉండి, సూర్యునిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతాడు.
వనే జాతాః శాపదగ్ధస్య రాజ్ఞః పాణ్డోః పుత్రాః పఞ్చ పఞ్చేన్ద్రకల్పాః । త్వయైవ బాలా వర్ధితాః శిక్షితాశ్చ తవాదేశం పాలయన్త్యామ్బికేయ
అరణ్యంలో జన్మించిన, శాపగ్రస్తుడైన రాజు పాండువు కుమారులు ఐదుగురు, ఐదు ఇంద్రులవలె సమానులు; నీవే వారిని చిన్నప్పటి నుంచి పెంచి, బోధించావు. అంబికేయ! వారు నీ ఆజ్ఞను పాటిస్తున్నారు.
ప్రదాయైషాముచితం తాతరాజ్యం సుఖీ పుత్రైః సహితో మోదమానః । న దేవానాం నాపి చ మానుషాణాం భవిష్యసి త్వం గర్హణీయో నరేన్ద్ర
వారికి తగిన రాజ్యాన్ని ఇచ్చిన తరువాత, రాజా, మీరు మీ కుమారులతో కలిసి ఆనందంగా జీవిస్తారు. అప్పుడు దేవతలలోనైనా, మనుషులలోనైనా మీపై ఎవరూ నింద పెట్టరు.
జాగ్రతో దహ్యమానస్య యత్కార్యమనుపశ్యసి। తద్బ్రూహి త్వం హి నస్తాత ధర్మార్థకుశలః శుచిః
నిద్రలేక బాధపడుతూ మీరు ఏ కార్యాన్ని సరైనదిగా భావిస్తారో, దయచేసి మాకు చెప్పండి తండ్రి. మీరు ధర్మాన్ని, లాభాన్ని బాగా తెలిసినవారు, పవిత్రమైనవారు.
తస్మాద్యథావద్విదుర ప్రశాధి ప్రజ్ఞాపూర్వం సర్వమజాతశత్రోః। యన్మన్యసే పథ్యమదీనసత్వ శ్రేయస్కరం బ్రూహి తద్వై కురూణామ్
అందుకే, విధురా, అజాతశత్రువు కోసం ప్రతీ విషయాన్ని జాగ్రత్తగా, వివేకంతో పాలించండి. కురువంశానికి మేలు చేసే, శ్రేయస్సు కలిగించే దేనిని మీరు అనుకుంటారో, అది నిర్భయంగా చెప్పండి.
పాపాశఙ్కీ పాపమేవానుపశ్యన్ పృచ్ఛామి త్వాం వ్యాకులేనాత్మనాహమ్ । కజే తన్మే బ్రూహి తత్పం యథావ- న్మనీషితం సర్వమజాతశత్రోః
చెడును భయపడి, చెడు మాత్రమే కనిపిస్తున్నందున, నేను కలవరపడిన హృదయంతో మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. అజాతశత్రువు కోసం మీరు నిజంగా శ్రేయస్సుగా భావించేది అన్నీ నాకు చెప్పండి.
శుభం వా యది వా పాపం ద్వేష్యం వా యది వా ప్రియమ్। నాపృష్టః కస్యచిద్బ్రూయాద్యః స నేచ్ఛేత్పరాభవమ్
మంచిదైనా, చెడుదైనా, ఇష్టమైనదైనా, ద్వేషించదగినదైనా — ఎవరూ అడగకపోతే చెప్పకూడదు. అలాంటి వారు ఇతరుల పరాభవాన్ని కోరరు.
తస్మాద్వక్ష్యామి తే రాజన్హితం యత్స్యాన్కురూన్ప్రతి। వచః శ్రేయస్కరం ధర్మ్యం బ్రువతస్తన్నిబోధ మే
అందువల్ల రాజా, కురువంశానికి మేలు చేసే దానిని నేను మీకు చెబుతాను. నా మాటలు ధర్మబద్ధంగా, శ్రేయస్సు కలిగించేవిగా ఉంటాయి. వాటిని మీరు వినండి.
మిథ్యోపేతాని కర్మాణి సిద్ధ్యేతాదీని భారత। అనుపాయప్రయుక్తాని మా స్మ తే....మనః కృథాః
భారతా, అబద్ధ మార్గంలో చేసిన పనులు కొన్నిసార్లు ఫలించవచ్చు. కానీ సరైన విధానంలేకుండా చేసిన పనులను మీ మనసులో పెట్టుకోకండి.
