అజ్ఞాతవాసం ఘోరం చ వసతా దుష్కరం కృతమ్ । దుఃఖమేవ కుతః సౌఖ్యం రాజ్యభ్రష్టస్య భారత
గోప్యంగా ఉండే కాలాన్ని, భయంకరమైన వనవాసాన్ని నీవు భరించావు. రాజ్యం కోల్పోయినవారికి సుఖం ఎక్కడ? కేవలం బాధే మిగిలింది.
సత్యే తపసి దానే చ తవ బుద్ధిర్యుధిష్ఠిర । క్షమా దమశ్చాహింసా చ సత్యం చైవ యుధిష్ఠిర
నీవు సత్యం, తపస్సు, దానం వంటి ధర్మాల్లో స్థిరంగా ఉన్నావు యుధిష్ఠిరా! నీకు సహనం, ఇంద్రియనిగ్రహం, హింస లేని మనసు, నిజాయితీ ఉన్నాయి.
అద్భుతశ్చ పునర్లోకస్త్వయి రాజన్ప్రతిష్ఠితః। మృదుర్వదాన్యో బ్రహ్మణ్యో దాన్తో ధర్మపరాయణః
ఈ ప్రపంచం మళ్ళీ నీలోనే నిలబడింది రాజా! నీవు మృదువుగా, దయతో, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, నియమంగా, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ ఉంటావు.
ధర్మాస్తే విదితా రాజన్బహవో లోకసాక్షికాః । సర్వం జగదిదం తాత విదితం తే పరన్తప
నీ ధర్మాలు అనేకంగా, అందరికీ తెలిసినవే రాజా! ఈ లోకం మొత్తం నీకు తెలుసు తాత, శత్రువులను భయపెట్టేవాడా!
ముదితశ్చ పునర్లోకస్త్వయి రాజన్ప్రతిష్ఠితే । దిష్ట్యా కృచ్ఛ్రమిదం రాజన్పారితం భరతర్షభ
ఈ లోకం మళ్ళీ నీ వల్ల ఆనందంగా ఉంది రాజా! అదృష్టవశాత్తూ ఈ కష్టం దాటిపోయింది, భరత వంశశ్రేష్ఠుడా!
దిష్ట్యా పశ్యామి రాజేన్ద్ర ధర్మాత్మానం సహానుగమ్। నిస్తీర్ణదుష్కరం రాజంస్త్వాం ధర్మనిచయం ప్రభో
అదృష్టంతో, నీ అనుచరులతో కలసి, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ఈ కష్టాన్ని దాటి, నిన్ను చూస్తున్నాను రాజేంద్రా! నీవు ధర్మానికి నిలయమైనవాడవు ప్రభూ!
తతోఽస్యాకథయద్రాజా దుర్యోధనసమాగమమ్। తచ్చ శుశ్రూషితం సర్వం వరదానం చ భారత
ఆ సమయంలో రాజు తన దుర్యోధనునితో జరిగిన కలవును, అక్కడ జరిగిన మాటలన్నీ, వరాలిచ్చిన విషయాన్ని కూడా వివరంగా చెప్పాడు, ఓ భారత.
సుకృతం తే కృతం రాజన్ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా । దుర్యోధనస్య యద్వీర త్వయా వాచా ప్రతిశ్రుతమ్
రాజా! నీవు హర్షంతో, మనసారా దుర్యోధనునికి మాటిచ్చిన విధంగా నీవు మంచి పని చేశావు, ఓ వీరా.
ఏకం త్విచ్ఛామి భద్రం తే క్రియమాణం మహీపతే । రాజన్నకర్తవ్యమపి కర్తుమర్హసి సత్తమ
ఓ మహారాజా! నీకు మంగళం కలగాలి. నేను ఒకటి మాత్రమే కోరుతున్నాను. అది చేయకూడదనుకున్నా కూడా, నీవు తప్పక చేయాలి.
మమ త్వవేక్షయా వీర శృణు విజ్ఞాపయామి తే। భవానిహ మహారాజ వాసుదేవసమో యుధి
ఓ వీరా! నా కోరికకోసం నేను చెప్పేది విను. యుద్ధంలో నీవు వాసుదేవునితో సమానంగా ఉండాలి, ఓ మహారాజా.
