అర్ధం హి రాజ్యస్య విసృజ్య వీరాః కున్తీసుతాస్తస్య కృతే యతన్తే। ప్రదాయ చార్ధం ధృతరాష్ట్రపుత్రః సుఖీ సహాస్మాభిరతీవ మోదేత్
కుంతీ కుమారులు, వీరులు, రాజ్యంలో అర్ధాన్ని వదిలి అతని కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు రాజ్యంలో అర్ధాన్ని ఇస్తే, మనందరితో కలిసి ఎంతో ఆనందిస్తాడు.
లబ్ధ్వా హి రాజ్యం పూరుషప్రవీరాః సమ్యక్ప్రవృత్తేషు పరేషు చైవ । ధ్రువం ప్రశాన్తాః సుఖమావిశేయు- స్తేషాం ప్రశాన్తిశ్చ హితం ప్రజానామ్
రాజ్యం లభించిన తరువాత, ఆ పురుషోత్తములు, అందరూ సదాచారంతో ఉండగా, నిశ్చయంగా శాంతిగా, సుఖంగా జీవిస్తారు. వారి శాంతి ప్రజలకు కూడా మేలు చేస్తుంది.
దుర్యోధనస్యాపి మతం చ వేత్తుం వక్తుం చ వాక్యాని యుధిష్ఠిరస్య। ప్రియం చ మే స్యాద్యది తత్ర కశ్చి- ద్వ్రజేచ్ఛమార్థం కురుపాణ్డవానామ్
దుర్యోధనుని అసలు ఉద్దేశ్యం తెలుసుకోవడానికి, యుధిష్ఠిరుని మాటలు చెప్పడానికి ఎవరు వెళ్తే నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది. కౌరవులు, పాండవుల మేలు కోసం ఎవరు వెళ్తే మంచిదే.
స భీష్మమామన్త్ర్య కురుప్రవీరం వైచిత్రవీర్యం చ మహానుభావమ్ । ద్రోణం సపుత్రం విదురం కృపం చ గాన్ధారరాజం చ సమూతపుత్రమ్
అతడు కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడిని, మహాశక్తివంతుడైన వైచిత్రవీర్యుని కుమారుడిని, ద్రోణుడు, అతని కుమారుడు, విదురుడు, కృపుడు, గాంధార రాజును, అతని కుమారులను కూడా పలకరించాలి.
సవే చ యేఽన్యే ధృతరాష్ట్రపుత్రా బలప్రధానా నిగమప్రధానాః । స్థితాశ్చ ధర్మేషు యథా స్వకేషు లోకప్రవీరాః శ్రుతశీలవృద్ధాః
మరియు ధృతరాష్ట్రుని ఇతర కుమారులు, బలవంతులు, రాజకీయం తెలిసిన వారు, తమ తమ ధర్మంలో నిలిచిన వారు, లోకంలో పేరుగాంచిన వారు, విద్యావంతులు, సద్గుణశీలులు, వృద్ధులు కూడా ఉన్నారు.
ఏతేషు సర్వేషు సమాగతేషు పౌరేషు వృద్ధేషు చ సంగతేషు। బ్రవీతు వాక్యం ప్రణిపాతయుక్తం కున్తీసుతస్యార్థకరం యథా స్యాత్
ఈ అందరూ, పెద్దలు, పౌరులు కూడినప్పుడు, కుంతీ కుమారుని ప్రయోజనానికి, వినయంతో కూడిన మాటలు చెప్పాలి.
సర్వాస్వవస్థాసు చ తే న కోప్యా గ్రస్తో హి సోఽర్థో బలమాశ్రితైస్తైః। ప్రియాభ్యుపేతస్య యుధిష్ఠిరస్య ద్యూతే ప్రసక్తస్య హృతం చ రాజ్యమ్
ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనైనా బలాన్ని ఆశ్రయించిన వాళ్లు ఆ ధనాన్ని ఎప్పుడూ దక్కించుకోలేకపోయారు. యుధిష్ఠిరుడు తనకు ప్రియమైనవాళ్ల మధ్య ఉండి, పాశా ఆటలో మునిగి పోయినందువల్లే తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు.
నివార్యమాణశ్చ కురుప్రవీరః సర్వైః సుహృద్భిర్హ్యమప్యతఞ్ఝః। స దీవ్యమానః ప్రతిదీవ్య చైనం గాన్ధారరాజస్య సుతం మతాక్షమ్
అతని స్నేహితులందరూ ఎంతనైనా ఆపాలని ప్రయత్నించినా, ఆ కురు వీరుడు ఆగలేదు. ఆట ఆడుతూనే, పాశాల్లో నిపుణుడైన గాంధార రాజు కుమారుడిని మళ్లీ మళ్లీ పోటీకి పిలిచేవాడు.
