శిరః పశోస్తే దాస్యన్తి భాగం యజ్ఞేషు మానవాః । ఏష తేఽనుగ్రహస్తక్షన్క్షిప్రం కురు మమ ప్రియమ్
యజ్ఞాల్లో మానవులు పశువు తలని భాగంగా అర్పిస్తారు. ఇదే నీకు నా అనుగ్రహం, తక్షణమే నాకు ఇష్టమైనదాన్ని చేయు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు తక్షా స మహేన్ద్రవచనాత్తదా। శిరాంస్యథ త్రిశిరసః కుఠారేణాచ్ఛినత్తదా
మహేంద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ తక్షణుడు తక్షణమే త్రిశిరుడు తలలను గొడ్డలితో కోసాడు.
నికృత్తేషు తతస్తేషు నిష్క్రామన్నణ్డజాస్త్వథ। కపిఞ్జలాస్తిత్తిరాశ్చ కలవిఙ్కాశ్చ సర్వశః
ఆ తలలు కోసిన వెంటనే, ఆండల్లోంచి పుట్టే పక్షులు — కపింజలాలు, టిట్టిరీలు, కలవింకలు — అన్నీ బయటకు వచ్చాయి.
యేన వేదానధీతే స్మ పిబతే సోమమేవ చ। తస్మాద్వక్రార్ద్వినిశ్చేరుః క్షిప్రం తస్య కపిఞ్జలాః
వేదాలు చదివి, సోమపానం చేసిన తల నుండి, ఆ వంకర తలలోంచి కపింజలాలు త్వరగా బయలుదేరాయి.
యేన సర్వా దిశో రాజన్పిబన్నివ నీరీక్షతే। తస్మాద్వక్రాద్వినిశ్చేరుస్తిత్తిరాస్తస్య పాణ్డవ
పాండవా, అన్ని దిశలను తాగుతున్నట్టు చూసిన తల నుండి, ఆ వంకర తలలోంచి టిట్టిరీలు బయటపడ్డాయి.
యత్సురాపం తు తస్యాసీద్వక్రం త్రిశిరసస్తదా। కలవిఙ్కాః సముత్పేతుః శ్యేనాశ్చ భరతర్షభ
భరత వంశశిరోమణీ, త్రిశిరసునికి మద్యపానం చేసిన తల నుండి, కలవింకలు, గద్దలు పుట్టుకొచ్చాయి.
తతస్తేషు నికృత్తేషు విజ్వరో మఘవానథ। `తక్ష్ణే తథా వరం దత్త్వా ప్రహృష్టస్త్రిదశేశ్వరః
ఆ తలలు కోసిన తర్వాత, మఘవంతుడు బాధ లేకుండా, ఆ తక్షణికి కోరిన వరం ఇచ్చి, ఎంతో సంతోషంగా దేవతల అధిపతిగా నిలిచాడు.
జగామ త్రిదివం దేవస్తక్షాఽపి స్వగృహాన్యయౌ। మేనే కృతార్థమాత్మానం హత్వా శత్రుం సురారిహా
ఆ దేవుడు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. తక్షణి కూడా తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లి, శత్రువును సంహరించి, తన పని పూర్తయిందని ఆనందపడ్డాడు.
తక్షాపి స్వగృహం గత్వా నైవ శంసతి కస్యచిత్। అథైనం నాభిజానన్తి వర్షమేకం తథాగతమ్
తక్షణి ఇంటికి వెళ్లాక ఎవరికీ ఏమీ చెప్పలేదు. అందువల్ల, ఒక సంవత్సరం పాటు ఎవరికీ ఆ విషయం తెలియలేదు.
అథ సంవత్సరే పూర్ణే భూతాః పశుపతేః ప్రభో। తమాక్రోశన్త మఘవాన్నః ప్రభుర్బ్రహ్మహా ఇతి
ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యాక, పశుపతికి చెందిన భూతాలు మఘవంతుణ్ణి నిందిస్తూ, 'మన ప్రభువు బ్రాహ్మణ హంతకుడు' అని అన్నారు.
తత ఇన్ద్రో వ్రతం ఘోరమాచరత్పాకశాసనః। తపసా చ సుసంయుక్తః సహ దేవైర్మరుద్గణైః
అప్పుడు పాకాసురుని సంహారించిన ఇంద్రుడు, భయంకరమైన వ్రతాన్ని ఆచరించాడు. దేవతలతో పాటు మరుత్ గణాలతో కూడి, కఠినమైన తపస్సు చేసాడు.
