దుఃఖాని హి మహాత్మానః ప్రాప్నువన్తి యుధిష్ఠిర। దేవైరపి హి దుఃఖాని ప్రాప్తాని జగతీపతే
ఓ యుధిష్ఠిరా! గొప్ప మనసున్నవారికీ బాధలు వస్తాయి. దేవతలకూ ఈ లోకంలో బాధలు ఎదురయ్యాయి.
ఇన్ద్రేణ శ్రూయతే రాజన్సభార్యేణ మహాత్మనా । అనుభూతం మహద్దుఃఖం దేవరాజేన భారత
ఇంద్రుడు, అతని భార్యతో కలిసి, మహాత్ముడు అయినా, గొప్ప బాధ అనుభవించాడని వినిపిస్తుంది, ఓ భారత.
కథమిన్ద్రేణ రాజేన్ద్ర సభార్యేణ మహాత్మనా । దుఃఖం ప్రాప్తం పరం ఘోరమేతదిచ్ఛామి వేదితుమ్
ఓ రాజేంద్ర! మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు తన భార్యతో కలిసి ఎలా అంతటి ఘోరమైన దుఃఖాన్ని అనుభవించాడో తెలుసుకోవాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
శృణు రాజన్పురావృత్తమితిహాసం పురాతనమ్। సభార్యేణ యథా ప్రాప్తం దుఃఖమిన్ద్రేణ భారత
ఓ రాజా! పూర్వకాలంలో జరిగిన పురాణకథను విను. ఇంద్రుడు తన భార్యతో కలిసి ఎలా బాధను అనుభవించాడో చెబుతాను, ఓ భారత.
త్వష్టా ప్రజాపతిర్హ్యాసీద్దేవశ్రేష్ఠో మహాతపాః । స పుత్రం వై త్రిశిరసమిన్ద్రద్రోహాత్కిలాసృజత్
త్వష్టా అనే ప్రజాపతి, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, గొప్ప తపస్సు చేసినవాడు. అతడు ఇంద్రునికి శత్రుత్వం వల్ల త్రిశిర అనే కుమారుడిని పుట్టించాడు.
ఐన్ద్రం స ప్రార్థయత్స్థానం విశ్వరూపో మహాద్యుతిః । తైస్త్రిభిర్వదనైర్ఘోరైః సూర్యేన్దుజ్వలనోపమైః
ఆ మహాతేజస్సు గల విశ్వరూపుడు ఇంద్రుని స్థానం కోరాడు. అతనికి సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వలె ప్రకాశించే మూడు భయంకరమైన ముఖాలు ఉండేవి.
వేదానేకేన సోఽధీతే సురామేకేన చాపిబత్। ఏకేన చ దిశః సర్వాః పిబన్నివ నిరీక్షతే
ఆయన ఒక ముఖంతో వేదాలు చదివేవాడు, ఇంకొక ముఖంతో సోమపానం చేసేవాడు, మూడవ ముఖంతో అన్ని దిశలను చూస్తూ, అవన్నీ తినేస్తున్నట్టు కనిపించేవాడు.
స తపస్వీ ముదుర్దాన్తో ధర్మే తపసి చోద్యతః । తపస్తస్య మహత్తీవ్రం సుదుశ్చరమరిన్దమ
ఆయన తపస్సులో నిమగ్నుడై, మృదువుగా, తనను తాను అదుపులో ఉంచుకుని, ధర్మంలో, తపస్సులో స్థిరంగా ఉండేవాడు. అతని తపస్సు చాలా గొప్పది, తీవ్రమైనది, చేయడం చాలా కష్టం.
తస్య దృష్ట్వా తపోవీర్యం సత్యం చామితతేజసః । విషాదమగమచ్ఛక్ర ఇన్ద్రోఽయం మా భవేదితి
అతని తపస్సు శక్తిని, అతని నిజాయితీని చూసి, అపారమైన తేజస్సు గల వాడని గ్రహించి, ఇంద్రుడు భయపడి, 'ఇతడు ఇంద్రుడు కావొద్దు' అని ఆందోళన చెందాడు.
కథం సజ్జేచ్చ భోగేషు న చ తప్యేన్మహత్తపః । వివర్ధమానస్త్రిశిరాః సర్వం హి భువనం గ్రసేత్
ఇతడు ఎలా భోగాలకు ఆసక్తి చూపించి, ఇంతటి తపస్సు చేయకుండా ఉంటాడా? త్రిశిరుడు ఇలా పెరుగుతూ పోతే, ఈ లోకమంతా మింగేస్తాడేమో.