తథైవ యోగవిహితం యత్తు కర్మ న సిధ్యతి। ఉపాయయుక్తం మేధావీ న తత్ర గ్లపయేన్మనః
అలాగే, యోగబలంతో చేసిన పనులు ఫలించకపోయినా, అవి సరైన మార్గంలో జరిగితే, తెలివైనవారు మనసు కలవరపడకూడదు.
అనుబన్ధానవేక్షేత సానుబన్ధేషు కర్మసు। సంప్రధార్య చ కుర్వీత సహసా న సమాచరేత్
పనులకు ఫలితాలు ఉంటే, వాటి పరిణామాలను ముందుగా ఆలోచించాలి. జాగ్రత్తగా ఆలోచించి, ఆ తరువాత మాత్రమే చేయాలి. తొందరపడి చేయకూడదు.
అనుబన్ధం చ సంప్రేక్ష్య విపాకం చైవ కర్మణామ్। ఉత్థానమాత్మనశ్చైవ ధీరః కుర్వీత వా న వా
పనుల ఫలితాన్ని, పరిణామాన్ని, తన సామర్థ్యాన్ని బాగా ఆలోచించి, ధైర్యవంతుడు చేయాలా వద్దా నిర్ణయించాలి.
యః ప్రమాణం న జానాతి స్థానే వృద్ధౌ తథా క్షయే। కోశే జనపదే దణ్డే న స రాజ్యేఽవతిష్ఠతే
ఎవరైనా వృద్ధి, హ్రాసం, ధనము, ప్రజలు, శిక్ష వంటి విషయాల్లో సరిగా కొలత తెలియకపోతే, వారు రాజ్యాన్ని నిలబెట్టుకోలేరు.
యస్త్వేతాని ప్రమాణాని యథోక్తాన్యనుపశ్యతి। యుక్తో ధర్మార్థయోర్జ్ఞానే స రాజ్యమధిగచ్ఛతి
కానీ, ఇవన్నీ నిబంధనల ప్రకారం గమనించి, ధర్మం, లాభం తెలిసినవాడు మాత్రం రాజ్యాన్ని పొందుతాడు.
న రాజ్యం ప్రాప్తమిత్యేవ వర్తితవ్యమసాంప్రతమ్। శ్రియం హ్యవినయో హన్తి జరా రూపమివోత్తమమ్
రాజ్యాన్ని ఇప్పుడే సంపాదించామని భావించకూడదు. ఎందుకంటే, ఎలా వృద్ధాప్యం అందమైన రూపాన్ని నాశనం చేస్తుందో, అలా నియమశాస్త్రం లేకపోతే ఐశ్వర్యం నశిస్తుంది.
భక్ష్యోత్తమప్రతిచ్ఛన్నం మత్స్యో బడిశమాయసమ్। అన్నాభిలాషీ గ్రసతే నానుబన్ధమవేక్షతే
చిన్న చేప మంచి ఆహారం కోసం, లోపల ఇనుప గాలిని దాచినప్పటికీ, దాన్ని తినేస్తుంది. దాని పరిణామాన్ని ఆలోచించదు.
యచ్ఛక్యం గ్రసితుం గ్రస్యం గ్రస్తం పరిణమేచ్చ యత్। హితం చ పరిణామే యత్తదాద్యం భూతిమిచ్ఛతా
ఏది జీర్ణించగలిగితే అది తినాలి. తిన్నది జీర్ణమవుతుందా అని చూడాలి. చివరికి మేలు చేసే దానిని ముందుగా ఎంచుకోవాలి, ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవాడు.
వనస్పతేరపక్వాని ఫలాని ప్రచినోతి యః। స నాప్నోతి రసం తేభ్యో బీజం చాస్య వినశ్యతి
ఎవరైనా చెట్టుపై పండిన పళ్ళు కాకుండా, పచ్చి పళ్ళను తీసుకుంటే, వాటి రుచి రాదు. అంతే కాదు, విత్తనం కూడా నశిస్తుంది.
యస్తు పక్వముపాదత్తే కాలే పరిణతం ఫలమ్। ఫలాద్రసం స లభతే బీజాచ్చైవ ఫలం పునః
కాని, ఎవరు కాలానికి తగినట్టు పండిన పండు తీసుకుంటారో, వారు ఆ పండులోని రుచిని పొందుతారు. విత్తనం నుండి మళ్ళీ పండు కూడా వస్తుంది.
