సంరమ్భమాణో విజితః ప్రసహ్య తత్రాపరాధః శకునేర్న కశ్చిత్। తస్మాత్ప్రణమ్యైవ వచో బ్రవీతు వైచిత్రవీర్యం బహుసామయుక్తమ్
కోపంతో ఉన్నా, అతడు బలవంతంగా ఓడిపోయాడు. ఆ విషయంలో శకునికి ఎలాంటి తప్పు లేదు. అందుకే, నమస్కరించి, వైచిత్రవీర్యుని కుమారుని దగ్గర ఒప్పందభరితమైన మాటలు చెప్పాలి.
తథా హి శక్యో ధృతరాష్ట్రపుత్రః స్వార్థేం నియోక్తుం పురుషేణ తేన। అయుద్ధమాకాఙ్క్షత కౌరవాణాం సామ్నైవ దుర్యోధనమాశ్వసధ్వమ్
ఇలాంటి వ్యక్తి ద్వారా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని తన ప్రయోజనానికి ఒప్పించవచ్చు. కౌరవులకు యుద్ధం కావాలని అతనికి ఆశ లేదు. అందుకే, దుర్యోధనుడిని మృదువుగా మాట్లాడి ఒప్పించవచ్చని నమ్మండి.
సామ్నా జితోఽర్థోఽర్థకరో భవేత యుద్ధేఽనయో భవితా నేహ సోఽర్థః
సమాధానంతో మనకవసరమైనది దక్కి, ఇంకా లాభం కలుగుతుంది. యుద్ధంలో మాత్రం నష్టమే తప్ప లాభం లేదు.
ఏవం ధ్రువత్యేవ మధుప్రవీరే శినిప్రవీరః సహసోత్పపాత తచ్చాపి వాక్యం పరినిన్ద్య తస్య సమాదదే వాక్యమిదం సమున్యుః
మధుప్రవీరుడు ఇలా నిశ్చయంగా మాట్లాడుతుండగా, శినిప్రవీరుడు అకస్మాత్తుగా లేచాడు. అతని మాటలను తప్పుబట్టి, కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
యాదృశః పురుషస్యాత్మా తాదృశం సంప్రభాషతే। యథారూపోఽన్తరాత్మా తే తథారూపం ప్రభాషతే
మనిషి మనసు ఎలా ఉంటే, అతని మాటలు కూడా అలానే ఉంటాయి. నీ అంతరాత్మ ఎలా ఉందో, నీ మాటలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
సన్తి వై పురుషాః శూరాః సన్తి కాపురుషాస్తథా। ఉభావేతౌ దృఢౌ పక్షౌ దృశ్యేతే పురుషాన్ప్రతి
ఈ లోకంలో ధైర్యవంతులున్నారు, భయపడేవారున్నారు. ఈ రెండు గట్టి రెక్కలు మనుషులలో కనిపిస్తాయి.
ఏకస్మిన్నేవ జాయేతే కులే క్లీబమహాబలౌ । ఫలాఫలవతీ శాఖే యథైకస్మిన్వనస్పతౌ
ఒకే కుటుంబంలో బలహీనుడూ, మహాబలుడూ జన్మిస్తారు. ఒకే చెట్టులో పండ్లతో కూడిన కొమ్మలు, పండ్లేని కొమ్మలు ఉండటంలా ఇది.
నాభ్యసూయామి తే వాక్యం బ్రువతో లాఙ్గలధ్వజ। యే తు శృణ్వన్తి తే వాక్యం తానసూయామి మాధవ
లాంగలధ్వజా, నువ్వు చెప్పిన మాటలపై నాకు అసూయ లేదు. కానీ, మాధవా, ఆ మాటలు వినేవాళ్లపై మాత్రం నాకు అసహ్యం కలుగుతోంది.
కథం హి ధర్మరాజస్య దోషమల్పమపి బ్రువన్। లభతే పరిషన్మధ్యే వ్యాహర్తుమకుతోభయః
ధర్మరాజు గురించి కొంచెమైన తప్పు కూడా ఎవరు చెప్పగలరు? సభలో భయపడకుండా మాట్లాడే ధైర్యం వారికి ఎలా వస్తుంది?
