తతస్తు నాహుషో రాజా శర్మిష్ఠాం ప్రాప్య బుద్ధిమాన్। రేమే చ సుచిరం కాలం తయా శర్మిష్ఠయా సహ
తర్వాత నాహుషుడు, జ్ఞానవంతుడైన రాజు, శర్మిష్ఠను పొందాడు. ఆమెతో కలిసి చాలా కాలం ఆనందంగా గడిపాడు.
తస్మాదేవ తు రాజర్షేః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। ద్రుహ్యుం చానుం చ పూరుం చ త్రీన్కుమారానజీజనత్
ఆ రాజర్షి వల్ల, వృషపర్వుని కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ, ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే ముగ్గురు కుమారులను ప్రసవించింది.
తతః కాలే తు కస్మింశ్చిద్దేవయానీ శుచిస్మితా। యయాతిసహితా రాజఞ్జగామ రహితం వనమ్
కొంతకాలానికి, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న దేవయానీ, యయాతితో కలిసి ఓ ఒంటరి అడవిలోకి వెళ్లింది, ఓ రాజా.
దదర్శ చ తదా తత్ర కుమారాన్దేవరూపిణః। క్రీడమానాన్సువిశ్రబ్ధాన్విస్మితా చేదమబ్రవీత్
అక్కడ ఆమె దేవతలవంటి రూపంతో ఉన్న బాలురను, ధైర్యంగా ఆడుకుంటూ చూసి, ఆశ్చర్యపడి ఇలా అడిగింది.
కస్యైతే దారకా రాజన్దేవపుత్రోపమాః శుభాః। వర్చసా రూపతశ్చైవ సదృశా మే మతాస్తవ
ఈ అందమైన దేవపుత్రుల్లాంటి పిల్లలు ఎవరివి రాజా? వీరి కాంతి, రూపం చూస్తే, నీవే వీరి తండ్రి అనిపిస్తోంది.
ఏవం పృష్ట్వా తు రాజానం కుమారాన్పర్యపృచ్ఛత
అలా రాజును అడిగాక, ఆ పిల్లలను కూడా దేవయానీ ప్రశ్నించింది.
తస్మిన్కాలే తు తచ్ఛ్రుత్వా ధాత్రీ తేషాం వచోఽబ్రవీత్। కిం న బ్రూత కుమారా వః పితరం వై ద్విజర్షభమ్
అప్పటికి, ఆ మాటలు విని, వారి దాయాది ఇలా అంది: 'మీ తండ్రి ఎవరో ఎందుకు చెప్పడం లేదు పిల్లలారా? ఆయన గొప్ప బ్రాహ్మణుడు కదా!'
ఋషిశ్చ బ్రాహ్మణశ్చైవ ద్విజాతిశ్చైవ నః పితా। శర్మిష్ఠా నానృతం బ్రూతే దేవయాని క్షమస్వ నః
'మా తండ్రి ఋషి, బ్రాహ్మణుడు, ద్విజుడు. శర్మిష్ఠ అబద్ధం చెప్పదు. దేవయానీ, దయచేసి మమ్మల్ని క్షమించు.'
కింనామధేయగోత్రో వః పుత్రకా బ్రాహ్మణః పితా। ప్రబ్రూత తత్త్వతః క్షిప్రం కశ్చాసౌ క్వ చ వర్తతే
'మీ తండ్రి పేరు ఏమిటి, వంశం ఏది పిల్లలారా? నిజం చెప్పండి, ఆయన ఎవరు, ఎక్కడ ఉన్నాడు?'
ప్రబ్రూత మే యథా తథ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తం హ్యహమ్। ఏవముక్తాః కుమారస్తే దేవయాన్యా సుమధ్యయా
'నిజంగా ఉన్నదాన్ని చెప్పండి, నేను ఆయన గురించి వినాలని ఉంది.' అని సన్నని నడుముతో ఉన్న దేవయానీ అడిగింది.
తేఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమమ్। శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తథాఽఽచఖ్యుశ్చ దారకాః
అప్పుడు వారు వేలితో చూపిస్తూ, ఆ మహారాజును, అలాగే శర్మిష్ఠనే తమ తల్లిగా చూపించారు.
ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తే తు రాజానముపచక్రముః। నాభ్యనన్దత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్తదాన్తికే
ఇలా చెప్పి, అందరూ కలిసి రాజుని దగ్గరకు వెళ్లారు. కానీ దేవయానీ ఎదుట రాజు వారిని ఆహ్వానించలేదు.
రుదన్తస్తేఽథ శర్మిష్ఠామభ్యయుర్బాలకాస్తతః। `అవిబ్రువన్తీ కించిచ్చ రాజానం చారులోచనా
అప్పుడు ఆ పిల్లలు ఏడుస్తూ శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లారు. అందమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె మాత్రం ఏమీ చెప్పకుండా రాజుని దగ్గరకు వెళ్లింది.
నాతిదూరాచ్చ రాజానం సా చాతిష్ఠదవాఙ్ముఖీ। శ్రుత్వా తేషాం తు బాలానాం సవ్రీడ ఇవ పార్థివః
రాజు దగ్గర, ముఖాన్ని తిప్పుకుని శర్మిష్ఠ నిలబడి ఉంది. పిల్లల మాటలు విని, రాజు కొంత సిగ్గుపడ్డాడు.
ప్రతివక్తుమశక్తోఽభూత్తూష్ణీంభూతోఽభవన్నృపః। దృష్ట్వా తు తేషాం బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి
అయితే, ఆ యువతులందరి ప్రేమను రాజుపై చూసి, ఆ రాజు ఏమీ చెప్పలేక మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
బుద్ధ్వా తు తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠాపిదమబ్రవీత్। అభ్యాగచ్ఛతి మాం కశ్చిదృషిరిత్యేవమబ్రవీః
అసలు విషయం గ్రహించిన శర్మిష్ఠా, ఆమెతో ఇలా చెప్పింది: 'ఒక ఋషి నా దగ్గరికి వస్తున్నాడని నువ్వు అన్నావు.'
యయాతిమేవం రాజానం త్వం గోపాయసి భామిని। పూర్వమేవ మయా ప్రోక్తం త్వయా తు వృజినం కృతమ్
ఓ సుందరి! ఇలాంటి మార్గంలో నువ్వు రాజును కాపాడుతున్నావు. కానీ నేను ముందే చెప్పాను, నువ్వు తప్పు చేశావు.
మదధీనా సతీ కస్మాదకార్షీర్విప్రియం మమ। తమేవాఽఽసురధర్మం త్వమాస్థితా న బిభేషి మే
నువ్వు నా ఆధీనంలో ఉన్నావు కదా, అయినా నాకు ఇష్టం లేని పని ఎందుకు చేసావు? అసురుల ప్రవర్తనను అనుసరిస్తూ, నన్ను భయపడటం లేదు.
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని। న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరన్తీ న బిభేమి తే
'ఋషి వస్తున్నాడు' అని చెప్పినది నిజమే, ఓ మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడా! న్యాయంగా, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తుంటే, నేను నిన్ను భయపడను.
యదా త్వయా వృతో భర్తా వృత ఏవ తదా మయా। సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే
నువ్వు భర్తను ఎంచుకున్నప్పుడు, నేనూ అదే సమయంలో ఎంచుకున్నాను. స్నేహితురాలి భర్త కూడా ధర్మపరంగా తన భర్తే అవుతాడు, ఓ సుందరివి!
పూజ్యాసి మమ మాన్యా చ జ్యేష్ఠా చ బ్రాహ్మణీ హ్యసి। త్వత్తోపి మే పూజ్యతమో రాజర్షిః కిం న వేత్థ తత్
నువ్వు నాకు గౌరవించదగినవు, పెద్దవు, బ్రాహ్మణి కూడా. కానీ ఆ రాజర్షి నీకంటే ఎక్కువ గౌరవించదగినవాడు అని నీకు తెలియదా?