కర్ణార్జునాభ్యాం సంప్రాప్తే ద్వైరథే రాజసత్తమ । కర్ణస్య భవతా కార్యం సారథ్యం నాత్ర సంశయః
ఓ రాజశ్రేష్ఠా! కర్ణుడు, అర్జునుడు ఒకరితో ఒకరు యుద్ధానికి వచ్చినప్పుడు, నీవు కర్ణుని రథసారధిగా ఉండాలి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తత్ర పాల్యోఽర్జునో రాజన్యది మత్ప్రియమిచ్ఛసి। తేజోవధశ్చ తే కార్యః సౌతేరస్మఞ్జయావహ్నః । అకర్తవ్యమపి హ్యేతత్కర్ముమర్హసి మాతుల
అక్కడ నీవు అర్జునుని రక్షించాలి, ఓ రాజా! నాకు ఇష్టం ఉంటే నీవు అలా చేయాలి. అలాగే అతని తేజస్సును తగ్గించాలి, అతని రథాన్ని కాల్చాలి. చేయకూడదనుకున్నా కూడా, ఓ మామా! నీవు తప్పక చేయాలి.
శ్రృణు పాణ్డవ భద్రం తే యద్బ్రవీషి మహాత్మనః । తేజోవధనిమిత్తం మాం సూతపుత్రస్య సఙ్గమే
ఓ పాండవా! నీకు మంగళం కలగాలి. నీవు చెప్పిన మాటలు విను. సూతపుత్రునితో యుద్ధంలో అతని తేజస్సును తగ్గించడానికి నేను అక్కడ ఉండాలి.
అహం తస్య భవిష్యామి సఙ్ఘ్రామే సారథిర్ధ్రువమ్। వాసుదేవేన హి సమం నిత్యం మాం సోఽభిమన్యతో
నిస్సందేహంగా యుద్ధంలో నేను అతని రథసారధిగా ఉంటాను. ఎందుకంటే అతడు ఎప్పుడూ నన్ను వాసుదేవునితో సమానంగా భావిస్తాడు.
తస్యాహం కురుశార్దూల ప్రతీపమహితం వచః। ధ్రువం సంకథయిష్యామి యోద్ధుకామస్య సంయుగే
ఓ కురువంశశార్దూలా! యుద్ధానికి సిద్ధపడినప్పుడు, అతనికి అనుకూలం కాని మాటలు తప్పక చెబుతాను.
యథా స హృతదర్పశ్చ హృతతేజాశ్చ పాణ్డవ । భవిష్యతి సుఖం హన్తుం సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
అలా అతని గర్వమూ, తేజస్సూ పోయినప్పుడు, ఓ పాండవా! అతన్ని సులభంగా సంహరించవచ్చు. నేను నీకు నిజం చెబుతున్నాను.
ఏవమేతత్కరిష్యామి యథా తాత త్వమాత్థ మామ్। యచ్చాన్యదపి శక్ష్యామి తత్కరిష్యామి తే ప్రియమ్
ఓ తాత! నీవు చెప్పినట్లు నేను తప్పక చేస్తాను. ఇంకా నేను చేయగలిగిన మరేదైనా ఉంటే, అది కూడా నీకిష్టంగా చేస్తాను.
యచ్చ దుఃఖం త్వయా ప్రాప్తం ద్యూతే వై కృష్ణయా సహ। పరుషాణి చ వాక్యాని సూతపుత్రకృతాని వై
నీవు ద్యూతలో కృష్ణతో కలిసి అనుభవించిన బాధలు, సూతపుత్రుడు మాట్లాడిన కఠినమైన మాటలు అన్నీ గుర్తున్నాయి.
జటాసురాత్పరిక్లేశః కీచకాచ్చ మహాద్యుతే। ద్రౌపద్యాఽధిగతం సర్వం దమయన్త్యా యథాఽశుభమ్
జటాసురుని వల్ల కలిగిన కష్టాలు, కీచకుని చేత జరిగిన బాధ, మహా ద్యూతలో ద్రౌపదికి ఎదురైన దుఃఖం, ఇవన్నీ దమయంతి అనుభవించిన దురదృష్టంలా ఉన్నాయి.
సర్వం దుఃఖమిదం వీర సుఖోదర్కం భవిష్యతి। నాత్ర మన్యుస్త్వయా కార్యో విధిర్హి బలవత్తరః
ఓ వీరా! ఈ బాధలన్నీ చివరికి సుఖంగా మారతాయి. నీవు కోపపడకూడదు. విధి చాలా బలమైనది.