హిత్వా హి కర్ణం చ సుయోధనం చ సమాహ్వయద్దేవితుమాజమీఢః। దురోదరాస్తత్ర సహస్రశోఽన్యే యుధిష్ఠిరో యాన్విషహేత జేతుమ్
కర్ణుడిని, దుర్యోధనుడిని పట్టించుకోకుండా, పాండు కుమారుడైన యుధిష్ఠిరుడు ఆటకు పిలిచింది ఒక్కరినే. అక్కడ ఉన్న వేలాది మందిలో, తనకు గెలవగలిగినవాళ్లను మాత్రమే అతడు పోటీకి ఎంచుకున్నాడు.
ఉత్సృజ్య తాన్సౌబలమేవ చాయం సమాహ్వయత్తేన జితోఽక్షవత్యామ్। స దీవ్యమానః ప్రతిదేవనేన అక్షేషు నిత్యం స్వపరాఙ్భుఖేషు
ఇతరులను పక్కన పెట్టి, యుధిష్ఠిరుడు సౌబలుడిని మాత్రమే ఆటకు పిలిచాడు. ఆ పాశా ఆటలో అతడిచేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆట సాగుతుండగా, ప్రతి సారి ఎదురుదాడిలో పాశాలు ఎప్పుడూ ప్రత్యర్థి వైపే పడ్డాయి.
సంరమ్భమాణో విజితః ప్రసహ్య తత్రాపరాధః శకునేర్న కశ్చిత్। తస్మాత్ప్రణమ్యైవ వచో బ్రవీతు వైచిత్రవీర్యం బహుసామయుక్తమ్
కోపంతో ఉన్నా, అతడు బలవంతంగా ఓడిపోయాడు. ఆ విషయంలో శకునికి ఎలాంటి తప్పు లేదు. అందుకే, నమస్కరించి, వైచిత్రవీర్యుని కుమారుని దగ్గర ఒప్పందభరితమైన మాటలు చెప్పాలి.
తథా హి శక్యో ధృతరాష్ట్రపుత్రః స్వార్థేం నియోక్తుం పురుషేణ తేన। అయుద్ధమాకాఙ్క్షత కౌరవాణాం సామ్నైవ దుర్యోధనమాశ్వసధ్వమ్
ఇలాంటి వ్యక్తి ద్వారా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని తన ప్రయోజనానికి ఒప్పించవచ్చు. కౌరవులకు యుద్ధం కావాలని అతనికి ఆశ లేదు. అందుకే, దుర్యోధనుడిని మృదువుగా మాట్లాడి ఒప్పించవచ్చని నమ్మండి.
సామ్నా జితోఽర్థోఽర్థకరో భవేత యుద్ధేఽనయో భవితా నేహ సోఽర్థః
సమాధానంతో మనకవసరమైనది దక్కి, ఇంకా లాభం కలుగుతుంది. యుద్ధంలో మాత్రం నష్టమే తప్ప లాభం లేదు.
ఏవం ధ్రువత్యేవ మధుప్రవీరే శినిప్రవీరః సహసోత్పపాత తచ్చాపి వాక్యం పరినిన్ద్య తస్య సమాదదే వాక్యమిదం సమున్యుః
మధుప్రవీరుడు ఇలా నిశ్చయంగా మాట్లాడుతుండగా, శినిప్రవీరుడు అకస్మాత్తుగా లేచాడు. అతని మాటలను తప్పుబట్టి, కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
యాదృశః పురుషస్యాత్మా తాదృశం సంప్రభాషతే। యథారూపోఽన్తరాత్మా తే తథారూపం ప్రభాషతే
మనిషి మనసు ఎలా ఉంటే, అతని మాటలు కూడా అలానే ఉంటాయి. నీ అంతరాత్మ ఎలా ఉందో, నీ మాటలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
సన్తి వై పురుషాః శూరాః సన్తి కాపురుషాస్తథా। ఉభావేతౌ దృఢౌ పక్షౌ దృశ్యేతే పురుషాన్ప్రతి
ఈ లోకంలో ధైర్యవంతులున్నారు, భయపడేవారున్నారు. ఈ రెండు గట్టి రెక్కలు మనుషులలో కనిపిస్తాయి.
ఏకస్మిన్నేవ జాయేతే కులే క్లీబమహాబలౌ । ఫలాఫలవతీ శాఖే యథైకస్మిన్వనస్పతౌ
ఒకే కుటుంబంలో బలహీనుడూ, మహాబలుడూ జన్మిస్తారు. ఒకే చెట్టులో పండ్లతో కూడిన కొమ్మలు, పండ్లేని కొమ్మలు ఉండటంలా ఇది.
నాభ్యసూయామి తే వాక్యం బ్రువతో లాఙ్గలధ్వజ। యే తు శృణ్వన్తి తే వాక్యం తానసూయామి మాధవ
లాంగలధ్వజా, నువ్వు చెప్పిన మాటలపై నాకు అసూయ లేదు. కానీ, మాధవా, ఆ మాటలు వినేవాళ్లపై మాత్రం నాకు అసహ్యం కలుగుతోంది.
