అవిస్థలం వృకస్థలం మాకన్దీం వారణావతమ్। అవసానం భవత్వత్ర కించిదేకం చ పఞ్చమమ్
అవిష్ఠల, వృకస్థల, మాకందీ, వారణావతం — వీటిలో ఏదైనా ఒకదానిలో మనకు నివాసం ఉండాలని నిర్ణయించండి.
భ్రాతౄణాం దేహి పఞ్చానాం పఞ్చ గ్రామాన్సుయోధన। శాన్తిర్నోస్తు మహాప్రాజ్ఞ జ్ఞాతిభిః సహ సఞ్జయ
సుయోధనా, నా అన్నదమ్ములకు ఐదు గ్రామాలు ఇవ్వు. సంజయా, మన బంధువులతో కలిసి శాంతిగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం.
భ్రాతా భ్రాతరమన్వేతు పితా పుత్రేణ యుజ్యతామ్। స్మయమానాః సమాయాన్తు పాఞ్చాలాః కురుభిః సహ
అన్నయ్య అన్నయ్యను అనుసరించాలి, తండ్రి కుమారుడితో కలవాలి. పాంచాళులు, కురువంశీయులతో కలిసి ఆనందంగా కలిసిరావాలి.
అక్షతాన్కురు పాఞ్చాలాన్పశ్యేయమితి కామయే। సర్వే సుమనసస్తాత శామ్యాయ భరతర్షభ
భరత వంశ శిరోమణీ, పాంచాళులు ఎలాంటి హాని లేకుండా ఉండాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. అందరూ మంచి మనసుతో శాంతికోసం ఉండాలి.
అలమేవ శమాయాస్మి తథా యుద్ధాయ సఞ్జయ। ధర్మార్థయోరలం చాహం మృదవే దారుణాయ చ
సంజయా, నేను శాంతికైనా సిద్ధంగా ఉన్నాను, యుద్ధానికైనా సిద్ధంగా ఉన్నాను. ధర్మానికి, లాభానికి, మృదుత్వానికి, కఠినతకు సమానంగా సిద్ధంగా ఉన్నాను.
ద్వాఃస్థం ప్రాహ మహాప్రాజ్ఞో ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః । విదురం ద్రష్టుమిచ్ఛామి తమిహానయ మా చిరమ్
ధృతరాష్ట్రుడు, మహాప్రజ్ఞుడు అయిన రాజు, ద్వారపాలుడిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు: 'విదురుణ్ని చూడాలనుకుంటున్నాను. ఆలస్యం చేయకుండా అతన్ని ఇక్కడికి తీసుకురా.'
ప్రహితో ధృతరాష్ట్రేణ దూతః క్షత్తారమబ్రవీత్ । ఈశ్వరస్త్వాం మహారాజో మహాప్రాజ్ఞ దిదృక్షతి
ధృతరాష్ట్రుని ఆజ్ఞతో వచ్చిన దూత, విదురుని దగ్గరికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'భూమిపై అధికారం కలిగిన మహారాజు, మేధావి అయిన నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటున్నాడు.'
ఏవముక్తస్తు విదురః ప్రాప్య రాజనివేశనమ్ । అబ్రవీద్ధృతరాష్ట్రాయ ద్వాఃస్థం మాం ప్రతివేదయ
అలా వినిన విదురు, రాజభవనానికి వెళ్లి ద్వారపాలుడితో ఇలా అన్నాడు: 'నన్ను ధృతరాష్ట్రునికి తెలియజేయి.'
విదురోఽయమనుప్రాప్తో రాజేన్ద్ర తవ శాసనాత్। ద్రుష్టుమిచ్ఛతి తే పాదౌ కిం కరోతు ప్రశాధి మామ్
రాజేంద్రా, మీ ఆజ్ఞతో విదురుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు. ఆయన మీ పాదాలను దర్శించాలనుకుంటున్నాడు. ఆయన ఏమి చేయాలో మీరు చెప్పండి.
ప్రవేశయ మహాప్రజ్ఞం విదురం దీర్ఘదర్శినమ్ । అహం హి విదురస్యాస్య నాకల్పో జాతు దర్శనే
మహాప్రజ్ఞుడైన, దూరదృష్టి కలిగిన విదురుని లోపలికి అనుమతించు. ఎందుకంటే నేను స్వయంగా విదురుని కలవగలగడం సాధ్యపడదు.