ఇతి సంచిన్త్య బహుధా బుద్ధిమాన్భరతర్షభ । ఆజ్ఞాపయత్సోఽప్సరసస్త్వష్టృపుత్రప్రలోభనే
ఇలా అనేక విధాల ఆలోచించిన ఆ జ్ఞానవంతుడు, ఓ భారతశ్రేష్ఠా, త్వష్టపుత్రుడిని మోహింపజేయడానికి అప్సరసలకు ఆజ్ఞాపించాడు.
యథా స సజ్జేత్రిశిరాః కామభోగేషు వై భృశమ్ । క్షిప్రం కురుత గచ్ఛధ్వం ప్రలోభయత మాచిరమ్
త్రిశిరుడు భోగాలకు బాగా ఆకర్షితుడవయ్యేలా చూడండి. మీరు త్వరగా వెళ్లి, ఆలస్యం చేయకుండా అతన్ని మోహింపజేయండి.
శృఙ్గారవేషాః సుశ్రోణ్యో హారైర్యుక్తా మనోహరైః । హావభావసమాయుక్తాః సర్వాః సౌన్దర్యశోభితాః
మీరు అందమైన వేషధారణతో, సుందరమైన నడుములతో, ఆకర్షణీయమైన హారాలతో అలంకరించుకుని, హావభావాలతో, అందంతో మెరిసిపోతూ ఉండండి.
ప్రలోభయత భద్రం వః శమయధ్వం భయం మమ। అస్వస్థం హ్యాత్మనాత్మానం లక్షయామి వరాఙ్గనాః
మీరు వెళ్లి అతన్ని మోహింపజేయండి, మిమ్మల్ని దీవిస్తున్నాను. నా భయాన్ని తొలగించండి. ఓ సుందరీమణులారా, నా మనస్సు అస్థిరంగా ఉందని నేను గ్రహిస్తున్నాను.
తథా యత్నం కరిష్యామః శక్ర తస్య ప్రలోభనే। యథా నావాప్స్యసి భయం తస్మాద్బలనిషూదన
ఓ శక్రా, అతన్ని మోహింపజేయడంలో మేము యత్నం చేస్తాము. మీరు అతనివల్ల భయపడాల్సిన అవసరం లేకుండా చేస్తాము, ఓ శత్రునాశకా.
నిర్దహన్నివ చక్షుర్భ్యాం యోఽసావాస్తే తపోనిధిః। తం ప్రలోయితుం దేవ గచ్ఛామః సహితా వయమ్
అక్కడ కూర్చున్న తపస్సులో నిధిగా ఉన్నవాడు, whose eyes seem to burn everything—అతన్ని మోహింపజేయడానికి మేమంతా కలిసి వెళ్లుదాం.
ఇన్ద్రేణ తాస్త్వనుజ్ఞాతా జగ్ముస్త్రిశిరసోఽన్తికమ్। తత్ర తా వివిధైర్భావైర్లోభయన్త్యో వరాఙ్గనాః
ఇంద్రుడు అనుమతి ఇవ్వగానే, అవి త్రిశిరుని వద్దకు వెళ్లాయి. అక్కడ ఆ సుందరీలు色色 హావభావాలతో అతన్ని మోహింపజేయడానికి ప్రయత్నించాయి.
నృత్తం సందర్శయామాసుస్తథైవాఙ్గేషు సౌష్ఠవమ్। నాభ్యగచ్ఛత్ప్రహర్షం తాః స పశ్యన్సుమహాతపాః
అవి నృత్యం చేసి, తమ అవయవాలలో లావణ్యాన్ని చూపించాయి. కానీ ఆ మహాతపస్వి వాటిని చూసినా, అతనికి ఏమాత్రం ఆనందం కలగలేదు.
ఇన్ద్రియాణి వశే కృత్వా పూర్ణసాగరసన్నిభః। తాస్తు యత్నం పరం కృత్వా పునః శక్రముపస్థితాః
తన ఇంద్రియాలను పూర్తిగా అదుపులో పెట్టుకున్న ఆ త్రిశిరుడు, సముద్రమంత స్థిరంగా ఉండేవాడు. ఆ స్త్రీలు ఎంత ప్రయత్నించినా ఫలితం లేక, మళ్లీ శక్రుని వద్దకు వచ్చారు.
కృతాఞ్జలిపుటాః సర్వా దేవరాజమథాబ్రువన్। న స శక్యః సుదుర్ధర్షో ధైర్యాచ్చాలయితుం ప్రభో
అవి చేతులు జోడించి దేవేంద్రుణ్ణి ఇలా పలికాయి: 'ప్రభూ, అతన్ని కదిలించడం అసాధ్యం. అతని స్థిరత వల్ల అతడు ఎవరికీ లోనవాడు కాడు.'