సముద్రేషు పృథివ్యాం చ వనస్పతిషు స్త్రీషు చ। విభజ్య బ్రహ్మహత్యాం చ తాన్వరైరప్యయోజయత్
ఆ తర్వాత బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని సముద్రాల్లో, భూమిలో, వృక్షాల్లో, స్త్రీలలో విడగొట్టి, వారికి వరాల రూపంలో ఆ పాపాన్ని ఇచ్చాడు.
వరదస్తు వరం దత్త్వా పృథివ్యై సాగరాయ చ। వనస్పతిభ్యః స్త్రీభ్యశ్చ బ్రహ్మహత్యాం నునోద తామ్
భూమికి, సముద్రానికి, వృక్షాలకు, స్త్రీలకు వరాలు ఇచ్చి, బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని వారికి బదిలీ చేశాడు.
తతస్తు శుద్ధో భగవాన్దేవైర్లోకైశ్చ పూజితః । ఇన్ద్రస్థానముపాతిష్ఠత్పూజ్యమానో మహర్షిభిః
అంతటితో శుద్ధుడై, దేవతలు మరియు లోకాలు పూజించగా, మహర్షుల చేత పూజింపబడుతూ, ఇంద్రుని స్థానం చేపట్టాడు.
త్వష్టా ప్రజాపతిః శ్రుత్వా శక్రేణాథ హతం సుతమ్। క్రోధసంరక్తనయన ఇదం వచనమబ్రవీత్
త్వష్ట అనే ప్రజాపతి తన కుమారుడిని శక్రుడు చంపాడని విని, కోపంతో కళ్లెర్రగా ఇలా అన్నాడు:
తప్యమానం తపో నిత్యం క్షాన్తం దాన్తం జితేన్ద్రియమ్। వినాఽపరాధేన యతః పుత్రం హింసితవాన్మమ
నా కుమారుడు ఎప్పుడూ తపస్సు చేసేవాడు, సహనంతో ఉండేవాడు, తన ఇంద్రియాలను జయించుకున్నవాడు, ఎటువంటి తప్పు చేయకుండానే నువ్వు అతడిని హింసించావు.
తస్మాచ్ఛక్రవినాశాయ వృత్రముత్పాదయామ్యహమ్। లోకాః పశ్యన్తు మే వీర్యం తపసశ్చ బలం మహమ్ । స చ పశ్యతు దేవేన్ద్రో దురాత్మా పాపచేతనః
అందుకే శక్రుని నాశనం చేయడానికి నేను వృత్రుడిని సృష్టిస్తాను. నా శక్తిని, నా తపస్సు బలాన్ని లోకాలు చూడాలి. ఆ దురాత్మ, పాపచేతనుడు అయిన ఇంద్రుడూ చూడాలి.
ఉపస్పృశ్య తతః క్రుద్ధస్తపస్వీ సుమహాయశాః । అగ్నౌ హుత్వా సముత్పాద్య ఘోరం వృత్రమువాచ హ
అతడు కోపంతో, గొప్ప పేరు గల తపస్విగా, శుద్ధి చేసుకుని, అగ్నిలో హోమం చేసి, భయంకరమైన వృత్రుడిని సృష్టించి అతనితో ఇలా అన్నాడు.
ఇన్ద్రశత్రో వివర్ధస్వ ప్రభావాత్తపసో మమ। సోఽవర్ఘత దివం స్తబ్ధ్వా సూర్యవైశ్వానరోపమః
ఇంద్రశత్రువా, నా తపస్సు బలంతో నీవు శక్తిని పెంచుకో! అని చెప్పి, అతడు ఆకాశాన్ని మూసి, సూర్యుడిలా, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ నిలిచిపోయాడు.
కిం కరోమీతి చోవాచ కాలసూర్య ఇవోదితః। శక్రం జహీతి చాప్యుక్తో జగామ త్రిదివం తతః
ఆయన, 'నేను ఏమి చేయాలి?' అని అడిగాడు. కాలసూర్యుడు ఉదయించినట్టు వెలుగుతూ, 'ఇంద్రుడిని సంహరించు' అని చెప్పగానే, అతడు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.
