యత్తత్కర్ణో మన్యతే పారణీయం యుద్ధే గృహీతాయుధమర్జునం వై । ఆసంశ్చ యుద్ధాని పురా మహాన్తి కథం కర్ణో నాభవద్ద్వీప ఏషామ్
కర్ణుడు యుద్ధంలో ఆయుధాలు ధరించిన అర్జునుడిని ఓడించగలడని అనుకుంటున్నది వట్టి ఊహ మాత్రమే. ఇంతకు ముందు ఎన్నో గొప్ప యుద్ధాలు జరిగాయి; అప్పుడు కర్ణుడు వారిని ఎలా రక్షించలేకపోయాడు?
కర్ణశ్చ జానాతి సుయోధనశ్చ ద్రోణశ్చ జానాతి పితామహశ్చ। అన్యే చ యే కుగ్వస్తత్ర సన్తి యథాఽర్జునాన్నామ్త్యపరో ధనుర్ధరః
కర్ణుడు, సుయోధనుడు, ద్రోణుడు, భీష్ముడు — వీళ్లందరికీ తెలుసు, అక్కడ ఉన్న ఇతరులు కూడా తెలుసు — అర్జునుడిని మించిన విలువిద్యలో మరొకరు లేరు.
జానన్త్యేతన్కురవః సర్వ ఏవ యే చాప్యన్యే భూమిపాలాః సమేతాః। దుర్యోధనే రాజ్యమిహాభవద్యథా అరిన్దమే ఫాల్గునేఽవిద్యమానే
ఈ విషయం కురువంశస్థులందరికీ, అక్కడ చేరిన ఇతర రాజులకూ తెలుసు. శత్రువులను జయించే ఫల్గుణుడు లేకపోతే తప్ప, దుర్యోధనునికి ఇక్కడ రాజ్యం దక్కేది కాదు.
తేనానుబన్ధం మన్యతే ధార్తరాష్ట్రః శక్యం హర్తుం పాణ్డవానాం మమత్వమ్ । కిరీటినా తాలమాత్రాయుధేన తద్వేదినా సంయుగం తత్ర గత్వా
ఇప్పటికీ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, పాండవుల భాగాన్ని మిత్రత్వంతో దక్కించుకోవచ్చని అనుకుంటున్నాడు. కానీ కిరీటధారి అర్జునుడు, తన గొప్ప ధనుస్సుతో యుద్ధంలోకి అడుగుపెడితే, నిజం తెలిసినప్పుడు ఏమవుతుందో చూడు.
గాణ్డీవవిష్ఫారితశబ్దమాత్రం శ్రుత్వైవ తే ధార్తరాష్ట్రా మ్రియన్తే। క్రుద్ధం న చేదీక్షతే భీమసేనం సుయోధనో మన్యతే సిద్ధమర్థమ్
గాండీవ ధనుస్సు మోగిన శబ్దం వినగానే, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు భయంతో చచ్చిపోతారు. సుయోధనుడు, కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడిని చూడకపోతే, తన లక్ష్యం సాధించానని అనుకుంటాడు.
ఇన్ద్రోఽప్యేతన్నోత్సహేత్తాత హర్తు- మైశ్వర్యం నో జీవతి భీమసేనే। ధనఞ్జయే నకులే చైవ సూత తథా వీరే సహదేవేఽసహిష్ణౌ
భీమసేనుడు బతికినంత కాలం, ఈ రాజ్యాన్ని ఇంద్రుడైనా తీసుకోలేడు. అలాగే, ధనంజయుడు, నకులుడు, పరాక్రమశాలి సహదేవుడు ఉన్నంత వరకు కూడా, సారథీ!
సచేదేతాం ప్రతిపద్యేత బుద్ధిం వృద్ధో రాజా సహ పుత్రేణ సూత। ఏవం రణే పాణ్డవకోపదగ్ధా న నశ్యేయుః సఞ్జయ ధార్తరాష్ట్రాః
వృద్ధుడైన రాజు తన కుమారుడితో కలిసి ఈ విషయాన్ని గ్రహిస్తే, సంజయా, పాండవుల కోపానికి యుద్ధంలో కాలిపోతున్నా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు నశించరు.
జానామి త్వం క్లేశమస్మాసు వృత్తం త్వాం పూజయన్మఞ్జయాహం క్షమేయమ్। వచ్చాస్మాకం కౌరవైర్భృతపూర్వం యా నో వృత్తిధార్తరాష్ట్రే తదాఽఽసీత్
సంజయా, మనమీద వచ్చిన కష్టాన్ని నాకు తెలుసు. నిన్ను గౌరవిస్తూ, నేను దాన్ని భరించగలను. కౌరవులు మనకు ఇచ్చిన జీవనోపాధి — ధృతరాష్ట్రుని పాలనలో మనకు దక్కిన జీవితం — అది ఇక లేదు.