సమాహూయ మహాత్మానం జితవన్తోఽక్షకోవిదాః। అనక్షజ్ఞం యథాఽశ్రద్ధం తేషు ధర్మజయః కుతః
మహాత్ముడిని పిలిచి, పాశాల్లో నిపుణులైనవారు అతడిని ఓడించారు. పాశాల్లో నైపుణ్యం లేని, విశ్వాసం లేని వాడికి అక్కడ ధర్మ విజయం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
యది కున్తీసుతం గేహే క్రీడన్తం భ్రాతృభిః సహ । అభిగమ్య జయేయుస్తే తత్తేషాం ధర్మతో భవేత్
కుంతీ కుమారుడు తన సోదరులతో ఇంట్లో ఆట ఆడుతున్నప్పుడు మీరు వెళ్లి అతడిని గెలిచుంటే, అది ధర్మానికి అనుగుణంగా ఉండేది.
సమాహూయ తు రాజానం క్షత్రధర్మరతం సదా। నికృత్యా జితవన్తస్తే కిం ను తేషాం పరం శుభమ్
కానీ, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే రాజును పిలిచి, మోసంతో గెలిచినప్పుడు, దాంట్లో నిజమైన శుభం ఏముంది?
కథం ప్రణిపతేచ్చాయమిహ కృత్వా పణం పరమ్। వనవాసాద్విముక్తరతు ప్రాప్తః పైతామహం పదమ్
ఇంత పెద్ద పందెం వేసి, అరణ్యవాసం ముగించుకుని, పితామహుల సింహాసనం తిరిగి పొందినవాడు, ఇక్కడ ఎలా నమస్కరించగలడు?
యద్యయం పరవిత్తాని కామయేత యుధిష్ఠిరః। ఏవమప్యయమత్యన్తం పరాన్నార్హతి యాచితుమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఇతరుల ధనాన్ని కోరుకున్నా, ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఎవరి దగ్గరైనా అడగాల్సిన అవసరం అతనికి రావద్దు.
కథం చ ధర్మయుక్తాస్తే న చ రాజ్యం జిహీర్షవః। నివృత్తవనవాసాంస్తాన్య ఆహుర్విదితా ఇతి
ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, రాజ్యాన్ని ఆశించని వారు, అరణ్యవాసం పూర్తిచేసిన పాండవులు మనకు తెలిసినవారే అని ఎలా చెప్పగలం?
అనునీతా హి భీష్మేణ ద్రోణేన విదురేణ చ। న వ్యవస్యన్తి పాణ్డూనాం ప్రదాతుం పైతృకం వసు
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు ఎంత చెప్పినా, వారు పాండవులకు పితృసంపదను ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకోవడం లేదు.
అహం తు తాఞ్ఛితైర్బాణైరనునీయ రణే బలాత్। పాదయోః పాతయిష్యామి కౌన్తేయస్య మహాత్మనః
నేను మాత్రం, యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో వారిని బలవంతంగా ఓడించి, గొప్ప మనసున్న కుంతీ కుమారుని పాదాలకు నమస్కరింపజేస్తాను.
అథ తే న వ్యవస్యన్తి ప్రణిపాతాయ ధీమతః। గమిష్యన్తి సహామాత్యా యమస్య సదనం ప్రతి
అయితే వారు ఆ జ్ఞానివానికి నమస్కరించాలని నిర్ణయించుకోకపోతే, తమ మంత్రులతో కలిసి యముని లోకానికి వెళ్లిపోతారు.
న హి తే యుయుధానస్య సంరబ్ధస్య యుయుత్సతః। వేగం సమర్థాః సంసోద్ధుం వజ్రస్యేవ మహీధరాః
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న సత్యకిని ఎదుర్కొనడం వారికి సాధ్యపడదు, ఎలా అంటే పర్వతాలు వజ్రాయుధాన్ని తట్టుకోలేకపోయినట్లు.
కో హి గాణ్డీవధన్వానం కశ్చ చక్రాయుధం యుధి । మాం చాపి విషహేత్క్రుద్ధం కశ్చ భీమం దురాసదమ్
గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని, చక్రాయుధాన్ని ధరించిన శ్రీకృష్ణుడిని, కోపంతో ఉన్న నన్ను, దగ్గరపడలేని భీముని యుద్ధంలో ఎవరు తట్టుకోగలరు?