తతో యుద్ధం సమభవద్వృత్రవాసవయోర్మహత్। సంక్రుద్ధయోర్మహాఘోరం ప్రసక్తం కురుసత్తమ
తర్వాత వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరిమధ్య గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. ఇద్దరూ కోపంతో భయంకరంగా పోరాడారు, కురువంశశ్రేష్ఠా!
తతో జగ్రాహ దేవేన్ద్రం వృత్రో వీరః శతక్రతుమ్ । అపావృత్యాక్షిపద్వక్రే శక్రం కోపసమన్వితః
ఆ తరువాత వృత్రుడు, వీరుడు, శతక్రతువైన ఇంద్రుడిని పట్టుకుని, అతడిని ఓడించి, కోపంతో పక్కకు విసిరేశాడు.
గ్రస్తే వృత్రేణ శక్రే తు సంభ్రాన్తాస్త్రిదివేశ్వరాః। అసృజంస్తే మహాసత్వా జృమ్భికాం వృత్రనాశినీమ్
వృత్రుడు ఇంద్రుడిని మింగినప్పుడు, మూడు లోకాల దేవతలు భయంతో గందరగోళానికి లోనయ్యారు. వారు గొప్ప శక్తిగల జంభాన్ని వదిలారు, అది వృత్రుని నాశనం చేసింది.
విజృమ్భమాణస్య తతో వృత్రస్యాస్యాదపావృతాత్। స్వాన్యఙ్గాన్యభిసంక్షిప్య నిష్క్రాన్తో బలనాశనః
అప్పుడు వృత్రుని నోరు విప్పినప్పుడు, బలాన్ని నాశనం చేసే వాడు తన అవయవాలను మడుచుకుని లోపల నుంచి బయటకు వచ్చాడు.
తతః ప్రభృతి లోకస్య జృమ్భికా ప్రాణిసంశ్రితా। జహృషుశ్చ సురాః సర్వే శక్రం దృష్ట్వా వినిఃసృతమ్
అప్పటి నుంచి జంభం అన్నది ప్రాణులందరిలో సహజంగా మారింది. ఇంద్రుడు బయటకు వచ్చినప్పుడు దేవతలు అందరూ ఆనందించారు.
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం వృత్రవాసవయోః పునః । సంరబ్ధయోస్తదా ఘోరం సుచిరం భరతర్షభ
తర్వాత వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరూ మళ్లీ కోపంతో, చాలా కాలం పాటు భయంకరమైన యుద్ధం చేశారు, భారతవంశశ్రేష్ఠా!
యదా వ్యవర్ధత రణే వృత్రో బలసమన్వితః। త్వష్టుస్తేజోబలావిద్ధస్తదా శక్రో న్యవర్తత
యుద్ధంలో బలంతో ఉన్న వృత్రుడు త్వష్టువు తేజస్సు, బలంతో మరింత పెరిగినప్పుడు, ఇంద్రుడు వెనక్కు తగ్గాడు.
నివృత్తే చ తదా దేవా విషాదమగమన్పరమ్ । సమేత్య సహ శక్రేణ త్వష్టుస్తేజోవిమోహితాః
ఇంద్రుడు వెనక్కు తగ్గిన తరువాత, దేవతలు త్వష్టువు తేజస్సు వల్ల మోహమై, అతనితో కలిసి చేరి, తీవ్ర నిరాశకు లోనయ్యారు.
అమన్త్రయన్త తే సర్వే మునిభిః సహ భారత। కిం కార్యమితి వై రాజన్విచిన్త్య భయమోహితాః
అందరూ ఋషులతో కలిసి, భయంతో ఏమి చేయాలో ఆలోచిస్తూ, 'ఇప్పుడు మనం ఏం చేయాలి?' అని పరస్పరం చర్చించుకున్నారు, ఓ భారతా!
జగ్ముః సర్వే మహాత్మానం మనోభిర్విష్ణుమవ్యయమ్। ఉపవిష్టా మన్దరాగ్రే సర్వే వృత్రవధేప్సవః
అందరూ తమ మనసులో అవినాశి విష్ణువుని ఆశ్రయించడానికి, మందర పర్వత శిఖరంపై కూర్చున్న విష్ణువుని వద్దకు, వృత్రుని సంహారం కోసం వెళ్లారు.