యద్యేతదేవం శర్మిష్ఠే న మన్యుర్విద్యతే మమ। అపత్యం యది తే లబ్ధం జ్యేష్ఠాచ్ఛ్రేష్ఠాచ్చ వై ద్విజాత్
ఇది నిజమైతే, ఓ శర్మిష్ఠ, నాకు ఎలాంటి కోపం లేదు. నువ్వు పెద్దవాడు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుని ద్వారా సంతానం పొందినట్లయితే నాకు అభ్యంతరం లేదు.
అన్యోన్యమేవముక్త్వా తు సంప్రహస్య చ తే మిథః। జగామ భార్గవీ వేశ్మ తథ్యమిత్యవజగ్ముషీ
ఇలా ఇద్దరూ పరస్పరం మాట్లాడుకుని, నవ్వుకుంటూ, భార్గవి అయిన దేవయాని నిజమని నమ్మి తన గదికి వెళ్లింది.
యయాతిర్దేవయాన్యాం తు పుత్రావజనయన్నృపః। యదుం చ తుర్వసుం చైవ శక్రవిష్ణూ ఇవాపరౌ
రాజు యయాతి దేవయానితో ఇద్దరు కుమారులను కనాడు — యదు, తుర్వసు. వారు ఇంద్రుడు, విష్ణువు లాంటివారు.
తస్మిన్కాలే తు రాజర్షిర్యయాతిః పృథివీపతిః। మాధ్వీకరససంయుక్తాం మదిరాం మదవర్ధనీమ్
ఆ సమయంలో భూమిపతి యయాతి, శుక్రుని కుమార్తె అయిన దేవయానికి తేనె కలిపిన మద్యం ఇచ్చాడు.
పాయయామాస శుక్రస్య తనయాం రక్తపిఙ్గలామ్। పీత్వా పీత్వా చ మదిరాం దేవయానీ ముమోహ సా
ఆ ఎర్రని-పసుపు రంగు కలిగిన దేవయానిని మద్యం తాగించాడు. మళ్లీ మళ్లీ తాగుతూ దేవయాని మూర్చిపోయింది.
రుదతీ గాయమానా చ నృత్యన్తీ చ ముహుర్ముహుః। బహు ప్రలపతీ దేవీ రాజానమిదమబ్రవీత్
దేవి ఏడుస్తూ, పాడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ నాట్యం చేస్తూ, అనేక అనర్ధకమైన మాటలు చెప్పి, రాజును ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.
రాజవద్రూపవేషౌ తే కిమర్థం త్వమిహాగతః। కేన కార్యేణ సంప్రాప్తో నిర్జనం గహనం వనమ్
నీ రూపం, వేషధారణ రాజులా ఉంది. ఇక్కడికి నీవెందుకు వచ్చావు? ఈ అడవి లోనికి ఏ పని కోసం అడుగుపెట్టావు?
ద్విజశ్రేష్ఠ నృపశ్రేష్ఠో యయాతిశ్చోగ్రదర్శనః। తస్మాదితః పలాయస్వ హితమిచ్ఛసి చేద్ద్విజ
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ, ఇక్కడ భయంకరమైన రాజు యయాతి ఉన్నాడు. నీకు మేలు కావాలంటే, వెంటనే ఇక్కడినుండి పోయిపో బ్రాహ్మణా.
ఇత్యేవం ప్రలపన్తీం తాం దేవయానీం తు నాహుషః। భర్త్సయామాస వచనైరనర్హాం పాపవర్ధనీమ్
దేవయానీ ఇలా మాట్లాడుతుండగా, నాహుషుడు ఆమెను తగదని భావించి, పాపాన్ని పెంచే దుర్గుణాలదని మాటలతో మందలించాడు.