ప్రవిశాన్తఃపురం క్షత్తర్మహారాదజస్య ధీమతః। న హి తే దర్శనేఽకల్పో జాతు రాజాఽబ్రవీద్ధి మామ్
ధీమంతుడైన మహారాజు ఇంట్లోకి నీవు ప్రవేశించు. రాజు నిన్ను కలవడంలో అసమర్థుడని ఎప్పుడూ చెప్పలేదు.
తతః ప్రవిశ్య విదురో ధృతరాష్ట్రనివేశనమ్ । అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం చిన్తయానం నరాధిపమ్
తర్వాత విదురుడు ధృతరాష్ట్రుని నివాసంలోకి ప్రవేశించి, ఆలోచనలో మునిగిపోయిన రాజును నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
విదురోఽహం మహాప్రాజ్ఞ సంప్రాప్తస్తవ శాసనాత్। యది కించన కర్తవ్యమయమస్మి ప్రశాధి మామ్
మహాప్రజ్ఞుడా, మీ ఆజ్ఞతో నేను విదురునిగా వచ్చాను. ఏదైనా చేయవలసిన పని ఉంటే దయచేసి చెప్పండి.
సఞ్జయో విదుర ప్రాప్తో గర్హయిత్వా చ మాం గతః। అజాతశత్రోః శ్వో వాక్యం సభామధ్యే స వక్ష్యతి
విదురా, సంజయుడు వచ్చి నన్ను గద్దించాడూ, వెళ్ళిపోయాడు. రేపు సభ మధ్యలో అజాతశత్రువు మాటను అతను చెప్పబోతున్నాడు.
తస్యాద్య కురువీరస్య న విజ్ఞాతం వచో మయా। తన్మే దహతి గాత్రాణి తదకార్షీత్ప్రజాగరమ్
ఈ రోజు ఆ కురు వీరుడు ఏమి మాట్లాడతాడో నాకు తెలియదు. ఆ ఆలోచన నా శరీరాన్ని కాల్చేస్తోంది, నన్ను నిద్రలేకుండా చేసింది.
ఆగ్రతో దహ్యమానస్య శ్రేయో యదనుపశ్యసి। తద్బ్రూహి త్వం హి నస్తాత ధర్మార్థకుశలో హ్యసి
ఈ బాధలో ఉన్నవాడికి ఏదైనా శ్రేయస్సు కనిపిస్తే చెప్పు. ఎందుకంటే నీవు ధర్మార్థాలలో నిపుణుడవు, విదురా.
యతః ప్రాప్తః సఞ్జయః పాణ్డవేభ్యో న మే యథావన్మనసః ప్రశాన్తిః । సర్వేన్ద్రియాణ్యప్రకృతిం గతాని కిం వక్ష్యతీత్యేవ మేఽద్య ప్రచిన్తా
సంజయుడు పాండవుల దగ్గర నుండి వచ్చినప్పటి నుంచి నా మనసుకు శాంతి లేదు. నా ఇంద్రియాలన్నీ సహజస్థితిని కోల్పోయాయి. అతను ఏమి చెబుతాడో అని నేను ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను.
తన్మే బ్రూహి విదుర త్వం యథావ- న్మనీషితం సర్వమజాతశత్రోః । యథా న నస్తాత హితం భవేచ్చ ప్రజాశ్చ సర్వాః సుఖితా భవేయుః
విదురా, అజాతశత్రువు మనసులో ఏమి ఉందో నీవు నిజంగా అర్థం చేసుకున్నదాన్ని నాకు చెప్పు. మనకు మేలు కలగాలని, ప్రజలందరూ సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
అభియుక్తం బలవతా దుర్బలం హీనసాధనమ్ । హృతస్వం కామినం చోరమావిశన్తి ప్రజాగరాః
బలహీనుడిని బలవంతుడు దాడి చేసినప్పుడు, దేనికీ దిక్కులేని వాడిని, ధనం పోయినవాడిని, కోరికలతో ఉన్నవాడిని, దొంగను — వీరిని నిద్రలేమి బాధిస్తుంది.
కచ్చిదేతైర్మహాదోషైర్న స్పృష్టోఽసి నరాధిప। కచ్చిచ్చ పరవిత్తేషు గృద్ధ్యన్న పరితప్యసే
రాజా, ఈ మహా దోషాలు నిన్ను తాకలేదని ఆశిస్తున్నాను. పరధనంపై ఆశపడి బాధపడటం లేదని కూడా ఆశిస్తున్నాను.
శ్రోతుమిచ్ఛామి తే ధర్మ్యం పరం నైశ్రేయసం వచః। అస్మిన్రాదర్షివంశే హి త్వమేకః ప్రాజ్ఞసంమతః
నీ ధార్మికమైన, శ్రేయస్సు కలిగించే మాటలు వినాలని నాకు కోరిక. ఈ రాజవంశంలో నీవే జ్ఞానిగా అందరికీ గౌరవించబడినవాడవు.