యమౌ చ దృఢధన్వానౌ యమకల్పౌ మహాద్యుతీ। విరాటద్రుపదౌ వీరౌ యమకాలోపమద్యుతీ
బలమైన ధనుస్సులతో యముని సమానంగా ప్రకాశించే మాద్రీ కుమారులు, యముని తేజస్సుతో సమానమైన వీరులు విరాటుడు, ద్రుపదుడు కూడా ఉన్నారు.
కో జిజీవిషురాసాదేద్ధృష్టద్యుమ్నం చ పార్షతమ్। పఞ్చైతాన్పాణ్డవేయాంస్తు ద్రౌపద్యాః కీర్తివర్ధనాన్
ప్రిషతుని కుమారుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడిని, ద్రౌపదికి కీర్తిని పెంచే ఐదుగురు పాండవ కుమారులను ఎదుర్కొనాలని ఆశించే వారు ఎవరు బతకాలని కోరుకుంటారు?
సమప్రమాణాన్పాణ్డూనాం సమవీర్యాన్మదోత్కటాన్ । సౌభద్రం చ మహేష్వాసమమరైరపి దుఃసహమ్
పాండవులంతా సమానమైన శరీరంతో, సమానమైన బలంతో, గర్వంతో ఉప్పొంగి ఉన్నారు. సుభద్ర కుమారుడు గొప్ప విలువిద్యలోపుడు, దేవతలకైనా అతన్ని ఎదుర్కోవడం కష్టం.
గదప్రద్యుమ్నసామ్బాంశ్చ కాలసూర్యానలోపమాన్। తే వయం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రం శకునినా సహ
గద, ప్రద్యుమ్న, సాంబ — వీరి తేజస్సు కాలం, సూర్యుడు, అగ్ని లాంటి వారు. మేమంతా శకునితో కలిసి ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని ఎదుర్కొంటాము.
కర్ణం చైవ నిహత్యాజావభిషేక్ష్యామ పాణ్డవమ్ । నాధర్మో విద్యతే కశ్చిచ్ఛత్రూన్హత్వాఽఽతతాయినః
యుద్ధంలో కర్ణుడిని సంహరించి, పాండవుని అభిషేకిస్తాము. దుష్టులను సంహరించడంలో పాపం ఏమీలేదు.
అధర్మ్యమయశస్యం చ శాత్రవాణాం ప్రయాచనమ్। హృద్భతస్తస్య యః కామస్తం కురుధ్వమతన్ద్రితాః
శత్రువుల దగ్గర భిక్ష అడగడం పాపమూ, అపఖ్యాతికూడా. అతని మనసులో ఏ కోరిక ఉన్నా, ఆలస్యం చేయకుండా నెరవేర్చండి.
ధార్తరాష్ట్రో హ్యయుద్ధేన న రాజ్యం దాతుమిచ్ఛతి। అద్య పాణ్డుసుతో రాజ్యం లభతాం వా యుధిష్ఠిరః। నిహతా వా రణే సర్వే స్వప్స్యన్తి వసుధాతలే
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు యుద్ధం లేకుండా రాజ్యాన్ని ఇవ్వదనుకుంటున్నాడు. ఈ రోజు యుదిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని పొందాలి, లేకపోతే యుద్ధంలో చనిపోయినవారు భూమిపై నిద్రించాలి.
ఏవమేతన్మహాబాహో భవిష్యతి న సంశయః। న హి దుర్యోధనో రాజ్యం మధురేణ ప్రదాస్యతి
ఇలా జరుగుతుందని సందేహం లేదు, మహాబాహువా! దుర్యోధనుడు మృదువైన మాటలతో రాజ్యాన్ని ఇవ్వడు.
అనువర్త్స్యతి తం చాపి ధృతరాష్ట్రః సుతప్రియః। భీష్మద్రోణౌ చ కార్పణ్యాన్మౌర్ఖ్యాద్రాధేయసౌబలౌ
తన కుమారుడిని ప్రేమించే ధృతరాష్ట్రుడు అతని మాట వినతాడు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు దయతో, మూర్ఖత్వంతో రాధేయుడు, సౌబలుని అనుసరిస్తారు.
బలదేవస్య వాక్యం తు మమ జ్ఞానే న యుజ్యతే। ఏతద్ధి పురుషేణాగ్రే కార్యం సునయమిచ్ఛతా
బలరాముని మాట నాకు సరిపోదు. మంచి మార్గాన్ని కోరేవాడు ముందు ఇదే చేయాలి.