తేఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమమ్। శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తథాఽఽచఖ్యుశ్చ దారకాః
అప్పుడు వారు వేలితో చూపిస్తూ, ఆ మహారాజును, అలాగే శర్మిష్ఠనే తమ తల్లిగా చూపించారు.
ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తే తు రాజానముపచక్రముః। నాభ్యనన్దత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్తదాన్తికే
ఇలా చెప్పి, అందరూ కలిసి రాజుని దగ్గరకు వెళ్లారు. కానీ దేవయానీ ఎదుట రాజు వారిని ఆహ్వానించలేదు.
రుదన్తస్తేఽథ శర్మిష్ఠామభ్యయుర్బాలకాస్తతః। `అవిబ్రువన్తీ కించిచ్చ రాజానం చారులోచనా
అప్పుడు ఆ పిల్లలు ఏడుస్తూ శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లారు. అందమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె మాత్రం ఏమీ చెప్పకుండా రాజుని దగ్గరకు వెళ్లింది.
నాతిదూరాచ్చ రాజానం సా చాతిష్ఠదవాఙ్ముఖీ। శ్రుత్వా తేషాం తు బాలానాం సవ్రీడ ఇవ పార్థివః
రాజు దగ్గర, ముఖాన్ని తిప్పుకుని శర్మిష్ఠ నిలబడి ఉంది. పిల్లల మాటలు విని, రాజు కొంత సిగ్గుపడ్డాడు.
ప్రతివక్తుమశక్తోఽభూత్తూష్ణీంభూతోఽభవన్నృపః। దృష్ట్వా తు తేషాం బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి
అయితే, ఆ యువతులందరి ప్రేమను రాజుపై చూసి, ఆ రాజు ఏమీ చెప్పలేక మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
బుద్ధ్వా తు తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠాపిదమబ్రవీత్। అభ్యాగచ్ఛతి మాం కశ్చిదృషిరిత్యేవమబ్రవీః
అసలు విషయం గ్రహించిన శర్మిష్ఠా, ఆమెతో ఇలా చెప్పింది: 'ఒక ఋషి నా దగ్గరికి వస్తున్నాడని నువ్వు అన్నావు.'
యయాతిమేవం రాజానం త్వం గోపాయసి భామిని। పూర్వమేవ మయా ప్రోక్తం త్వయా తు వృజినం కృతమ్
ఓ సుందరి! ఇలాంటి మార్గంలో నువ్వు రాజును కాపాడుతున్నావు. కానీ నేను ముందే చెప్పాను, నువ్వు తప్పు చేశావు.
మదధీనా సతీ కస్మాదకార్షీర్విప్రియం మమ। తమేవాఽఽసురధర్మం త్వమాస్థితా న బిభేషి మే
నువ్వు నా ఆధీనంలో ఉన్నావు కదా, అయినా నాకు ఇష్టం లేని పని ఎందుకు చేసావు? అసురుల ప్రవర్తనను అనుసరిస్తూ, నన్ను భయపడటం లేదు.
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని। న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరన్తీ న బిభేమి తే
'ఋషి వస్తున్నాడు' అని చెప్పినది నిజమే, ఓ మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడా! న్యాయంగా, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తుంటే, నేను నిన్ను భయపడను.
యదా త్వయా వృతో భర్తా వృత ఏవ తదా మయా। సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే
నువ్వు భర్తను ఎంచుకున్నప్పుడు, నేనూ అదే సమయంలో ఎంచుకున్నాను. స్నేహితురాలి భర్త కూడా ధర్మపరంగా తన భర్తే అవుతాడు, ఓ సుందరివి!
పూజ్యాసి మమ మాన్యా చ జ్యేష్ఠా చ బ్రాహ్మణీ హ్యసి। త్వత్తోపి మే పూజ్యతమో రాజర్షిః కిం న వేత్థ తత్
నువ్వు నాకు గౌరవించదగినవు, పెద్దవు, బ్రాహ్మణి కూడా. కానీ ఆ రాజర్షి నీకంటే ఎక్కువ గౌరవించదగినవాడు అని నీకు తెలియదా?
