అనామయం పృచ్ఛతి త్వామ్బికేయో వృద్ధో రాజా ధృతరాష్ట్రో మనీషీ । కచ్చిద్భీమః కుశలీ పాణ్డవాగ్ర్యో ధనఞ్జయస్తౌ చ మాద్రీతనూజౌ
అంబికేయుడైన వృద్ధుడూ, జ్ఞానవంతుడూ అయిన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు నీ కుశలాన్ని అడుగుతున్నాడు. పాండవుల్లో ముందువాడైన భీముడు, ధనంజయుడు, మాద్రీ కుమారులు క్షేమంగా ఉన్నారా?
కచ్చిత్కృష్ణా ద్రౌపదీ రాజపుత్రీ సత్యవ్రతా వీరపత్నీ సుపుత్రా। మనస్వినీ యత్ర చ వాఞ్ఛసి త్వ- మిష్టాన్కామాన్భారత స్వస్తికామః
కృష్ణా, ద్రౌపదీ రాజకుమార్తె, వ్రతపరాయణురాలు, వీరపత్నిగా, మంచి కుమారులతో ఆనందంగా ఉన్నదా? నీవు కోరినది ఎక్కడైనా నీవు పొందాలని, ఓ భారతా, నీ శుభాకాంక్షతో నేను కోరుతున్నాను.
గావల్గణే సఞ్జయ స్వాగతం తే ప్రీతాత్మాఽహం త్వాఽభినన్దామి సూత। అనామయం ప్రతిమానే తవాహం సహానుజైః కుశలీ చాస్మి విద్వన్
ఓ గావల్గణి సంజయా! నీకు స్వాగతం. హృదయపూర్వకంగా నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాను, ఓ సూతా. నేను ఆరోగ్యంగా ఉన్నాను, నా సోదరులతో కలిసి క్షేమంగా ఉన్నాను, ఓ జ్ఞానీ.
చిరాదిదం కుశలం భారతస్య శ్రుత్వా రాజ్ఞః కురువృద్ధస్య సూత। మన్యే సాక్షాద్దృష్టమహం నరేన్ద్రం దృష్ట్వైవ త్వాం సఞ్జయ ప్రీతియోగాత్
చాలా కాలం తర్వాత, భారత వంశస్థుడైన వృద్ధ రాజు క్షేమంగా ఉన్నాడని విని, నిన్ను చూసిన ఆనందంతో, నిన్ను చూశాక రాజును ప్రత్యక్షంగా చూసినట్లే అనిపిస్తోంది, సంజయా.
పితామహో నః స్థవిరో మనస్వీ మహాప్రాజ్ఞః సర్వధర్మోపపన్నః। సకౌరవ్యః కుశలీ తాత భీష్మో యథాపూర్వం వృత్తిరస్త్యస్య కచ్చిత్
మన తాతయ్య, వృద్ధుడూ, మనసున్నవాడూ, మహాజ్ఞానీ, అన్ని ధర్మాలతో కూడినవాడు, కౌరవులతో కలిసి భీష్ముడు క్షేమంగా ఉన్నాడా, తాతా? అతని ప్రవర్తన మునుపటిలాగే ఉందా?
కచ్చిద్రాజా ధృతరాష్ట్రః సపుత్రో వైచిత్రవీర్యః కుశలీ మహాత్మా। మహారాజో బాహ్లికః ప్రాతిపేయః కచ్చిద్విద్వాన్కుశలీ సూతపుత్ర
రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారుడితో కలిసి, విచిత్రవీర్యుని వంశస్థుడైన మహాత్ముడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? ప్రతీపుని కుమారుడైన మహారాజు బాహ్లికుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? సూతపుత్రుడు, జ్ఞానవంతుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా?
స సోమదత్తః కుశలీ తాత కచ్చి- ద్భూరిశ్రవాః సత్యసన్ధః శలశ్చ। ద్రోణః సపుత్రశ్చ కృపశ్చ విప్రో మహేష్వాసాః కచ్చిదేతేఽప్యరోగాః
సోమదత్తుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా తాతా? భూరిశ్రవుడు, సత్యవంతుడు అయిన శలుడు కూడా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా? ద్రోణుడు తన కుమారుడితో, కృపుడు బ్రాహ్మణుడు, వీరమైన వీరధనుర్ధారులు అందరూ బాగున్నారా?
