ఇత్యుక్త్వా నగరే రాజంస్త్రికాలం ఘోషితం త్వయా। త్వయోక్తమనృతం రాజన్వృథా ఘోషితమేవ వా। తత్సత్యం కురు రాజేన్ద్ర యథా వైశ్రవణస్తథా
ఇలా చెప్పి, నీవు పట్టణంలో మూడుసార్లు ప్రకటించావు, ఓ రాజా. నీవు చెప్పింది అబద్ధం కాదు, వృథాగా ప్రకటించలేదు. వైశ్రవణుడు చేసినట్లు నీవు కూడా నిజం చేయు.
దాతవ్యం యాచమానేభ్య ఇతి మే వ్రతమాహితమ్। త్వం చ యాచసి మాం కామం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
అడిగిన వారికి ఇవ్వాలి అనేది నా వ్రతం. నీవు నన్ను అడుగుతున్నావు, చెప్పు, నీకేమి చేయాలి?
ధనం వా యది వా కించిద్రాజ్యం వాఽపి శుచిస్మితే
ధనం కావాలా, ఇంకేమైనా కావాలా, లేక రాజ్యం కావాలా, ఓ మధురమైన నవ్వు కలదానీ?
నాన్యం వృణే పుత్రకామా పుత్రాత్పరతరం న చ।' త్వత్తోఽపత్యవతీ లోకే చరేయం ధర్మముత్తమమ్
నాకు కొడుకు కావాలి తప్ప ఇంకేదీ కావదు. కొడుకంటే గొప్పది లేదు. నీ వల్ల నాకు సంతానం కలిగి, లోకంలో ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను.
త్రయ ఏవాధనా రాజన్భార్యా దాసస్తథా సుతః। యత్తే సమధిగచ్ఛన్తి యస్యైతే తస్య తద్ధనమ్
ఓ రాజా, ధనం లేనివారు ముగ్గురు — భార్య, దాసుడు, కుమారుడు. వీరు పొందినది యజమానికి చెందుతుంది.
పుత్రార్థం భర్తృపోషార్థం స్త్రియః సృష్టాః స్వయంభువా। అపతిర్వాపి యా కన్యా అనపత్యా చ యా భవేత్। తాసాం జన్మ వృథా లోకే గతిస్తాసాం న విద్యతే
స్త్రీలు కుమారుల కోసం, భర్తను పోషించడానికి సృష్టించబడ్డారు. భర్త లేని కన్య, లేదా సంతానం లేని స్త్రీ — వారి జన్మం లోకంలో వృథా, వారికి గమ్యం ఉండదు.
దేవయాన్యా భుజిష్యాఽస్మి వశ్యా చ తవ భార్గవీ। సా చాహం చ త్వయా రాజన్భజనీయే భజస్వ మామ్
నేను దేవయానికి తోడుగా ఉన్నాను, నీకు వశమై ఉన్నాను, ఓ భార్గవ వంశజా. ఆమెను, నన్ను ఇద్దరినీ నీవు ఆదరించాలి — నన్ను ఆదరించు.
ఏవముక్తస్తు రాజా స తథ్యమిత్యభిజజ్ఞివాన్। పూజయామాస శర్మిష్ఠాం ధర్మం చ ప్రత్యపాదయత్
ఇలా వినిన రాజు, ఇది సత్యమని అంగీకరించి, శర్మిష్ఠను గౌరవించి, ధర్మాన్ని స్థాపించాడు.
స సమాగమ్య శర్మిష్ఠాం యథా కామమవాప్య చ। అన్యోన్యం చాభిసంపూజ్య జగ్మతుస్తౌ యథాగతమ్
ఆయన శర్మిష్ఠను కలుసుకుని తన కోరికను తీర్చుకున్నాడు. ఇద్దరూ పరస్పరం గౌరవంగా పలకరించి, వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
తస్మిన్సమాగమే సుభ్రూః శర్మిష్ఠా చారుహాసినీ। లేభే గర్భం ప్రథమతస్తస్మాన్నృపతిసత్తమాత్
ఆ కలయికలో అందమైన కనుబొమ్మలు, మధురమైన నవ్వు కలిగిన శర్మిష్ఠ మొదటగా ఆ మహారాజు వల్ల గర్భవతి అయ్యింది.
