తస్య సైన్యమతీవాసీత్తస్మిన్బలసమాగమే। ప్రేక్షణీయతరం రాజన్సువేషం బలవత్తదా
ఆ సైన్య సమాగమంలో, అక్కడ కూడిన సైన్యం అత్యంత శోభాయమానంగా, బలంగా, సుందరంగా అలంకరించబడి, చూడటానికి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది, ఓ రాజా.
కేకయాశ్చ నరవ్యాఘ్రాః సోదరాః పఞ్చ పార్థివాః । సంహర్షయన్తః కౌన్తేయోనక్షౌహిణ్యా సమాగతాః
కేకయ దేశపు ఐదుగురు రాజబంధువులు, మానవసింహులవంటి వారు, ఒక అక్షౌహిణి సైన్యంతో కౌంతేయుని వద్ద చేరి, అతనికి ఆనందాన్ని కలిగించారు.
ద్రుపదస్యాప్యభూత్సేనా నానాదేశసమాగతైః। శోభితా పురుషైః శూరైః పుత్రైశ్చాస్య మహారథైః
ద్రుపదునికీ, అనేక ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన వీరులతో, అతని కుమారులైన మహారథులతో కూడిన సైన్యం ఉండి, అది అద్భుతంగా మెరిసింది.
తథైవ రాజా మత్స్యానాం విరాటో వాహినీపతిః । పార్వతీయైర్మహీపాలైః సహితః పాణ్డవానయాత్
అలాగే, మత్స్యరాజు విరాటుడు, పర్వత ప్రాంత రాజులతో కలిసి, పాండవుల వద్దకు వచ్చాడు.
ఇతశ్చేతశ్చ పాణ్డూనాం సమాజగ్ముర్మహాత్మనామ్ । అక్షౌహిణ్యస్తు సప్తైవ వివిధధ్వజసఙ్కులాః
అన్ని దిశల నుంచి, వివిధ జెండాలతో అలంకరించబడిన ఏడు అక్షౌహిణి సైన్యాలు, మహాత్ములైన పాండవుల కోసం కూడి వచ్చాయి.
యుయుత్సమానాః కురుభిః పాణ్డవాన్సమహర్షయన్ । తథైవ ధార్తరాష్ట్రస్య హర్షం సమభిర్ధయన్
కురువంశీయులతో యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న వారు, పాండవులకు ఆనందాన్ని కలిగించగా, అదే విధంగా ధృతరాష్ట్రుని కుమారునికీ హర్షాన్ని పెంచారు.
భగదత్తో మహీపాలః సేనామక్షౌహిణీం దదౌ। తస్య చీనైః కిరాతైశ్చ కాఞ్చనైరివ సంవృతమ్
భగదత్తుడు, ఒక అక్షౌహిణి సైన్యాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ సైన్యం చీనా, కిరాత యోధులతో బంగారు వలె మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
బభౌ బలమనాధృష్యం కర్ణికారవనం యథా। తథా భూరిశ్రవాః శూరః శల్యశ్చ కురునన్దన
ఆ అజేయమైన సైన్యం, కర్ణికారవనంలా ప్రకాశించింది. అలాగే, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు కూడా పరాక్రమశాలులుగా వెలిగారు, ఓ కురునందన.
దుర్యోధనముపాయాతావక్షౌహిణ్యా పృథక్పృథక్ । కృతవర్మా చ హార్దిక్యో భోజాన్ధకుకురైః సహ
హార్దిక్యుడైన కృతవర్ముడు, భోజులు, అంధకులు, కుక్కురులతో కలిసి, తన సేనతో దుర్యోధనుని వద్దకు వచ్చాడు.
అక్షౌహిణ్యైవ సేనాయా దుర్యోధనముపాగమత్। తస్య తైః పురుషవ్యాఘ్రైర్వనమాలాధరైర్బలమ్
కృతవర్ముడు ఒక అక్షౌహిణి సేనతో దుర్యోధనుని వద్దకు చేరాడు. అతని సైన్యం, అడవి పూలతో అలంకరించబడిన వీరులతో నిండి, మానవసింహుల వలె ప్రకాశించింది.
