న మే తత్ర గతిర్బ్రహ్మన్కిమన్యత్కరవాణి తే। తమబ్రవీద్దేవగురురపో విశ మహాద్యుతే
"బ్రాహ్మణా! నేను అక్కడికి వెళ్లలేను. నీకోసం ఇంకేం చేయగలను?" అని అడిగాడు. దేవతల గురువు, "మహాశక్తివంతుడా! నీళ్లలోకి ప్రవేశించు" అని చెప్పాడు.
నాపః ప్రవేష్టుం శక్ష్యామి క్షయో మేఽత్ర భవిష్యతి। శరణం త్వాం ప్రపన్నోఽస్మి స్వస్తి తేస్తు మహాద్యుతే
"నేను నీళ్లలోకి వెళ్లలేను. అలా చేస్తే నేను నశించిపోతాను. నేను నిన్ను ఆశ్రయించాను. నీకు మంగళం కలగాలి, మహాశక్తివంతుడా!"
అద్భ్యోఽగ్నిర్బ్రహ్మతః క్షత్రమశ్మనో లోహముత్థితమ్ । తేషాం సర్వత్రగం తేజః స్వాసు యోనిషు శామ్యతి
నీళ్ల నుంచి అగ్ని, బ్రాహ్మణుడి నుంచి క్షత్రియుడు, రాయిలోంచి ఇనుము పుట్టాయి. వీటన్నిటి శక్తి ఎక్కడైనా వ్యాపించి ఉన్నా, చివరకు వాటి మూలాల్లోనే లయమవుతుంది.
అథ సంచిన్తయానస్య దేవరాజస్య ధీమతః। నహుషస్య వధోపాయం లోకపాలైః సదైవతైః
అప్పుడు ధీరుడైన దేవేంద్రుడు నహుషుని సంహారానికి మార్గాన్ని ఆలోచిస్తూ ఉండగా, లోకపాలకులు మరియు దేవతలు కలిసి ఆలోచించారు.
తపస్వీ తత్ర భగవానగస్త్యః ప్రత్యదృశ్యత। సోఽబ్రవీదర్చ్య దేవేన్ద్రం దిష్ట్యా వై వర్ధతే భవాన్
ఆ సమయంలో తపస్సులో నిమగ్నుడైన మహర్షి అగస్త్యుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన ఇంద్రుని గౌరవంగా పలకరించి, "దేవేంద్రా! నీకు శుభం కలిగింది" అని అన్నాడు.
విశ్వరూపవినాశేన వృత్రాసురవధేన చ। దిష్ట్యాద్య నహుషో భ్రష్టో దేవరాజ్యాత్పురన్దర
విశ్వరూపుని నాశనం, వృత్రాసురుని సంహారం జరిగిన తర్వాత, అదృష్టవశాత్తు నేడు నహుషుడు దేవేంద్రపదవిని కోల్పోయాడు, పురందరా!
స్వాగతం తే మహర్షేఽస్తు ప్రీతోఽహం దర్శనాత్తత। పాద్యమాచమనీయం చ గామర్ఘ్యం చ ప్రతీచ్ఛ మే
"మహర్షీ! నీకు స్వాగతం. నిన్ను కలవడం వల్ల నాకు ఆనందంగా ఉంది. నా దగ్గర నుంచి పాద్యాన్ని, ఆచమనీయం, గోవును ఆతిథ్యంగా స్వీకరించు."
పూజితం చోపవిష్టం తమాసేన మునిసత్తమమ్। పర్యపృచ్ఛత దేవేశః ప్రహృష్టో బ్రాహ్మణర్షభమ్
ఆ మునిశ్రేష్ఠుడిని సత్కరించి, కూర్చోబెట్టి, దేవతాధిపతి ఆనందంతో ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని క్షేమాన్ని అడిగాడు.
శ్రోతుమిచ్ఛామి భగవన్కథ్యమానం ద్విజోత్తమ। పరిభ్రష్టః కథం స్వర్గాన్నహుషః పాపనిశ్చయః
"భగవంతుడా! నహుషుడు పాపబుద్ధితో స్వర్గం నుంచి ఎలా పడిపోయాడో, నీవు చెప్పినట్టు వినాలని నాకు ఆశ ఉంది, ద్విజోత్తమా!"