ప్రయజ్ఞే చ తతః కాలే రాజన్రాజీవలోచనా। కుమారం దేవగర్భాభం రాజీవనిభలోచనమ్
తర్వాత యజ్ఞ సమయానికి, రాజన్, శర్మిష్ఠ దేవతల వలె కనబడే, కమలపు కన్నులతో కూడిన కుమారుని ప్రసవించింది.
తస్మిన్నక్షత్రసంయోగే శుక్లే పుణ్యర్క్షగేన్దునా। స రాజా ముముదే సమ్రాట్ తయా శర్మిష్ఠయా సహ
ఆ శుభమైన నక్షత్ర సమయానికి, పవిత్రమైన చంద్రనక్షత్రంలో, ఆ సామ్రాట్ శర్మిష్ఠతో కలిసి ఆనందించాడు.
ప్రజానాం శ్రీరివాభ్యాశే శర్మిష్ఠా హ్యభవద్వధూః। పన్నగీవోగ్రరూపా వై దేవయానీ మమాప్యభూత్
ప్రజల్లో శ్రీదేవిలా శర్మిష్ఠ భార్యగా మారింది. కానీ దేవయాని నాకు ఉగ్రమైన పాము వలె అనిపించింది.
పర్జన్య ఇవ సస్యానాం దేవానామమృతం యథా। తద్వన్మమాపి సంభూతా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। ఇత్యేవం మనసా జ్ఞాత్వా దేవయానీమవర్జయత్
వర్షం పంటలకు ఎలా అవసరమో, అమృతం దేవతలకు ఎలా ముఖ్యమో, అలాగే వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ నాకు అనుగ్రహంగా అనిపించింది. ఇలా మనసులో ఆలోచించి, దేవయానిని నిర్లక్ష్యం చేశాడు.
శ్రుత్వా కుమారం జాతం తు దేవయానీ శుచిస్మితా। చిన్తయామాస దుఃఖార్తా శర్మిష్ఠాం ప్రతి భారత
కుమారుడు పుట్టాడని విని, పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్న దేవయాని దుఃఖంతో శర్మిష్ఠను గురించి ఆలోచించసాగింది, ఓ భారత.
అభిగమ్య చ శర్మిష్ఠాం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్
శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లి, దేవయాని ఇలా అన్నది.
ఋషిరభ్యాగతః కశ్చిద్ధర్మాత్మా వేదపారగః। స మయా వరదః కామం యాచితో ధర్మసంహితమ్
ఒక ఋషి, ధార్మికుడు, వేదాలు నేర్చుకున్నవాడు నా దగ్గరకు వచ్చాడు. నేను అతడిని ధర్మానికి అనుగుణంగా వరం అడిగాను.
అపత్యార్థే స తు మయా వృతో వై చారుహాసిని'। నాహమన్యాయతః కామమాచరామి శుచిస్మితే। తస్మాదృషేర్మమాపత్యమితి సత్యం బ్రవీమి తే
సంతానం కోసం నేను అతడిని కోరుకున్నాను, ఓ మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడా. నేను ఎలాంటి అనుచితమైన కోరికతో ప్రవర్తించను, ఓ పవిత్రమైన నవ్వు కలిగినవాడా. అందుకే నా సంతానం ఆ ఋషి వల్లే కలిగింది — ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
శోభనం భీరు యద్యేవమథ స జ్ఞాయతే ద్విజః। గోత్రనామాభిజనతో వేత్తుమిచ్ఛామి తం ద్విజమ్
ఇది నిజమైతే, ఓ భయపడే వాడా, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎవరో తెలుసుకోవాలి. అతని వంశం, పేరు, కుటుంబాన్ని తెలుసుకోవాలని నాకు ఆశ ఉంది.
తపసా తేజసా చైవ దీప్యమానం యథా రవిమ్। తం దృష్ట్వా మమ సంప్రష్టుం శక్తిర్నాసీచ్ఛుచిస్మితే
తపస్సు, తేజస్సుతో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న అతన్ని చూసి, ఓ పవిత్రమైన నవ్వు కలిగినవాడా, నేను అతడిని అడిగే ధైర్యం పొందలేదు.