అశోభత యథా మత్తైర్వనం ప్రక్రీడితైర్గజైః । జయద్రథముఖాశ్చాన్యే సిన్ధుసౌవీరవాసినః
ఆ సైన్యం, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు అడవిలో ఆడుకుంటున్నట్లు, అద్భుతంగా కనిపించింది. జయద్రథుడు ముందుండి, సింధు, సౌవీర దేశాల వారు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
ఆజగ్ముః పృథివీపాలాః కమ్పయన్త ఇవాచలాన్। తేషామక్షౌహిణీ సేనా బహులా విబభౌ తదా
భూమిపాలకులు, పర్వతాలను కదిలించేలా భూమిని కంపింపజేస్తూ అక్కడికి చేరారు. వారి విస్తారమైన అక్షౌహిణి సేన అప్పుడు అద్భుతంగా మెరిసింది.
విధూయమానో వాతేన బహురూప ఇవామ్బుదః। సుదక్షిణశ్చ కామ్భోజో యవనైశ్చ శకైస్తథా
ఆ సైన్యం, గాలి వల్ల చెలరేగిన అనేక రూపాల మేఘంలా కనిపించింది. కాంభోజుడైన సుదక్షిణుడు, యవనులు, శకులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
ఉపాజగామ కౌరవ్యమక్షౌహిణ్యా విశాంపతే । తస్య సేనాసమావాయః శలభానామివాబభౌ
అతడు ఒక అక్షౌహిణి సేనతో కౌరవుని వద్దకు వచ్చాడు. అతని సైన్యం గుంపుగా చేరిన మిడతల వలె కనిపించింది.
స చ సంప్రాప్య కౌరవ్యం తత్రైవాన్తర్దధే తదా। తథా మహిష్మతీవాసీ నీలో నీలాయుధైః సహ
అతడు కౌరవుని వద్ద చేరి, ఆ సైన్యంలో కలిసిపోయాడు. అలాగే, మహిష్మతీ రాజైన నీలుడు, నీలాయుధధారులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
మహీపాలో మహావీర్యైర్దక్షిణాపథవాసిభిః । ఆవన్త్యౌ చ మహీపాలౌ మహాబలసుసంవృతౌ
ఆ రాజు, దక్షిణాపథ దేశాల నుండి వచ్చిన మహావీరులతో, అవంతి దేశపు ఇద్దరు మహాబలశాలులైన రాజులతో కలిసి అక్కడికి చేరాడు.
పృథగక్షౌహిణీభ్యాం తావభియాతౌ సుయోధనమ్ । తతస్తతస్తు సర్వేషాం భూమిపానాం మహాత్మనామ్
వారు ఇద్దరూ తమ తమ అక్షౌహిణి సేనలతో వేరువేరుగా సుయోధనుని వద్దకు వచ్చారు. అలా అన్ని వైపుల నుండి మహాత్ములైన భూమిపాలకులు చేరారు.
తిస్రోఽన్యాః సమవర్తన్త వాహిన్యో భరతర్షభ । ఏవమేకాదశావృత్తాః సేనా దుర్యోధనస్య తాః
భరత వంశశ్రేష్ఠా! ఇంక మూడు సేనలు కూడి వచ్చాయి. ఇలా, దుర్యోధనుని సేనలు పదకొండు అక్షౌహిణులు అయ్యాయి.
యుయుత్సమానాః కౌన్తేయాన్నానాధ్వజసమాకులాః । న హాస్తినపురే రాజన్నవకాశోఽభవత్తదా
కుంతీపుత్రులతో యుద్ధం చేయాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న ఆ సేనలు, అనేక జెండాలతో నిండిపోయాయి. ఆ సమయంలో, రాజా! హస్తినపురంలో స్థలం మిగలలేదు.
రాజ్ఞాం స్వబలముఖ్యానాం ప్రాధాన్యేనాపి భారత । తతః ప़ఞ్చనదం చైవ కృత్స్నం చ కురుజాఙ్గలమ్
భారతా! రాజులలో ప్రముఖులైన వారు, వారి సేనలకు కూడా స్థలం లేకపోయింది. అందువల్ల, మొత్తం పంచనదీ, కురు జాంగల దేశమంతా సైన్యంతో నిండిపోయింది.