త్వత్పిత్రా మమ గురుణా సహ దత్తే ఉభే శుభే। తతో భర్తా చ పూజ్యశ్చ పోష్యాం పోషయతీహ మామ్
నీ తండ్రి, నా గురువు ఇద్దరినీ కలిపి ఇచ్చారు, ఓ శుభలక్షణమయినవాడా! అందుకే భర్తను గౌరవించాలి, పోషించాలి; ఆయనే నన్ను పోషిస్తున్నాడు.
శ్రుత్వా తస్యాస్తతో వాక్యం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్। రమస్వేహ యథాకామం దేవ్యా శర్మిష్ఠయా సహ
ఆమె మాటలు విన్న దేవయాని ఇలా చెప్పింది: 'నువ్వు శర్మిష్ఠతో కలిసి ఇక్కడ నీ ఇష్టానుసారం జీవించు.'
రాజన్నాద్యేహ వత్స్యామి విప్రియం మే కృతం త్వయా। ఇతి జజ్వాల కోపేన దేవయానీ తతో భృశమ్
ఓ రాజా! నేను ఈ రోజు ఇక్కడ ఉండను; నువ్వు నాకు ఇష్టం లేని పని చేసావు. అలా దేవయాని కోపంతో బాగా మండిపడింది.
నిర్దహన్తీవ సవ్రీడాం శర్మిష్ఠాం సముదీక్ష్య చ। అపవిధ్య చ సర్వాణి భూషణాన్యసితేక్షణా
అవమానంతో ఉన్న శర్మిష్ఠను చూసి, దేవయాని కోపంతో ఆమెను తిడుతున్నట్టు చూస్తూ, తన నల్లని కళ్లతో అన్ని ఆభరణాలు తీసేసింది.
సహసోత్పతితాం శ్యామాం దృష్ట్వా తాం సాశ్రులోచనామ్। తూర్ణం సకాశం కావ్యస్య ప్రస్థితాం వ్యథితస్తదా
ఆమె ఆకస్మాత్తుగా లేచి, కన్నీళ్ళతో ఉన్న శర్మిష్ఠను చూసి, దేవయాని వెంటనే బాధతో కావ్యుని దగ్గరకు వెళ్లిపోయింది.
అనువవ్రాజ సంభ్రాన్తః పృష్ఠతః సాన్త్వయన్నృపః। న్యవర్తత నచైవ స్మ క్రోధసంరక్తలోచనా
రాజు ఆందోళనతో ఆమె వెనక వెళ్ళి ఓదార్చినా, ఆమె తిరిగి చూడలేదు; ఆమె కళ్లలో కోపంతో ఎర్రగా మెరుస్తున్నాయి.
అవిబ్రువన్తీ కించిత్సా రాజానం సాశ్రులోచనా। అచిరాదేవ సంప్రాప్తా కావ్యస్యోశనసోఽన్తికమ్
ఆమె రాజుతో ఏమీ చెప్పకుండా, కన్నీళ్ళతో నిండిన కళ్లతో, తక్కువ సమయంలోనే కావ్య ఉశనసుని సమీపానికి చేరుకుంది.
సా తు దృష్ట్వై పితరమభివాద్యాగ్రతః స్థితా। అనన్తరం యాయాతిస్తు పూజయామాస భార్గవమ్
తన తండ్రిని చూసి నమస్కరించి ముందుగా నిలబడి, తరువాత యయాతి భృగువంశీయుడిని గౌరవించాడు.
అధర్మేణ జితో ధర్మః ప్రవృత్తమధరోత్తరమ్। శర్మిష్ఠయాఽతివృత్తాఽస్మి దుహిత్రా వృషపర్వణః
ధర్మం అన్యాయానికి ఓడిపోయింది; ఇప్పుడు అన్యాయం పెరిగింది. వృషపర్వణి కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ నా మీద పెద్ద అన్యాయం చేసింది.
త్రయోఽస్యాం జనితాః పుత్రా రాజ్ఞాఽనేన యయాతినా। దుర్భగాయా మమ ద్వౌ తు పుత్రౌ తాత బ్రవీమి తే
ఈ యయాతి అనే రాజుకు ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. కానీ నాకైతే, తండ్రీ, ఇద్దరు కుమారులే ఉన్నారు, అదృష్టం లేని నాకు.