కథం హి ధర్మరాజస్య దోషమల్పమపి బ్రువన్। లభతే పరిషన్మధ్యే వ్యాహర్తుమకుతోభయః
ధర్మరాజు గురించి కొంచెమైన తప్పు కూడా ఎవరు చెప్పగలరు? సభలో భయపడకుండా మాట్లాడే ధైర్యం వారికి ఎలా వస్తుంది?
సమాహూయ మహాత్మానం జితవన్తోఽక్షకోవిదాః। అనక్షజ్ఞం యథాఽశ్రద్ధం తేషు ధర్మజయః కుతః
మహాత్ముడిని పిలిచి, పాశాల్లో నిపుణులైనవారు అతడిని ఓడించారు. పాశాల్లో నైపుణ్యం లేని, విశ్వాసం లేని వాడికి అక్కడ ధర్మ విజయం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
యది కున్తీసుతం గేహే క్రీడన్తం భ్రాతృభిః సహ । అభిగమ్య జయేయుస్తే తత్తేషాం ధర్మతో భవేత్
కుంతీ కుమారుడు తన సోదరులతో ఇంట్లో ఆట ఆడుతున్నప్పుడు మీరు వెళ్లి అతడిని గెలిచుంటే, అది ధర్మానికి అనుగుణంగా ఉండేది.
సమాహూయ తు రాజానం క్షత్రధర్మరతం సదా। నికృత్యా జితవన్తస్తే కిం ను తేషాం పరం శుభమ్
కానీ, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే రాజును పిలిచి, మోసంతో గెలిచినప్పుడు, దాంట్లో నిజమైన శుభం ఏముంది?
కథం ప్రణిపతేచ్చాయమిహ కృత్వా పణం పరమ్। వనవాసాద్విముక్తరతు ప్రాప్తః పైతామహం పదమ్
ఇంత పెద్ద పందెం వేసి, అరణ్యవాసం ముగించుకుని, పితామహుల సింహాసనం తిరిగి పొందినవాడు, ఇక్కడ ఎలా నమస్కరించగలడు?
యద్యయం పరవిత్తాని కామయేత యుధిష్ఠిరః। ఏవమప్యయమత్యన్తం పరాన్నార్హతి యాచితుమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఇతరుల ధనాన్ని కోరుకున్నా, ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఎవరి దగ్గరైనా అడగాల్సిన అవసరం అతనికి రావద్దు.
కథం చ ధర్మయుక్తాస్తే న చ రాజ్యం జిహీర్షవః। నివృత్తవనవాసాంస్తాన్య ఆహుర్విదితా ఇతి
ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, రాజ్యాన్ని ఆశించని వారు, అరణ్యవాసం పూర్తిచేసిన పాండవులు మనకు తెలిసినవారే అని ఎలా చెప్పగలం?
అనునీతా హి భీష్మేణ ద్రోణేన విదురేణ చ। న వ్యవస్యన్తి పాణ్డూనాం ప్రదాతుం పైతృకం వసు
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు ఎంత చెప్పినా, వారు పాండవులకు పితృసంపదను ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకోవడం లేదు.
అహం తు తాఞ్ఛితైర్బాణైరనునీయ రణే బలాత్। పాదయోః పాతయిష్యామి కౌన్తేయస్య మహాత్మనః
నేను మాత్రం, యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో వారిని బలవంతంగా ఓడించి, గొప్ప మనసున్న కుంతీ కుమారుని పాదాలకు నమస్కరింపజేస్తాను.
అథ తే న వ్యవస్యన్తి ప్రణిపాతాయ ధీమతః। గమిష్యన్తి సహామాత్యా యమస్య సదనం ప్రతి
అయితే వారు ఆ జ్ఞానివానికి నమస్కరించాలని నిర్ణయించుకోకపోతే, తమ మంత్రులతో కలిసి యముని లోకానికి వెళ్లిపోతారు.
న హి తే యుయుధానస్య సంరబ్ధస్య యుయుత్సతః। వేగం సమర్థాః సంసోద్ధుం వజ్రస్యేవ మహీధరాః
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న సత్యకిని ఎదుర్కొనడం వారికి సాధ్యపడదు, ఎలా అంటే పర్వతాలు వజ్రాయుధాన్ని తట్టుకోలేకపోయినట్లు.
కో హి గాణ్డీవధన్వానం కశ్చ చక్రాయుధం యుధి । మాం చాపి విషహేత్క్రుద్ధం కశ్చ భీమం దురాసదమ్
గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని, చక్రాయుధాన్ని ధరించిన శ్రీకృష్ణుడిని, కోపంతో ఉన్న నన్ను, దగ్గరపడలేని భీముని యుద్ధంలో ఎవరు తట్టుకోగలరు?