అద్యాపి సా తత్ర తథైవ వర్తతాం యాన్తి గమిష్యామి యథా న్వమాత్థ । ద్వన్ద్రాప్రవ్యే భవతు మమైవ రాజ్యం సూయోధనో యచ్ఛతు భాగ్నాగ్ర్యః
ఇప్పటికీ ఆమె అక్కడే అలాగే ఉండనివ్వండి. మీరు చెప్పినట్టు నేను వెళ్ళిపోతాను. ద్వంద్వ యుద్ధంలో మాత్రమే నాకు రాజ్యం దక్కాలి. నా సోదరుల్లో గొప్పవాడైన సుయోధనుడు దయచేసి రాజ్యం ఇవ్వాలి.
ధర్మనిత్యా పాణ్డవ తే విచేష్టా లోకే శ్రుతా దృశ్యతే చాపి పార్థ । మహాశ్రావం జీవిత చాప్యనిత్యం సంపశ్య త్వం పాణ్డవ మా వ్యనీనశః
పాండవా, నీ నడవడి ఎప్పుడూ ధర్మంలోనే ఉంటుంది. ఇది లోకంలో ప్రసిద్ధిగా కనిపిస్తోంది, పార్థా. పేరు గొప్పదే అయినా, మనుష్యుని జీవితం స్థిరంగా ఉండదు. ఇది గుర్తుపెట్టుకో, పాండవా, తొందరపడి తప్పు చేయవద్దు.
నచేద్భాగం కురవోఽన్యత్ర యుద్ధా- త్ప్రయచ్ఛేరంస్తుభ్యమజాతశత్రో। భైక్షచర్యామన్ధకవృష్ణిరాజ్యే శ్రేయో మన్యే న తు యుద్ధేన రాజ్యమ్
కౌరవులు యుద్ధం తప్ప నీకు వాటా ఇవ్వకపోతే, అజాతశత్రువా, యుద్ధంతో రాజ్యం పొందడం కన్నా, అంధక వృష్ణుల రాజ్యంలో భిక్షాటన చేయడం నాకు మేలుగా అనిపిస్తోంది.
అల్పకాలం జీవితం యన్మనుష్యే మహాస్రావం నిత్యదుఃఖం చలం చ। భూయశ్చ తద్యశసో నానురూపం తస్మాత్పాపం పాణ్డవ మా కృథాస్త్వమ్
మనిషి జీవితం చాలా తక్కువ, ఎన్నో బాధలతో, స్థిరంగా లేకుండా త్వరగా పోతుంది. అలాంటి పేరుకి విలువ లేదు. అందుకే, పాండవా, పాపం చేయవద్దు.
కామా మనుష్యం ప్రసజన్త ఏతే ధర్మస్య యే విఘ్నమూలం నరేన్ద్ర । పూర్వం నరస్తాన్మతిమాన్ప్రణిఘ్నన్ లోకే ప్రశంసాం లభతేఽనవద్యామ్
మనిషిని కోరికలు పట్టిపడతాయి, రాజా. అవే ధర్మానికి అడ్డంకుల మూలం. తెలివైనవాడు ముందే వాటిని జయిస్తే, లోకంలో నిందలేని మంచి పేరు పొందుతాడు.
నిబన్ధనీ హ్యర్థతృష్ణేహ పార్థ తామిచ్ఛతాం బాధ్యతే ధర్మ ఏవ। ధర్మం తు యః ప్రణృణీతే స బుద్ధః కామే గృధ్నో హీయతేఽర్థానురోధాత్
పార్థా, ధనానికి తాపత్రయం మనిషిని బంధిస్తుంది. దాన్ని కోరేవాళ్లు ధర్మాన్ని కోల్పోతారు. కాని, కోరికలను జయించినవాడే నిజంగా తెలివైనవాడు. ఆనందం కోసం ధనాన్ని ఆశించే వాడు ధర్మాన్ని వదిలిపెడతాడు.
ధర్మం కృత్వా కర్మణాం తాత ముఖ్యం మహాప్రతాపః సవితేవ భాతి। హీనో హి ధర్మేణ మహీమపీమాం లబ్ధ్వా నరః సీదతి పాపబుద్ధిః
తండ్రి, ధర్మమైన పనులు చేసినవాడు సూర్యుడిలా వెలుగుతాడు. ధర్మం లేని వాడు ఈ భూమిని పొందినా, పాపబుద్ధితో దిగజారిపోతాడు.