యద్యేతదేవం శర్మిష్ఠే న మన్యుర్విద్యతే మమ। అపత్యం యది తే లబ్ధం జ్యేష్ఠాచ్ఛ్రేష్ఠాచ్చ వై ద్విజాత్
ఇది నిజమైతే, ఓ శర్మిష్ఠ, నాకు ఎలాంటి కోపం లేదు. నువ్వు పెద్దవాడు, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుని ద్వారా సంతానం పొందినట్లయితే నాకు అభ్యంతరం లేదు.
అన్యోన్యమేవముక్త్వా తు సంప్రహస్య చ తే మిథః। జగామ భార్గవీ వేశ్మ తథ్యమిత్యవజగ్ముషీ
ఇలా ఇద్దరూ పరస్పరం మాట్లాడుకుని, నవ్వుకుంటూ, భార్గవి అయిన దేవయాని నిజమని నమ్మి తన గదికి వెళ్లింది.
యయాతిర్దేవయాన్యాం తు పుత్రావజనయన్నృపః। యదుం చ తుర్వసుం చైవ శక్రవిష్ణూ ఇవాపరౌ
రాజు యయాతి దేవయానితో ఇద్దరు కుమారులను కనాడు — యదు, తుర్వసు. వారు ఇంద్రుడు, విష్ణువు లాంటివారు.
తస్మిన్కాలే తు రాజర్షిర్యయాతిః పృథివీపతిః। మాధ్వీకరససంయుక్తాం మదిరాం మదవర్ధనీమ్
ఆ సమయంలో భూమిపతి యయాతి, శుక్రుని కుమార్తె అయిన దేవయానికి తేనె కలిపిన మద్యం ఇచ్చాడు.
పాయయామాస శుక్రస్య తనయాం రక్తపిఙ్గలామ్। పీత్వా పీత్వా చ మదిరాం దేవయానీ ముమోహ సా
ఆ ఎర్రని-పసుపు రంగు కలిగిన దేవయానిని మద్యం తాగించాడు. మళ్లీ మళ్లీ తాగుతూ దేవయాని మూర్చిపోయింది.
రుదతీ గాయమానా చ నృత్యన్తీ చ ముహుర్ముహుః। బహు ప్రలపతీ దేవీ రాజానమిదమబ్రవీత్
దేవి ఏడుస్తూ, పాడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ నాట్యం చేస్తూ, అనేక అనర్ధకమైన మాటలు చెప్పి, రాజును ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.
రాజవద్రూపవేషౌ తే కిమర్థం త్వమిహాగతః। కేన కార్యేణ సంప్రాప్తో నిర్జనం గహనం వనమ్
నీ రూపం, వేషధారణ రాజులా ఉంది. ఇక్కడికి నీవెందుకు వచ్చావు? ఈ అడవి లోనికి ఏ పని కోసం అడుగుపెట్టావు?
ద్విజశ్రేష్ఠ నృపశ్రేష్ఠో యయాతిశ్చోగ్రదర్శనః। తస్మాదితః పలాయస్వ హితమిచ్ఛసి చేద్ద్విజ
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ, ఇక్కడ భయంకరమైన రాజు యయాతి ఉన్నాడు. నీకు మేలు కావాలంటే, వెంటనే ఇక్కడినుండి పోయిపో బ్రాహ్మణా.
ఇత్యేవం ప్రలపన్తీం తాం దేవయానీం తు నాహుషః। భర్త్సయామాస వచనైరనర్హాం పాపవర్ధనీమ్
దేవయానీ ఇలా మాట్లాడుతుండగా, నాహుషుడు ఆమెను తగదని భావించి, పాపాన్ని పెంచే దుర్గుణాలదని మాటలతో మందలించాడు.
తతో వర్షవరాన్మూకాన్వ్యఙ్గాన్వృద్ధాంశ్చ పఙ్గుకాన్। రక్షణే దేవయాన్యాః స పోషణే చ శశాస తాన్
అప్పుడతడు అక్కడ ఉన్న మూగలు, వికలాంగులు, వృద్ధులు, లెంగువాళ్ళను దేవయానీని కాపాడమని, పోషించమని ఆదేశించాడు.