దుఃఖాని హి మహాత్మానః ప్రాప్నువన్తి యుధిష్ఠిర। దేవైరపి హి దుఃఖాని ప్రాప్తాని జగతీపతే
ఓ యుధిష్ఠిరా! గొప్ప మనసున్నవారికీ బాధలు వస్తాయి. దేవతలకూ ఈ లోకంలో బాధలు ఎదురయ్యాయి.
ఇన్ద్రేణ శ్రూయతే రాజన్సభార్యేణ మహాత్మనా । అనుభూతం మహద్దుఃఖం దేవరాజేన భారత
ఇంద్రుడు, అతని భార్యతో కలిసి, మహాత్ముడు అయినా, గొప్ప బాధ అనుభవించాడని వినిపిస్తుంది, ఓ భారత.
కథమిన్ద్రేణ రాజేన్ద్ర సభార్యేణ మహాత్మనా । దుఃఖం ప్రాప్తం పరం ఘోరమేతదిచ్ఛామి వేదితుమ్
ఓ రాజేంద్ర! మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు తన భార్యతో కలిసి ఎలా అంతటి ఘోరమైన దుఃఖాన్ని అనుభవించాడో తెలుసుకోవాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
శృణు రాజన్పురావృత్తమితిహాసం పురాతనమ్। సభార్యేణ యథా ప్రాప్తం దుఃఖమిన్ద్రేణ భారత
ఓ రాజా! పూర్వకాలంలో జరిగిన పురాణకథను విను. ఇంద్రుడు తన భార్యతో కలిసి ఎలా బాధను అనుభవించాడో చెబుతాను, ఓ భారత.
త్వష్టా ప్రజాపతిర్హ్యాసీద్దేవశ్రేష్ఠో మహాతపాః । స పుత్రం వై త్రిశిరసమిన్ద్రద్రోహాత్కిలాసృజత్
త్వష్టా అనే ప్రజాపతి, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, గొప్ప తపస్సు చేసినవాడు. అతడు ఇంద్రునికి శత్రుత్వం వల్ల త్రిశిర అనే కుమారుడిని పుట్టించాడు.
ఐన్ద్రం స ప్రార్థయత్స్థానం విశ్వరూపో మహాద్యుతిః । తైస్త్రిభిర్వదనైర్ఘోరైః సూర్యేన్దుజ్వలనోపమైః
ఆ మహాతేజస్సు గల విశ్వరూపుడు ఇంద్రుని స్థానం కోరాడు. అతనికి సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వలె ప్రకాశించే మూడు భయంకరమైన ముఖాలు ఉండేవి.
వేదానేకేన సోఽధీతే సురామేకేన చాపిబత్। ఏకేన చ దిశః సర్వాః పిబన్నివ నిరీక్షతే
ఆయన ఒక ముఖంతో వేదాలు చదివేవాడు, ఇంకొక ముఖంతో సోమపానం చేసేవాడు, మూడవ ముఖంతో అన్ని దిశలను చూస్తూ, అవన్నీ తినేస్తున్నట్టు కనిపించేవాడు.
స తపస్వీ ముదుర్దాన్తో ధర్మే తపసి చోద్యతః । తపస్తస్య మహత్తీవ్రం సుదుశ్చరమరిన్దమ
ఆయన తపస్సులో నిమగ్నుడై, మృదువుగా, తనను తాను అదుపులో ఉంచుకుని, ధర్మంలో, తపస్సులో స్థిరంగా ఉండేవాడు. అతని తపస్సు చాలా గొప్పది, తీవ్రమైనది, చేయడం చాలా కష్టం.
తస్య దృష్ట్వా తపోవీర్యం సత్యం చామితతేజసః । విషాదమగమచ్ఛక్ర ఇన్ద్రోఽయం మా భవేదితి
అతని తపస్సు శక్తిని, అతని నిజాయితీని చూసి, అపారమైన తేజస్సు గల వాడని గ్రహించి, ఇంద్రుడు భయపడి, 'ఇతడు ఇంద్రుడు కావొద్దు' అని ఆందోళన చెందాడు.
కథం సజ్జేచ్చ భోగేషు న చ తప్యేన్మహత్తపః । వివర్ధమానస్త్రిశిరాః సర్వం హి భువనం గ్రసేత్
ఇతడు ఎలా భోగాలకు ఆసక్తి చూపించి, ఇంతటి తపస్సు చేయకుండా ఉంటాడా? త్రిశిరుడు ఇలా పెరుగుతూ పోతే, ఈ లోకమంతా మింగేస్తాడేమో.