శ్రృణు శక్ర ప్రియం వాక్యం యథా రాజా దురాత్మవాన్ । స్వర్గాద్భ్రష్టో దురాచారో నహుషో బలదర్పితః
"శక్రా! నహుషుడు దురాచారంతో, అహంకారంతో స్వర్గం నుంచి ఎలా పడిపోయాడో, నేను చెప్పే ఈ మధురమైన మాటలు విను."
శ్రమార్తాశ్చ వహన్తస్తం నహుషం పాపకారిణమ్ । దేవర్షయో మహాభాగాస్తథా బ్రహ్మర్షయోఽమలాః
పాపకారుడైన నహుషుని మోస్తూ, మహాభాగులైన దేవర్షులు, నిర్మలమైన బ్రహ్మర్షులు బాగా అలసిపోయారు.
పప్రచ్ఛుర్నహుషం దేవం సంశయం జయతాం వర। య ఇమే బ్రహ్మణా ప్రోక్తా మన్త్రా వై ప్రోక్షణే గవామ్
విజయులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఋషులు, నహుషుని దగ్గరికి వెళ్లి, "బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన గోవుల అభిషేకానికి సంబంధించిన మంత్రాలు నీకు ప్రామాణికమా?" అని సందేహం అడిగారు.
ఏతే ప్రమాణం భవత ఉతాహో నేతి వాసవ। నహుషో నేతి తానాహ తమసా మూఢచేతనః
"వీటి ప్రామాణికత నీకు ఉందా లేదా, వాసవా?" అని అడిగారు. నహుషుడు, అజ్ఞానంతో మూర్ఖుడై, "లేదు" అని సమాధానం చెప్పాడు.
అధర్మే సంప్రవృత్తస్త్వం ధర్మం న ప్రతిపద్యసే। ప్రమాణమేతదస్మాకం పూర్వం ప్రోక్తం మహర్షిభిః
"నీవు ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి అధర్మంలో ప్రవేశించావు. మాకు ప్రామాణికంగా మహర్షులు ముందుగా చెప్పినవి ఇవే."
తతో వివదమానః స మునిభిః సహ వాసవ । అథ మామస్పృశన్మూర్ధ్ని పాదేనాధర్మపీడితః
ఆ సమయంలో ఆ మునులతో వాదిస్తూ ఉన్న ఇంద్రుడు, దుర్మార్గపు ప్రభావంతో, తన కాలితో నా తలని తాకాడు.
తేనాభూద్ధతతేజాశ్చ నిఃశ్రీకశ్చ మహీపతిః । తతస్తం తమసా విగ్నమవోచం భృశపీడితమ్
దాంతో ఆ రాజు కాంతిని, ఐశ్వర్యాన్ని కోల్పోయాడు. అప్పుడు అతడు చీకటిలో మునిగి, తీవ్రమైన బాధతో ఉన్నాడని చూసి, నేను అతనితో మాట్లాడాను.
యస్మాత్పూర్వైః కృతం రాజన్బ్రహ్మర్షిభిరనుష్ఠితమ్ । అదృష్టం దూషయసి మే యచ్చ మూర్ధ్య్రస్పృశః పదా
రాజా, పూర్వకాలంలో బ్రహ్మర్షులు ఆచరించిన నియమాన్ని నువ్వు అపవిత్రం చేశావు. నాకు తెలియకుండా నా తలని నీ కాలితో తాకినందుకు—
యచ్చాపి త్వమృషీన్మూఢ బ్రహ్మకల్పాన్దురాసదాన్
మరియు, ఓ మూర్ఖుడా, బ్రహ్మతో సమానమైన, సమీపించలేని ఆ మునులను—
వాహాన్కృత్వ్రా వాహయసి తేన స్వర్గాద్ధతప్రభః । ధ్వంస పాప పరిభ్రష్టః క్షీణపుణ్యో మహీతలే
పశువుల్లా వాహనాలుగా చేసుకుని నీవు ప్రయాణించినందుకు, నీ కాంతి పోయింది, నీవు స్వర్గం నుండి పడిపోయావు. పాపాత్ముడా, పుణ్యం లేని వాడివై భూమిపై నశించు.
దశవర్షసహస్రాణి సర్పరూపధరో మహాన్। విచరిష్యసి పూర్ణేషు పునః స్వర్గమవాప్స్యసి
పది వేల సంవత్సరాలు నీవు గొప్ప సర్పరూపంలో భూమిపై తిరుగుతావు. ఆ కాలం పూర్తయిన తర్వాత మళ్లీ స్వర్గాన్ని పొందుతావు.