సర్వే కురుభ్యః స్పృహయన్తి సఞ్జయ ధనుర్ధరా యే పృథివ్యాం ప్రధానాః । మహాప్రజ్ఞాః సర్వశాస్త్రావదాతా ధనుర్భృతాం ముఖ్యతమాః పృథివ్యామ్
సంజయా, భూమిపై ఉన్న గొప్ప ధనుర్ధారులు, బుద్ధిశాలి, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణులు, ధనుర్విద్యలో ప్రఖ్యాతులు — వారు అందరూ ఇంకా కౌరవులను ఆదరిస్తున్నారా?
కచ్చిన్మానం తాత లభన్త ఏతే ధనుర్భృతః కచిదేతేఽప్యరోగాః। యేషాం రాష్ట్రే నివసతి దర్శనీయో మహేష్వాసః శీలవాన్ద్రోణపుత్రః
ఈ ధనుర్ధారులు గౌరవం పొందుతూ, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా తాతా? వీరి రాజ్యంలో ద్రోణుని కుమారుడు, గొప్ప విలువాడు, మంచితనంతో పేరుగాంచినవాడు నివసిస్తున్నాడు కదా?
వైశ్యాపుత్రః కుశలీ తాత కచ్చిత్ మహాప్రాజ్ఞో రాజపుత్రో యుయుత్సుః । కర్ణో మానీ కుశలీ తాత కచ్చిత్ సుయోధనో యస్య మన్దో విధేయః
వైశ్యుని కుమారుడు, మహా బుద్ధిమంతుడు అయిన యువరాజు యుయుత్సు క్షేమంగా ఉన్నాడా తాతా? గర్విష్ఠుడు అయిన కర్ణుడు కూడా బాగున్నాడా? అతనికి మూర్ఖుడు అయిన సుయోధనుడు వినయంగా ఉంటాడా?
స్త్రియో వృద్ధా భారతానాం జనన్యో మహాదాస్యో దాసభార్యాశ్చ సూత। వధ్వః పుత్రా భాగినేయా భగిన్యో దౌహిత్రా వా కచ్చిదప్యవ్యలీకాః
భారత వంశస్తుల మహిళలు, వృద్ధులు, తల్లులు, పెద్ద సేవకులు, సేవకుల భార్యలు, వధువులు, కుమారులు, మేనల్లులు, అక్కచెల్లెళ్లు, మనవళ్లు — వీరందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా సారధీ?
కచ్చిద్రాజా బ్రాహ్మణానాం యథావత్ ప్రవర్తతే పూర్వవత్తాత వృత్తిమ్। కచ్చిద్దాయాన్మామకాన్ధార్తరాష్ట్రో ద్విజాతీనాం సఞ్జయ నోపహన్తి
రాజు బ్రాహ్మణుల పట్ల మునుపటిలాగే మంచి ప్రవర్తనతో ఉన్నాడా తాతా? ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ద్విజుల ఆస్తిని హానిచేయకుండా చూసుకుంటున్నాడా సంజయా?
కచ్చిద్రాజా ధృతరాష్ట్రః సపుత్ర ఉపేక్షతే బ్రాహ్మణాతిక్రమాన్వై। స్వర్గస్య కచ్చిన్న తథా వర్త్మభూతా- ముపేక్షతే తేషు సదైవ వృత్తిమ్
ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులతో కలిసి బ్రాహ్మణుల పట్ల జరిగిన తప్పులను ఉపేక్షిస్తున్నాడా? ఆయన ఎప్పుడూ వారికి మంచిగా ప్రవర్తిస్తూ, స్వర్గానికి దారి చూపించే ఆచరణను పాటిస్తున్నాడా?
ఏతఞ్జ్యోతిశ్చోత్తమం జీవలోకే శుక్లం ప్రజానాం విహితం విధాత్రా। తే చేద్దోషం న నియచ్ఛన్తి మన్దాః కృత్స్నో నాశో భవితా కౌరవాణామ్
ఈ లోకంలో జీవులకు పరమ జ్యోతి, శుద్ధమైనది, సృష్టికర్త ప్రజలకు ఏర్పరిచింది. దుర్బుద్ధులు తమ తప్పులను నియంత్రించకపోతే, కౌరవులకు సంపూర్ణ నాశనం తప్పదు.
కచ్చిద్రాజా ధృతరాష్ట్రః సపుత్రో బుభూషతే వృత్తిమమాత్యవర్గే। కచ్చిన్న భేదేన జిజీవిషన్తి ముహృద్రూపా దుర్హృదశ్చైకమత్యాత్
ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారుడితో కలిసి మంత్రివర్గంలో మంచి ప్రవర్తనను కోరుకుంటున్నాడా? వారు చిచ్చురేపి బతకాలని ప్రయత్నించకుండా, చెడ్డ మనసున్నవారిని దూరంగా ఉంచి, ఐక్యతతో ఉన్నారా?