వేదోఽధీతశ్చరితం బ్రహ్మచర్యం యజ్ఞైరిష్టం బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ దత్తమ్ । పరం స్థానం మన్యమానేన భూయ ఆత్మా దత్తో వర్షపూగం సుఖేభ్యః
వేదాలు చదివి, బ్రహ్మచర్యం పాటించి, యజ్ఞాలు చేసి, బ్రాహ్మణులకు దానం ఇచ్చినవాడు, తాను పరమ స్థితిని సాధించానని భావించి, ఎన్నో సంవత్సరాలు సుఖాల్లో మునిగిపోతాడు.
సుఖప్రియే సేవమానోఽతివేలం యోగాభ్యాసే యో న కరోతి కర్మ। విత్తక్షయే హీనసుఖోఽతివేలం దుఃఖం శేతే కామవేగప్రణున్నః
ఎవరైనా ఎక్కువగా సుఖాలను ఆశించి, యోగాభ్యాసం చేయకపోతే, ధనం పోయినప్పుడు, సుఖం పోయినప్పుడు, కోరికల బలానికి లోనై, బాధలో మునిగిపోతాడు.
ఏవం పునర్బ్రహ్మచర్యాఽప్రసక్తో హిత్వా ధర్మం యః ప్రకరోత్యధర్మమ్। అశ్రద్దధత్పరలోకాయ మూఢో హిత్వా దేహం తప్యతే ప్రేత్య మన్దః
ఇలా, బ్రహ్మచర్యాన్ని వదిలి, ధర్మాన్ని పక్కనపెట్టి, అధర్మాన్ని చేసే వాడు, పరలోకంపై నమ్మకం లేకుండా మోసపోయి, శరీరం వదిలిన తర్వాత మూర్ఖుడిగా బాధపడతాడు.
న కర్మణాం విప్రణాశోఽస్త్యముత్ర పుణ్యానాం వాఽప్యథవా పాపకానామ్ । పూర్వం కర్తుర్గచ్ఛతి పుణ్యపాపం పశ్చాత్త్వేనమనుయాత్యేవ కర్తా
ఇక్కడ చేసిన పనులకు అక్కడ నాశనం ఉండదు. మంచిపనైనా, చెడుపనైనా, చేసినవాడిని వాటి ఫలితాలు వెంటాడుతూనే ఉంటాయి.
న్యాయోపేతం బ్రాహ్మణేభ్యోఽథ దత్తం శ్రద్ధాపూతం గన్ధరసోపపన్నమ్ । అన్వాహార్యేషూత్తమదక్షిణేషు తథారూపం కర్మ విఖ్యాయతే తే
బ్రాహ్మణులకు న్యాయంగా, భక్తితో, సువాసనతో, రుచితో కూడిన దానాలు, ఉత్తమ యజ్ఞాల్లో ఇచ్చినవి — అలాంటి పనులు నీకు మంచి పేరును తెస్తాయి.
ఇహ క్షేత్రే క్రియతే పార్థ కార్యం న వై కించిత్క్రియతే ప్రేత్య కార్యమ్ । కృతం త్వయా పారలోక్యం చ కర్మ పుణ్యం మహత్సద్భిరతిప్రశస్తమ్
పార్థా, ఈ లోకమే పనులు చేయడానికి వేదిక. మరణం తర్వాత ఏ పనీ చేయలేం. నువ్వు ఇక్కడ చేసిన మంచి పనులు పరలోకంలో గొప్పవిగా, సద్బుద్ధి ఉన్నవాళ్లచే ప్రశంసించబడతాయి.
జహాతి మృత్యుం చ జరాం భయం చ న క్షుత్పిపాసే మనసోఽప్రియాణి। న కర్తవ్యం విద్యతే తత్ర కించి- దన్యత్ర వై చేన్ద్రియప్రీణనాద్ధి
అక్కడ మరణం, వృద్ధాప్యం, భయం ఉండవు. ఆకలి, దాహం, మనస్సుకు బాధలు ఉండవు. అక్కడ చేయవలసిన పని ఏదీ లేదు, ఇంద్రియ సుఖాల ఆనందమే మిగిలింది.