దృష్ట్వా యుధిష్ఠిరం నామ తవ వంశసముద్భవమ్। నిహతో బ్రహ్మశాపేన ప్రపద్యస్వ త్రివిష్టపమ్
నీ వంశంలో జన్మించిన యుధిష్ఠిరుడిని చూసి, బ్రాహ్మణుడి శాపంతో నీవు సంహరించబడినప్పుడు, దేవలోకాన్ని చేరుకుంటావు.
ఏవం భ్రష్టో దురాత్మా స దేవరాజ్యాదరిన్దమ। దిష్ట్యా వర్ధామహే శక్ర హతో బ్రహ్మర్షికణ్టకః
ఇలా ఆ దుర్మార్గుడు దేవతల రాజ్యం నుండి పడిపోయాడు. శక్రా, బ్రహ్మర్షులకు బాధ కలిగించిన నహుషుడు నశించాడని మేము సంతోషిస్తున్నాము.
త్రివిష్టపం ప్రపద్యస్వ పాహి లోకాఞ్శచీపతే। జితేన్ద్రియో జితామిత్రః స్తూయమానో మహర్షిభిః
శచీదేవి పతీ, నీవు మళ్లీ దేవలోకాన్ని చేరి, లోకాలను రక్షించు. ఇంద్రియాలను జయించినవాడివై, శత్రువులను ఓడించినవాడివై, మహర్షులచే స్తుతింపబడుతూ ఉండు.
తతో దేవా భృశం తుష్టా మహర్షిగణసంవృతాః। పితరశ్చైవ యక్షాశ్చ భుజగా రాక్షసాస్తథా
ఆ సమయంలో దేవతలు, మహర్షుల సమూహంతో కూడి, పితృదేవతలు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు—అందరూ ఎంతో ఆనందంతో ఉన్నారు.
గన్ధర్వా దేవకన్యాశ్చ సర్వే చాప్సరసాం గణాః। సరాంసి సరితః శైలాః సాగరాశ్చ విశాంపతే
గంధర్వులు, దేవకన్యలు, అప్సరసల సమూహాలు, సరస్సులు, నదులు, పర్వతాలు, సముద్రాలు—ఓ రాజా, వీరందరూ కూడి—
ఉపాగమ్యాబ్రువన్సర్వే దిష్ట్యా వర్ధసి శక్రుహన్ । హతశ్చ నహుషః పాపో దిష్ట్యాగస్త్యేన ధీమతా। దిష్ట్యా పాపసమాచారః కృతః సర్పో మహీతలే
అందరూ వచ్చి, 'శక్రా, నీకు శుభం కలిగింది. పాపాత్ముడైన నహుషుడు ధీమంతుడైన అగస్త్యునిచేత సంహరించబడ్డాడు. పాపకారుడు భూమిపై సర్పంగా మారాడు' అని అన్నారు.
తతః శక్రః స్తూయమానో గన్ధర్వాప్సరసాం గణైః। ఐరావతం సమారుహ్య ద్విపేన్ద్రం లక్షణైర్యుతమ్
ఆ తరువాత గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలచే స్తుతింపబడుతూ, శక్రుడు, శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడిన ఏరావతాన్ని ఎక్కాడు.
పావకః సుమహాతేజా మహర్షిశ్చ బృహస్పతిః। యమశ్చ వరుణశ్చైవ కుబేరశ్చ ధనేశ్వరః
అగ్ని, మహర్షి బృహస్పతి, యముడు, వరుణుడు, ధనాధిపతి కుబేరుడు—వీరు కూడా ఉన్నారు.
సర్వైర్దేవైః పరివృతః శక్రో వృత్రనిషూదనః । గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ యాతస్త్రిభువనం ప్రభుః
అన్ని దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలతో కూడి, వృత్రుని సంహరించిన శక్రుడు, ప్రభువు, మూడు లోకాల వైపు ప్రయాణించాడు.
స సమేత్య మహేన్ద్రాణ్యా దేవరాజః శతక్రతుః। ముదా పరమయా యుక్తః పాలయామాస దేవరాట్
అక్కడకు చేరుకున్న దేవరాజు శతక్రతువు, మహేంద్రాణితో కలసి, అపారమైన ఆనందంతో దేవతలను పాలించసాగాడు.