కచ్చిన్న పాపం కథయన్తి తాత తే పాణ్డవానాం కురవః సర్వ ఏవ। ద్రోణః సపుత్రశ్చ కృపశ్చ వీరో నాస్మాసు పాపాని వదన్తి కచ్చిత్
తాతా, కురువంశస్థులు పాండవుల గురించి చెడు మాటలు మాట్లాడటం లేదు కదా? ద్రోణుడు తన కుమారుడితో, వీరుడైన కృపుడు కూడా మన గురించి అపవాదాలు చెప్పడం లేదు కదా?
కచ్చిద్రాజ్యే ధృతరాష్ట్రం సపుత్రం సమేత్యాహుః కురవః సర్వ ఏవ। కచ్చిద్దృష్ట్వా దస్యుసఙ్ఘాన్సమేతా- న్స్మరన్తి పార్థస్య యుధాం ప్రణేతుః
కురువంశస్థులు అందరూ కలిసి, ధృతరాష్ట్రుని మరియు అతని కుమారుడిని రాజులుగా అంగీకరిస్తున్నారా? దొంగల గుంపులు కనిపించినప్పుడు, యుద్ధంలో అగ్రగామి అయిన పార్థుని గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
మౌర్వీభుజాగ్రప్రహితాన్స్మ తాత దోధూయమానేన ధనుర్ధరేణ। గాణ్డీవనున్నాంస్తనయిత్నుఘోషా- నజిహ్మగాన్కచ్చిదనుస్మరన్తి
తాతా, శత్రువులను కంపించేలా విలువాడు ధనుర్వీధి నుంచి విడిచిన గాండీవ ధ్వని మేఘగర్జనలా ఉప్పొంగినప్పుడు, ఆ నేరుగా వెళ్లే బాణాల గంభీర శబ్దాన్ని ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
న చాపశ్యం కంచిదహం పృథివ్యాం యోధం సమం వాఽధికమర్జునేన। యస్యైకషష్టిర్నిశితాస్తీక్ష్ణధారాః సువాససః సమంతో హస్తవాపః
ఈ భూమిపై అర్జునుడికి సమానంగా లేదా అతనికంటే మెరుగ్గా యుద్ధంలో ఒకే సారి అరవై పదునైన, బాగా అమర్చిన బాణాలను చేతిలోంచి విడిచే యోధుడిని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు.
గదాపాణిర్భీమసేనస్తరస్వీ ప్రవేపయఞ్ఛత్రుసఙ్ఘాననీకే। నాగః ప్రభిన్న ఇవ నఙ్ఘలేషు చంక్రమ్యతే కచ్చిదేనం స్మరన్తి
గదను పట్టుకుని, వేగంగా శత్రు సేనలను వణికించే భీమసేనుడు, చెరుకు పొదల్లోంచి దూసుకొచ్చే ఏనుగు లాగా శత్రువుల మధ్య సంచరించిన దృశ్యాన్ని ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
మాద్రీపుత్రః సహదేవః కలిఙ్గాన్ సమాగతానజయద్దన్తకూరే। వామేనాస్యన్దక్షిణేనైవ యో వై మహాబలం కచ్చిదేనం స్మరన్తి
మాద్రీ కుమారుడు సహదేవుడు, కలింగులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొని, ఎడమ చేతితో, కుడి చేతితో ఘాటుగా వారిని ఓడించిన ఘనతను ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
పురా జేతుం నకులః ప్రేషితోఽయం శిబీంస్త్రిగర్తాన్సఞ్జయ పశ్యతస్తే। దిశం ప్రతీచీం వశమానయన్మే మాద్రీసుతం కచ్చిదేనం స్మరన్తి
సంజయా, మునుపెప్పుడో నకులుడు శిబి, త్రిగర్త దేశాలను జయించేందుకు పంపబడి, పశ్చిమ దిక్కును నా అధీనంలోకి తెచ్చిన ఘనతను మాద్రీ కుమారుడిని ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
పరాభవో ద్వైతవనే య ఆసీ- ద్దుర్మన్వితే ఘోపయాత్రాగతానామ్ । యత్ర మన్దాఞ్ఛత్రువశం ప్రయాతా- నమోచయద్భీమసేనో జయశ్చ
ద్వైతవనంలో జరిగిన ఓటమి, ఆవులు దొంగిలించబడి, మనవారు నిరుత్సాహంగా శత్రువుల చేతిలో పడినప్పుడు, భీమసేనుడు వారిని విముక్తి చేసి విజయాన్ని అందించిన సంఘటనను ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
అహం పశ్చాదర్జునమభ్యరక్షం మాద్రీపుత్రౌ భీమసేనోఽప్యరక్షత్। గాణ్డీవధన్వా శత్రుసఙ్ఘానుదస్య స్వస్త్యాగమత్కచ్చిదేనం స్మరన్తి
నేను అర్జునుడిని వెనుక నుంచి రక్షించాను, భీమసేనుడు మాద్రీ కుమారులను కాపాడాడు; గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడు శత్రు గణాలను చెదరగొట్టి సురక్షితంగా తిరిగి వచ్చాడు — ఈ సంఘటనను ఎవ్వరైనా గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?