తథా రోహితకారణ్యం మరుభూమిశ్చ కేవలా। అహిచ్ఛత్రం కాలకూటం గఙ్గాకూలం చ భారత
అలాగే, రోహితక అరణ్యం, మొత్తం ఎడారి ప్రాంతం, అహిచ్ఛత్రం, కాలకూటం, గంగా తీరం కూడా, ఓ భారతా!
వారణం వాటధానం చ యామునశ్చైవ పర్వతః। ఏష దేశః సువిస్తీర్ణః ప్రభూతధనధాన్యవాన్
వారణం, వాటధానం, యమునా పర్వతం—ఈ విస్తారమైన, ధనం ధాన్యాలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రాంతం,
బభూవ కౌరవేయాణాం బలేనాతీవ సంవృతః। తత్ర సైన్యం తథా యుక్తం దదర్శ స పురోహితః
కౌరవుల సైన్యంతో పూర్తిగా నిండిపోయింది. అక్కడ ఆ సైన్యం ఎలా ఏర్పాటయ్యిందో పురోహితుడు చూశాడు.
యః స పాఞ్చాలరాజేన ప్రేషితః కౌరవాన్ప్రతి
అతడు పాంచాల రాజు పంపినవాడై, కౌరవుల వద్దకు వచ్చినవాడు.
స చ కౌరవ్యమాసాద్య ద్రుపదస్య పురోహితః। సత్కృతో ధృతరాష్ట్రేణ భీష్మేణ విదురేణ చ
ద్రుపదుని పురోహితుడు కౌరవుల వద్దకు చేరి, ధృతరాష్ట్రుడు, భీష్ముడు, విదురుడు అతనిని ఆదరంగా ఆహ్వానించారు.
సర్వకౌశల్యముక్త్వాఽఽదౌ పృష్ట్వా చైవమనామయమ్। సర్వసేనాప్రణేతౄణాం మధ్యే వాక్యమువాచ హ
మొదట అన్ని శుభాకాంక్షలు తెలియజేసి, వారి క్షేమాన్ని అడిగి తెలుసుకున్న తర్వాత, అన్ని సేనాధిపతుల మధ్యలో అతడు ఇలా మాట్లాడాడు.
సర్వైర్భవద్భిర్విదితో రాజధర్మః సనాతనః। వాక్యోపాదానహేతోస్తు వక్ష్యామి విదితే సతి
మీ అందరికీ రాజధర్మం ఎప్పుడూ ఎలా ఉండాలో బాగా తెలుసు. అయినా, మాట్లాడటానికి నేను చెప్పబోతున్నాను, మీరు తెలిసినా సరే.
ధృతరాష్ట్రశ్చ పాణ్డుశ్చ సుతావేకస్య విశ్రుతౌ । తయోః సమానం ద్రవిణం పైతృకం నాత్ర సంశయః
ధృతరాష్ట్రుడు, పాండు ఇద్దరూ ఒకే తండ్రికి పిల్లలు అని అందరికీ తెలుసు. వాళ్లిద్దరికీ తండ్రి సంపద సమానంగా వస్తుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ధృతరాష్ట్రస్య యే పుత్రాః ప్రాప్తం తైః పైతృకం వసు। పాణ్డుపుత్రాః కథం నామ న ప్రాప్తాః పైతృకం వసు
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు తండ్రి సంపదను పొందారు. మరి పాండవులు తండ్రి సంపదను ఎందుకు పొందలేకపోయారు?
వనం గతైః పాణ్డవేయైర్విదితం వః పురా యథా। న ప్రాప్తం పైతృకం ద్రవ్యం ధృతరాష్ట్రేణ యద్ధృతమ్
పాండవులు అరణ్యానికి వెళ్లినప్పుడు ధృతరాష్ట్రుడు వారి తండ్రి సంపదను తీసుకున్నాడని మీకు బాగా తెలుసు. వాళ్లు ఆ సంపదను పొందలేదు.