ధర్మజ్ఞ ఇతి విఖ్యాత ఏష రాజా భృగూద్వహ। అతిక్రాన్తశ్చ మర్యాదాం కావ్యైతత్కథయామి తే
ఈ రాజు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా పేరుగాంచాడు, ఓ భృగునందన! అయినా ఆయన హద్దులు దాటి పోయాడు; ఓ కావ్య, ఇదే నేను నీకు చెబుతున్నాను.
ధర్మజ్ఞః సన్మహారాజ యోఽధర్మమకృథాః ప్రియమ్। తస్మాజ్జరా త్వామచిరాద్ధర్షయిష్యతి దుర్జయా
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన రాజా, నీవు ఇష్టానికి లోబడి ధర్మానికి విరుద్ధంగా పనిచేశావు. అందుకే, ఓ మహాబలమైన వృద్ధాప్యం త్వరలో నిన్ను జయించనుంది.
ఋతుం వై యాచమానాయా భగవన్నాన్యచేతసా। దుహితుర్దానవేన్ద్రస్య ధర్మ్యమేతత్కృతం మయా
ఓ మహానుభావా, ఆ దానవేంద్రుని కుమార్తె తన కాలాన్ని మనసారా అడిగినప్పుడు, నేను ధర్మబద్ధంగా ఆమె కోరికను నెరవేర్చాను.
ఋతుం వై యాచమానాయా న దదాతి పుమానృతుమ్। భ్రూణహేత్యుచ్యతే బ్రహ్మన్ స ఇహ బ్రహ్మవాదిభిః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఒక స్త్రీ తన కాలాన్ని అడిగినప్పుడు పురుషుడు ఇస్తే మంచిది. ఇవ్వకపోతే, వేదాన్ని తెలిసినవారు అతన్ని గర్భహంతకుడని అంటారు.
అభికామాం స్త్రియం యశ్చ గమ్యాం రహసి యాచితః। నోపైతి స చ ధర్మేషు భ్రూణహేత్యుచ్యతే బుధైః
ఒక స్త్రీ అంతరంగంగా, కోరికతో, అనర్హత లేని స్థితిలో పురుషుణ్ని కోరితే, అతను ఆమెను అంగీకరించకపోతే, పండితులు అతన్ని ధర్మపరంగా గర్భహంతకుడని అంటారు.
యద్యద్వృణోతి మాం కశ్చిత్తత్తద్దేయమితి వ్రతమ్। త్వయా చ సాపి దత్తా మే నాన్యం నాథమిహేచ్ఛతి
ఎవరైనా నన్ను ఏది అడిగినా అది ఇవ్వాలనే నా ప్రతిజ్ఞ. నీవే ఆమెను నాకు ఇచ్చావు. ఆమెకు ఇక్కడ ఇంకెవరూ రక్షకులు కావాలని లేదు.
ఇత్యేతాని సమీక్ష్యాహం కారణాని భృగూద్వహ। అధర్మభయసంవిగ్నః శర్మిష్ఠాముపజగ్మివాన్। `మత్వైతన్మే ధర్మ ఇతి కృతం బ్రహ్మన్క్షమస్వ మామ్
ఈ కారణాలన్నీ ఆలోచించి, ధర్మానికి భయపడి, ఓ భృగుకులశ్రేష్ఠా, నేను శర్మిష్ఠను సమీపించాను. ఇది నా ధర్మమని భావించాను. బ్రాహ్మణా, దయచేసి నాకు క్షమించు.
నన్వహం ప్రత్యవేక్ష్యస్తే మదధీనోఽసి పార్థివ। మిథ్యాచారస్య ధర్మేషు చౌర్యం భవతి నాహుష
ఓ రాజా, నేను నీ అనుమతితోనే చేశాను. ఎందుకంటే నేను నీ ఆధీనంలో ఉన్నాను. ధర్మంలో మోసపూరితమైన ప్రవర్తనను దొంగతనంగా అంటారు, ఓ నాహుషుని వంశజా.
క్రుద్ధేనోశనసా శప్తో యయాతిర్నాహుషస్తదా। పూర్వం వయః పరిత్యజ్య జరాం సద్యోఽన్వపద్యత
ఆ సమయంలో కోపంతో ఉన్న ఉశనుడు నాహుషుని కుమారుడు యయాతిని శపించాడు. వెంటనే యయాతి తన యవ్వనాన్ని వదిలి వృద్ధాప్యంలో పడిపోయాడు.