త్వత్పిత్రా మమ గురుణా సహ దత్తే ఉభే శుభే। తతో భర్తా చ పూజ్యశ్చ పోష్యాం పోషయతీహ మామ్
నీ తండ్రి, నా గురువు ఇద్దరినీ కలిపి ఇచ్చారు, ఓ శుభలక్షణమయినవాడా! అందుకే భర్తను గౌరవించాలి, పోషించాలి; ఆయనే నన్ను పోషిస్తున్నాడు.
శ్రుత్వా తస్యాస్తతో వాక్యం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్। రమస్వేహ యథాకామం దేవ్యా శర్మిష్ఠయా సహ
ఆమె మాటలు విన్న దేవయాని ఇలా చెప్పింది: 'నువ్వు శర్మిష్ఠతో కలిసి ఇక్కడ నీ ఇష్టానుసారం జీవించు.'
రాజన్నాద్యేహ వత్స్యామి విప్రియం మే కృతం త్వయా। ఇతి జజ్వాల కోపేన దేవయానీ తతో భృశమ్
ఓ రాజా! నేను ఈ రోజు ఇక్కడ ఉండను; నువ్వు నాకు ఇష్టం లేని పని చేసావు. అలా దేవయాని కోపంతో బాగా మండిపడింది.
నిర్దహన్తీవ సవ్రీడాం శర్మిష్ఠాం సముదీక్ష్య చ। అపవిధ్య చ సర్వాణి భూషణాన్యసితేక్షణా
అవమానంతో ఉన్న శర్మిష్ఠను చూసి, దేవయాని కోపంతో ఆమెను తిడుతున్నట్టు చూస్తూ, తన నల్లని కళ్లతో అన్ని ఆభరణాలు తీసేసింది.
సహసోత్పతితాం శ్యామాం దృష్ట్వా తాం సాశ్రులోచనామ్। తూర్ణం సకాశం కావ్యస్య ప్రస్థితాం వ్యథితస్తదా
ఆమె ఆకస్మాత్తుగా లేచి, కన్నీళ్ళతో ఉన్న శర్మిష్ఠను చూసి, దేవయాని వెంటనే బాధతో కావ్యుని దగ్గరకు వెళ్లిపోయింది.
అనువవ్రాజ సంభ్రాన్తః పృష్ఠతః సాన్త్వయన్నృపః। న్యవర్తత నచైవ స్మ క్రోధసంరక్తలోచనా
రాజు ఆందోళనతో ఆమె వెనక వెళ్ళి ఓదార్చినా, ఆమె తిరిగి చూడలేదు; ఆమె కళ్లలో కోపంతో ఎర్రగా మెరుస్తున్నాయి.
అవిబ్రువన్తీ కించిత్సా రాజానం సాశ్రులోచనా। అచిరాదేవ సంప్రాప్తా కావ్యస్యోశనసోఽన్తికమ్
ఆమె రాజుతో ఏమీ చెప్పకుండా, కన్నీళ్ళతో నిండిన కళ్లతో, తక్కువ సమయంలోనే కావ్య ఉశనసుని సమీపానికి చేరుకుంది.
సా తు దృష్ట్వై పితరమభివాద్యాగ్రతః స్థితా। అనన్తరం యాయాతిస్తు పూజయామాస భార్గవమ్
తన తండ్రిని చూసి నమస్కరించి ముందుగా నిలబడి, తరువాత యయాతి భృగువంశీయుడిని గౌరవించాడు.
అధర్మేణ జితో ధర్మః ప్రవృత్తమధరోత్తరమ్। శర్మిష్ఠయాఽతివృత్తాఽస్మి దుహిత్రా వృషపర్వణః
ధర్మం అన్యాయానికి ఓడిపోయింది; ఇప్పుడు అన్యాయం పెరిగింది. వృషపర్వణి కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ నా మీద పెద్ద అన్యాయం చేసింది.