యథా మధు సమాదత్తే రక్షన్పుష్పాణి షట్పదః। తద్వదర్థాన్మనుష్యేభ్య ఆదద్యాదవిహింసయా
ఎలా తేనెటీగ పువ్వులను కాపాడుతూ తేనెను సేకరిస్తుందో, అలాగే మనుషుల నుంచి ధనం తీసుకునేటప్పుడు హింస లేకుండా చేయాలి.
పుష్పం పుష్పం విచిన్వీత మూలచ్ఛేదం న కారయేత్ । మాలాకార ఇవారామే న యథాఙ్గారకారకః
పువ్వులు ఒక్కొక్కటి తీసుకోవాలి, మొక్కను పీకకూడదు. తోటలో మాలకారుడు లాగ, బొగ్గు తయారుచేసేవాడు లాగా కాకూడదు.
కిం ను మే స్యాదిదం కృత్వా కిం ను మే స్యాదకుర్వతః। ఇతి కర్మాణి సఞ్చిన్త్య కుర్యాద్వా పురుషో న వా
ఇది చేస్తే నాకు ఏమి లాభం? చేయకపోతే ఏమవుతుంది? అని ఆలోచించి, మనిషి చేయాలా వద్దా నిర్ణయించుకోవాలి.
అనారభ్యా భవన్త్యర్థాః కేచిన్నిత్యం యథాఽగతాః । కృతః పురుషకారోఽహి భవేద్యేషు నిరర్థకః
కొన్ని విషయాలు మన ప్రయత్నం లేకుండానే కలుగుతాయి, అవి సహజంగా వస్తాయి. అలాంటి వాటికోసం శ్రమిస్తే, అది వృథా అవుతుంది.
అనర్థే చైవ నిరతమర్థే చైవ పరాఙ్భుఖమ్। న తం భర్తారమిచ్ఛన్తి షణ్ఢం పతిమివ స్త్రియః
ఎప్పుడూ పనికిరాని విషయాల్లో మునిగిపోతూ, ఉపయోగకరమైన వాటిని దూరం చేసేవారిని, స్త్రీలు శక్తిలేని భర్తను ఇష్టపడనట్టు, ఇష్టపడరు.
ప్రసాదో నిష్ఫలో యస్య క్రోధశ్చాపి నిరర్థకః। న తం భర్తారమిచ్ఛన్తి షణ్ఢం పతిమివ స్త్రియః
ఎవరికి సంతోషం కూడా ఫలితం లేకుండా, కోపం కూడా అర్థం లేకుండా ఉంటుందో, అలాంటి వారిని స్త్రీలు శక్తిలేని భర్తను ఇష్టపడనట్టు, ఇష్టపడరు.
కాంశ్చిదర్థాన్నరః ప్రాజ్ఞో లఘుమూలాన్మహాఫలాన్ । క్షిప్రమారభతే కర్తుం న దీర్ఘయతి తాదృశాన్
తెలివైనవాడు చిన్న కారణాలతో పెద్ద ఫలితాలు ఇచ్చే పనులను త్వరగా మొదలుపెడతాడు, అలాంటి వాటిని ఆలస్యం చేయడు.
ఋజు పశ్యతి యః సర్వం చక్షుషా ను పిబన్నివ । ఆసీనమపి తూష్ణీకమనురజ్యన్తి తం ప్రజాః
ఎవరైనా నేరుగా, స్పష్టంగా ప్రతిదీ చూస్తూ, కళ్లతో పీల్చుకుంటున్నట్టు ఉంటే, వారు నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నా, జనాలు వారిని ఆకర్షితులవుతారు.
సుపుష్పితః స్యాదఫలః ఫలితః స్యాద్దురారుహః । అపక్వః పక్వసఙ్కాశో న తు శీర్యేత కర్హిచిత్
కొన్ని చెట్లు పుష్పాలతో నిండిపోతాయి కానీ పండ్లు రావు; కొన్ని పండ్లతో నిండిపోతాయి కానీ ఎక్కడం కష్టం; కొన్ని పండ్లు పక్కగా కనిపిస్తాయి కానీ ఇంకా పక్వం కాలేదు. అయినా, అవి ఎప్పుడూ ఎండిపోవు.