న కర్మణా సాధునైకేన నూనం సుఖం శక్యం వై భవతీహ సఞ్జయ । సర్వాత్మనా పరిజేతుం వయం చే- న్న శక్నుమో ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రమ్
ఒక మంచి పని ఒక్కటితోనే ఇక్కడ సుఖం కలుగుతుందని నిశ్చయంగా చెప్పలేము సంజయా. మనం ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని అన్ని విధాలా జయించలేకపోతే, అది సాధ్యం కాదు.
యథాఽఽత్థ మే పాణ్డవ తత్తథైవ కురూన్కురుశ్రేష్ఠ జనం చ పృచ్ఛసి। అనామయాస్తాత మనస్వినస్తే కురుశ్రేష్ఠాన్పృచ్ఛసి పార్థ యాంస్త్వమ్
నీవు నన్ను అడిగిన విధంగా నేనూ నీకు కురువంశానికి చెందినవారి విషయాన్ని చెప్పాను, కురువంశంలో ఉన్న గొప్పవారిని గురించి నీవు అడిగినట్లు నేను సమాధానం చెప్పాను. నీకు ప్రియమైన వారు, మంచి మనసున్న వారు ఎలా ఉన్నారో అడుగుతున్నావు పార్థా.
సన్త్యేవ వృద్ధాః సాధవో ధార్తరాష్ట్రే సన్త్యేవ పాపాః పాణ్డవ తస్య విద్ధి। దద్యాద్రిపుభ్యోఽపి హి ధార్తరాష్ట్రః కుతో దాయాంల్లోపయేద్బ్రాహ్మణానామ్
ధృతరాష్ట్రుని వంశంలో మంచి వృద్ధులు, సద్గుణులు ఉన్నారు, పాండవా! చెడ్డవారు కూడా ఉన్నారు అని తెలుసుకో. ధృతరాష్ట్రుడు తన శత్రువులకు కూడా దానం చేస్తాడు; అలాంటప్పుడు బ్రాహ్మణులకు దానం చేయకుండా ఎలా ఉంటాడు?
యద్యుష్మాసు వర్తతేఽసావధర్మ్య- మద్రుగ్ధేషు ద్రుగ్ధవత్తన్న సాధు। మిత్రధ్రుక్ స్యాద్ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రో యుష్మాన్ద్విపన్సాధువృత్తానసాధుః
మీరు ఎలాంటి తప్పు చేయకపోయినా, మీ మీద అన్యాయంగా ప్రవర్తిస్తే అది మంచిది కాదు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు మిత్రద్రోహిగా, మంచి వాళ్లను ద్వేషించే వాడిగా మారిపోతాడు.
స చాపి జానాతి భృశం చ తప్యతే శోచత్యన్తః స్థవిరోఽజాతశత్రో। శృణోతి హి బ్రాహ్మణానాం సమేత్య మిత్రద్రోహః పాతకేభ్యో యరీయాన్
అతడు ఈ విషయం తెలుసు, లోపల చాలా బాధపడుతున్నాడు; వృద్ధుడు అయిన అజాతశత్రువు మనసులో విచారిస్తున్నాడు. ఎందుకంటే బ్రాహ్మణులు కూడి చెప్పినప్పుడు, మిత్రద్రోహం అన్నది మిగతా పాపాలకన్నా గొప్పదని వింటున్నాడు.
స్మరన్తి తుభ్యం నరదేవ సఙ్గమే యుద్ధే చ జిష్ణోశ్చ యుధాం ప్రణేతుః। సముద్ధుష్టే దున్దుభిశఙ్ఖశబ్దే గదాపాణిం భీమసేనం స్మరన్తి
రాజా! సభలోనూ, యుద్ధంలోనూ నిన్ను, యుద్ధాల్లో అగ్రగామి అర్జునుడిని గుర్తు చేసుకుంటారు. డప్పులు, శంఖాలు మోగినప్పుడు, గదను పట్టుకున్న భీమసేనుడిని కూడా గుర్తు చేసుకుంటారు.