రాజా లక్షణసంపన్నస్త్రైలోక్యస్యాధిపో భవేత్। ప్రేష్యస్తే ప్రేషితశ్చైవ ధృతరాష్ట్ర యుధిష్ఠిరః
రాజు సకల లక్షణాలతో ఉంటే మూడు లోకాలకూ అధిపతిగా ఉండగలడు. ధృతరాష్ట్రా, యుధిష్ఠిరుడు నీ దూతగా పంపించబడ్డాడు.
విపరీతతరశ్చ త్వం భాగధేయే న సంమతః। అర్చిషాం ప్రక్షయాచ్చైవ ధర్మాత్మా ధర్మకోవిదః
నీ భాగ్యములో విపరీతత ఎక్కువగా ఉందని, నీవు ఇష్టపడబడటం లేదని అంటారు. ప్రభావం తగ్గినప్పుడు ధర్మాత్ముడైన, ధర్మజ్ఞుడైన వాడికి ప్రాధాన్యం ఉండదు.
ఆనృశంస్యాదనుక్రోశాద్ధర్మాత్సత్యాత్పరాక్రమాత్। గురుత్వాత్త్వయి సంప్రేక్ష్య బహూన్క్లేశాంస్తితిక్షతే
నీకు దయ, అనుకంప, ధర్మం, సత్యం, పరాక్రమం, గౌరవం ఉన్నందువల్ల, అనేక మంది కష్టాలను సహించగలుగుతున్నారు.
దుర్యోధనే సౌబలే చ కర్ణే దుఃశాసనే తథా। ఏతేష్వైశ్వర్యమాధాయ కథం త్వం భూతిమిచ్ఛసి
దుర్యోధనుడు, శకుని కుమారుడు, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు — వీరికి అధికారాన్ని అప్పగించి నీవు ఎలా భవిష్యత్తులో అభివృద్ధిని ఆశిస్తున్నావు?
ఆత్మజ్ఞానం సమారమ్భస్తితిక్షా ధర్మనిత్యతా। యమర్థాన్నాపకర్షన్తి స వై పణ్డిత ఉచ్యతే
ఆత్మజ్ఞానం, ప్రయత్నం, సహనం, ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ పాటించడం — ధనం వలన మారిపోని వాడే నిజమైన పండితుడు.
ఏకస్మాద్వృక్షాద్యజ్ఞపాత్రాణి రాజ- న్స్రుక్వ ద్రోణీ పేఠనీపీడనే చ। ఏతస్మాద్రాజన్బ్రువతో మే నిబోధ ఏకస్మాద్వై జాయతేఽసచ్చ సచ్చ
ఒకే చెట్టునుంచి యజ్ఞంలో ఉపయోగించే పాత్రలు — హోమపు చెంబు, గిన్నె, ముద్దలు వేసే గిన్నె, పిండిపెట్టు రాళ్లు — అన్నీ వస్తాయి. ఇదివల్ల, ఓ రాజా, నేను చెప్పేది గ్రహించు: ఒకే మూలం నుండి నిజమూ, అబద్ధమూ రెండూ పుట్టొచ్చు.
నిషేవతే ప్రశస్తాని నిన్దితాని న సేవతే। అనాస్తికః శ్రద్దధాన ఏతత్పణ్డితలక్షణమ్
ప్రశంసించబడిన వాటిని అనుసరిస్తాడు, నిందించబడిన వాటిని దరిచేరడు. అతడు నమ్మకంలేని వాడు కాదు, విశ్వాసంతో ఉన్నవాడు; ఇదే జ్ఞాన individual's లక్షణం.
క్రోధో హర్షశ్చ దర్పశ్చ హ్రీః స్తమ్భో మాన్యమానితా। యమర్థాన్నాపకర్షన్తి స వై పణ్డిత ఉచ్యతే
కోపం, ఆనందం, గర్వం, లజ్జ, మొండితనం, గౌరవం, అవమానం — ఇవి ఎవరి మనసును మార్పించలేవో, వాడినే జ్ఞాని అంటారు.
యస్య కృత్యం న జానన్తి మన్త్రం వా మన్త్రితం పరే। కృతమేవాస్య జానన్తి స వై పణ్డిత ఉచ్యతే
ఎవరి కార్యాలు, ఆలోచనలు ఇతరులకు తెలియవో, కానీ చేసిన పనులు మాత్రం తెలిసిపోతాయో, వాడినే జ్ఞాని అంటారు.