యత్తే కార్యం మహాభాగ క్రియతాం తదనన్తరమ్ । సంపూజ్యాప్సరసః శక్రో విసృజ్య చ మహామతిః
మీకు ఇంకేదైనా పని ఉంటే, ఓ మహాభాగా, దాన్ని తరువాత చేయండి. శక్రుడు ఆ అప్సరసలను గౌరవించి, తన మనస్సును స్థిరపరచుకుని పంపించాడు.
చిన్తయామాస తస్యైవ వధోపాయం యుధిష్ఠిర। స తూష్ణీం చిన్తయన్వీరో దేవరాజః ప్రతాపవాన్
అప్పుడా యుధిష్ఠిరా, అతన్ని ఎలా సంహరించాలో శక్రుడు ఆలోచించసాగాడు. ఆ దేవతాధిపతి, మహాశక్తివంతుడు, మౌనంగా ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.
వినిశ్చితమతిర్ధీమాన్వధే త్రిశిరసోఽభవత్। వజ్రమస్య క్షిపామ్యద్య స క్షిప్రం నభవిష్యతి
తన మనసులో దృఢంగా నిర్ణయించుకుని, బుద్ధిమంతుడైన వాడు త్రిశిరసును చంపాలని సంకల్పించాడు. "ఈ రోజు నేను నా వజ్రాయుధాన్ని అతనిపై విసిరేస్తాను, అతడు తప్పించుకోలేడు," అని భావించాడు.
శత్రుః ప్రవృద్ధో నోపేక్ష్యో దుర్బలోఽపి బలీయసా। శాస్త్రబుద్ధ్యా వినిశ్చిత్య కృత్వా బుద్ధిం వధే దృఢామ్
శత్రువు బలవంతుడైతే, బలహీనుడైనా, బలమైనవాడు అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. శాస్త్రజ్ఞానం ద్వారా విచారించి, అతని నాశనంపై మనస్సును దృఢంగా పెట్టాలి.
అథ వైశ్వానరనిభం ఘోరరూపం భయావహమ్। ముమోచ వజ్రం సంక్రుద్ధః శక్రస్త్రిశిరసం ప్రతి
అప్పుడు కోపంతో మండిపడిన ఇంద్రుడు, అగ్నిలా భయంకరంగా కనిపించే వజ్రాయుధాన్ని త్రిశిరసుపై విసిరాడు.
స పపాత హతస్తేన వజ్రేణ దృఢమాహతః। పర్వతస్యేవ శిఖరం ప్రణున్నం మేదినీతలే
ఆ వజ్రాయుధంతో బలంగా దెబ్బతిని, అతడు పర్వతశిఖరం భూమిపై పడిపోవడంలా, అక్కడే చనిపోయాడు.
తం తు వజ్రహతం దృష్ట్వా శయానమచలోపమమ్। న శర్మ లేభే దేవేన్ద్రో దీపితతస్తస్య తేజసా
వజ్రాయుధంతో హతుడై, పర్వతంలా కదలకుండా పడుకున్న అతన్ని చూసి, అతనిలోంచి వెలువడుతున్న తేజస్సు కారణంగా ఇంద్రుడు మనశ్శాంతిని పొందలేకపోయాడు.
హతోఽపి దీప్తతేజాః స జీవన్నివ హి దృశ్యతే। ఘాతితస్య శిరాంస్యాజౌ జీవన్తీవాద్భుతాని వై
చనిపోయినా, అతడు మంటపట్టిన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఇంకా బతికినట్టే కనిపించాడు. యుద్ధభూమిలో కోసిన అతని తలలు కూడా ఆశ్చర్యంగా జీవించునట్టే కనిపించాయి.
శిరాంసి తస్యాజాయన్త త్రీణ్యేవ శకునాస్త్రయః। తిత్తిరిః కలవిఙ్కశ్చ తథైవ చ కపిఞ్జలః । విశ్వరూపశిరాంస్యేవ జాయన్తే తాని భారత
అతని శరీరం నుండి మూడు తలలు పక్షుల్లా పుట్టాయి — ఒకటి తిత్తిరి, మరొకటి కలవింక, ఇంకొకటి కపింజలము. ఇవి విశ్వరూపుని తలలవలె భరతా, అలా కనిపించాయి.
తతోఽతిభీతగాత్రస్తు శక్ర ఆస్తే విచారయన్। అథాజగామ పరశుం స్కన్ధేనాదాయ వర్ధకిః
అప్పుడు భయంతో అవయవాలు వణికిపోతూ, ఇంద్రుడు అక్కడే కూర్చొని ఆలోచించసాగాడు. ఆ సమయంలో, ఒక వర్ధకుడు తన భుజంపై పరశువును తీసుకుని అక్కడికి వచ్చాడు.