తతో వర్షవరాన్మూకాన్వ్యఙ్గాన్వృద్ధాంశ్చ పఙ్గుకాన్। రక్షణే దేవయాన్యాః స పోషణే చ శశాస తాన్
అప్పుడతడు అక్కడ ఉన్న మూగలు, వికలాంగులు, వృద్ధులు, లెంగువాళ్ళను దేవయానీని కాపాడమని, పోషించమని ఆదేశించాడు.
తతస్తు నాహుషో రాజా శర్మిష్ఠాం ప్రాప్య బుద్ధిమాన్। రేమే చ సుచిరం కాలం తయా శర్మిష్ఠయా సహ
తర్వాత నాహుషుడు, జ్ఞానవంతుడైన రాజు, శర్మిష్ఠను పొందాడు. ఆమెతో కలిసి చాలా కాలం ఆనందంగా గడిపాడు.
తస్మాదేవ తు రాజర్షేః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। ద్రుహ్యుం చానుం చ పూరుం చ త్రీన్కుమారానజీజనత్
ఆ రాజర్షి వల్ల, వృషపర్వుని కుమార్తె అయిన శర్మిష్ఠ, ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే ముగ్గురు కుమారులను ప్రసవించింది.
తతః కాలే తు కస్మింశ్చిద్దేవయానీ శుచిస్మితా। యయాతిసహితా రాజఞ్జగామ రహితం వనమ్
కొంతకాలానికి, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న దేవయానీ, యయాతితో కలిసి ఓ ఒంటరి అడవిలోకి వెళ్లింది, ఓ రాజా.
దదర్శ చ తదా తత్ర కుమారాన్దేవరూపిణః। క్రీడమానాన్సువిశ్రబ్ధాన్విస్మితా చేదమబ్రవీత్
అక్కడ ఆమె దేవతలవంటి రూపంతో ఉన్న బాలురను, ధైర్యంగా ఆడుకుంటూ చూసి, ఆశ్చర్యపడి ఇలా అడిగింది.
కస్యైతే దారకా రాజన్దేవపుత్రోపమాః శుభాః। వర్చసా రూపతశ్చైవ సదృశా మే మతాస్తవ
ఈ అందమైన దేవపుత్రుల్లాంటి పిల్లలు ఎవరివి రాజా? వీరి కాంతి, రూపం చూస్తే, నీవే వీరి తండ్రి అనిపిస్తోంది.
ఏవం పృష్ట్వా తు రాజానం కుమారాన్పర్యపృచ్ఛత
అలా రాజును అడిగాక, ఆ పిల్లలను కూడా దేవయానీ ప్రశ్నించింది.
తస్మిన్కాలే తు తచ్ఛ్రుత్వా ధాత్రీ తేషాం వచోఽబ్రవీత్। కిం న బ్రూత కుమారా వః పితరం వై ద్విజర్షభమ్
అప్పటికి, ఆ మాటలు విని, వారి దాయాది ఇలా అంది: 'మీ తండ్రి ఎవరో ఎందుకు చెప్పడం లేదు పిల్లలారా? ఆయన గొప్ప బ్రాహ్మణుడు కదా!'
ఋషిశ్చ బ్రాహ్మణశ్చైవ ద్విజాతిశ్చైవ నః పితా। శర్మిష్ఠా నానృతం బ్రూతే దేవయాని క్షమస్వ నః
'మా తండ్రి ఋషి, బ్రాహ్మణుడు, ద్విజుడు. శర్మిష్ఠ అబద్ధం చెప్పదు. దేవయానీ, దయచేసి మమ్మల్ని క్షమించు.'
కింనామధేయగోత్రో వః పుత్రకా బ్రాహ్మణః పితా। ప్రబ్రూత తత్త్వతః క్షిప్రం కశ్చాసౌ క్వ చ వర్తతే
'మీ తండ్రి పేరు ఏమిటి, వంశం ఏది పిల్లలారా? నిజం చెప్పండి, ఆయన ఎవరు, ఎక్కడ ఉన్నాడు?'