ఏవంరూపం కర్మఫలం నరేన్ద్ర మాతాపిత్రోర్హృదయస్యాప్రియేణ। త్యజ క్రోధం పాణ్డవ హర్షజం చ లోకావుభౌ మా ప్రహాసీశ్చిరాయా
రాజా, తల్లిదండ్రుల మనస్సు సంతోషించకపోతే, అలాంటి పనులకు ఇలాంటి ఫలితాలు వస్తాయి. పాండవా, కోపాన్ని, గర్వంతో వచ్చే ఆనందాన్ని వదిలిపెట్టు. రెండు లోకాలనూ ఎక్కువ కాలం కోల్పోకూడదు.
అన్తం గత్వా కర్మణాం యా ప్రశంసా సత్యం దమం చార్జవమానృశంస్యమ్ । అశ్వమేధం రాజసూయం తథేష్ట్వా పాపస్యాన్తం కర్మణో మా పునర్గాః
పనుల ప్రశంస చివరికి నిజాయితీ, సహనం, నేరం లేని మనసు, దయతో ముగుస్తుంది. అశ్వమేధ, రాజసూయ యజ్ఞాలు చేసిన తర్వాత, మళ్లీ పాపపనులు చేయకూడదు.
తచ్చేదేవం ద్వేషరూపేణ పార్థాః కరిష్యధ్వం కర్మ పాపం చిరాయ। నివసధ్వం వర్షపూగాన్వనేషు దుఃఖం వాసం పాణ్డవా ధర్మ ఏవ
పార్థులారా, మీరు ద్వేషంతో పాపపనులు ఎక్కువ కాలం చేస్తే, పాండవులారా, ఎన్నో సంవత్సరాలు అడవుల్లో కష్టంగా జీవించాలి. అయినా ధర్మాన్ని వదలకండి.
ప్రవ్రజ్యయా యాతయిత్వా పురస్తా- దాత్మాధీనం యద్బలం తే తదాఽసీత్। నిత్యం చ వశ్యాః సచివాస్తవేమే జనార్దనో యుయుధాశ్చ వీరః
మీరు ముందుగా వనవాసానికి వెళ్ళినప్పుడు, మీ బలం మీ మీదే ఆధారపడి ఉండేది. అప్పట్లో జనార్దనుడు, యుయుధానుడు వంటి మిత్రులు ఎప్పుడూ మీకు విధేయులుగా ఉండేవారు.
మత్స్యో రాజా రుక్మరథః సపుత్రః ప్రహారిభిః సహపుత్రైర్విరాటః। రాజానస్తే యే విజితాః పురస్తా- త్త్వామేవ తే సంశ్రయేయుః సమస్తాః
మత్స్యుల రాజు రుక్మరథుడు తన కుమారులతో, విరాటుడు కూడా తన కుమారులు, యోధులతో కూడి—ఇంతకు ముందు నువ్వు జయించిన రాజులు అందరూ—ఇప్పుడు నీ వద్దే ఆశ్రయం కోరుతారు.
మహాసహాయః ప్రతపన్బలస్థః పురస్కృతో వాసుదేవార్జునాభ్యామ్। వరాన్హనిష్యన్ద్విషతో రఙ్గమధ్యే వ్యనేష్యథా ధార్తరాష్ట్రస్య దర్పమ్
నీకు గొప్ప మిత్రులు ఉన్నారు, బలంగా నిలిచావు, వాసుదేవుడు, అర్జునుడు ముందుండగా, నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తావు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల గర్వాన్ని తగ్గిస్తావు.
బలం కస్మాద్వర్ధయిత్వా పరస్య నిజాన్కస్మాత్కర్శయిత్వా సహాయాన్। నిరుష్య కస్మాద్వర్షపూగాన్వనేషు యుయుత్ససే పాణ్డవ హీనకాలే
నీ శత్రువుల బలాన్ని పెంచి, నీ మిత్రులను ఎందుకు బలహీనపరుస్తున్నావు? ఎన్నో సంవత్సరాలు అరణ్యంలో ఉండి, ఇలాంటి అనుకూలం కాని సమయంలో యుద్ధం చేయాలనుకుంటున్నావా, పాండవా?
అప్రాజ్ఞో వా పాణ్డవ యుద్ధ్యమానో- ఽధర్మజ్ఞో వా భూతిమథోఽభ్యుపైతి। ప్రజ్ఞావాన్వా బుద్ధ్యమానోఽపి ధర్మం సంస్తమ్భాద్వా సోఽపి భూతేరపైతి
పాండవుడు జ్ఞానం లేకుండా, ధర్మాన్ని తెలియక యుద్ధం చేస్తే, కొంతకాలం విజయాన్ని పొందవచ్చు. కానీ జ్ఞానంతో, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ యుద్ధం చేసినా, అడ్డంకులు వస్తే, ఆ విజయాన్ని కోల్పోవచ్చు.