ప్రబ్రూత మే యథా తథ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తం హ్యహమ్। ఏవముక్తాః కుమారస్తే దేవయాన్యా సుమధ్యయా
'నిజంగా ఉన్నదాన్ని చెప్పండి, నేను ఆయన గురించి వినాలని ఉంది.' అని సన్నని నడుముతో ఉన్న దేవయానీ అడిగింది.
తేఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమమ్। శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తథాఽఽచఖ్యుశ్చ దారకాః
అప్పుడు వారు వేలితో చూపిస్తూ, ఆ మహారాజును, అలాగే శర్మిష్ఠనే తమ తల్లిగా చూపించారు.
ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తే తు రాజానముపచక్రముః। నాభ్యనన్దత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్తదాన్తికే
ఇలా చెప్పి, అందరూ కలిసి రాజుని దగ్గరకు వెళ్లారు. కానీ దేవయానీ ఎదుట రాజు వారిని ఆహ్వానించలేదు.
రుదన్తస్తేఽథ శర్మిష్ఠామభ్యయుర్బాలకాస్తతః। `అవిబ్రువన్తీ కించిచ్చ రాజానం చారులోచనా
అప్పుడు ఆ పిల్లలు ఏడుస్తూ శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లారు. అందమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమె మాత్రం ఏమీ చెప్పకుండా రాజుని దగ్గరకు వెళ్లింది.
నాతిదూరాచ్చ రాజానం సా చాతిష్ఠదవాఙ్ముఖీ। శ్రుత్వా తేషాం తు బాలానాం సవ్రీడ ఇవ పార్థివః
రాజు దగ్గర, ముఖాన్ని తిప్పుకుని శర్మిష్ఠ నిలబడి ఉంది. పిల్లల మాటలు విని, రాజు కొంత సిగ్గుపడ్డాడు.
ప్రతివక్తుమశక్తోఽభూత్తూష్ణీంభూతోఽభవన్నృపః। దృష్ట్వా తు తేషాం బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి
అయితే, ఆ యువతులందరి ప్రేమను రాజుపై చూసి, ఆ రాజు ఏమీ చెప్పలేక మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
బుద్ధ్వా తు తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠాపిదమబ్రవీత్। అభ్యాగచ్ఛతి మాం కశ్చిదృషిరిత్యేవమబ్రవీః
అసలు విషయం గ్రహించిన శర్మిష్ఠా, ఆమెతో ఇలా చెప్పింది: 'ఒక ఋషి నా దగ్గరికి వస్తున్నాడని నువ్వు అన్నావు.'
యయాతిమేవం రాజానం త్వం గోపాయసి భామిని। పూర్వమేవ మయా ప్రోక్తం త్వయా తు వృజినం కృతమ్
ఓ సుందరి! ఇలాంటి మార్గంలో నువ్వు రాజును కాపాడుతున్నావు. కానీ నేను ముందే చెప్పాను, నువ్వు తప్పు చేశావు.
మదధీనా సతీ కస్మాదకార్షీర్విప్రియం మమ। తమేవాఽఽసురధర్మం త్వమాస్థితా న బిభేషి మే
నువ్వు నా ఆధీనంలో ఉన్నావు కదా, అయినా నాకు ఇష్టం లేని పని ఎందుకు చేసావు? అసురుల ప్రవర్తనను అనుసరిస్తూ, నన్ను భయపడటం లేదు.
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని। న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరన్తీ న బిభేమి తే
'ఋషి వస్తున్నాడు' అని చెప్పినది నిజమే, ఓ మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడా! న్యాయంగా, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తిస్తుంటే, నేను నిన్ను భయపడను.
యదా త్వయా వృతో భర్తా వృత ఏవ తదా మయా। సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే
నువ్వు భర్తను ఎంచుకున్నప్పుడు, నేనూ అదే సమయంలో ఎంచుకున్నాను. స్నేహితురాలి భర్త కూడా ధర్మపరంగా తన భర్తే అవుతాడు, ఓ సుందరివి!