యత్తు స్వయం పాణ్డుసుతైర్విజిత్య సమాహృతం భూమిపతీన్ప్రపీడ్య తత్ప్రార్థయన్తే పురుషప్రవీరాః కున్తీసుతా మాద్రవతీసుతౌ చ
పాండవులు, మాద్రి కుమారులతో కలిసి, తమ శక్తితో భూమిపతులను జయించి సంపాదించుకున్నదానినే ఇప్పుడు కోరుతున్నారు.
బలాభియుక్తైర్వివిధైరుపాయైః సంప్రార్థితా హన్తుమమిత్రసఙ్ఘైః। రాజ్యం జిహీర్షద్భిరసద్భిరుగ్రైః సర్వం చ తద్వో విదితం యథావత్
బలంతో, ఎన్నో మార్గాలతో, అమానుషమైన, దుర్మార్గులైన వారు రాజ్యాన్ని దక్కించుకోవాలని శత్రువులను నాశనం చేయాలని యత్నించినట్లు మీ అందరికీ పూర్తిగా తెలుసు.
తేషాం చ లోభం ప్రసమీక్ష్య వృద్ధం ధర్మజ్ఞతాం చాపి యుధిష్ఠిరస్య। సంబన్ధితాం చాపి సమీక్ష్య తేషాం మతిం కురుధ్వం సహితాః పృథక్వ
వారి లోభాన్ని, యుధిష్ఠిరుని ధర్మబద్ధతను, మీరందరూ ఇద్దరు వంశాల మధ్య బంధాన్ని పరిశీలించి, కలిసికట్టుగా లేదా విడివిడిగా ఏం చేయాలో నిర్ణయించండి.
ఇమే చ సత్యేఽభిరతాః సదైవ తం పాలయిత్వా సమయం యథావత్। అతోఽన్యథా తైరుపచర్యమాణా హన్యుః సమేతాన్ధృతరాష్ట్రపుత్రాన్
ఈ పాండవులు ఎప్పుడూ సత్యానికి నిబద్ధంగా ఉంటారు, ఒప్పందాన్ని నిబద్ధంగా పాటించారు. కానీ వారిని వేరే విధంగా ప్రవర్తిస్తే, వారు ఒక్కటై ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నాశనం చేస్తారు.
తైర్విప్రకారం చ నిశమ్య కార్యే సుహృజ్జనాస్తాన్పరివారయేయుః। యుద్ధేన బాధేయురిమాంస్తథైవం తైర్బాధ్యమానా యుధి తాంశ్చ హన్యుః
వారిపై జరిగిన అన్యాయాన్ని విని, వారి మిత్రులు వారిని చుట్టుముట్టి, యుద్ధంలో ఎదురుదాడి చేసి ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను సంహరిస్తారు.
తథాఽపి నేమేఽల్పతయాఽసమర్థా- స్తేషాం జయాయేతి భవేన్మతిర్వః । సమేత్య సర్వే సహితాః సుహృద్భి- స్తేషాం వినాశాయ యతేయురేవ
అయినా, వారు బలహీనులు లేదా విజయం సాధించలేరని అనుకోవద్దు. వారి మిత్రులందరూ కలిసిపోతే, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల నాశనానికి ప్రయత్నిస్తారు.
దుర్యోధనస్యాపి మతం యథావ- న్న జ్ఞాయతే కిం ను కరిష్యతీతి అజ్ఞాయమానే చ మతే పరస్య మన్త్రస్య పారం కథమభ్యుపేమః
దుర్యోధనుని అసలు ఉద్దేశ్యం ఏమిటో ఎవరికీ తెలియదు. ఎదుటివారి ఆలోచన తెలియని సమయంలో, మనం ఎలా నిర్ణయానికి రావచ్చు?
తస్మాదితో గచ్ఛతు ధర్మశీలః శుచిః కులీనః పురుషోఽప్రమత్తః। దూతః సమర్థః ప్రశమాయ తేషాం రాజ్యార్ధదానాయ యుధిష్ఠిరస్య
కాబట్టి, ధర్మశీలుడైన, పవిత్రుడైన, మంచి వంశంలో పుట్టిన, జాగ్రత్తగా ఉండే వ్యక్తి, శాంతి కోసం, యుధిష్ఠిరునికి రాజ్యంలో అర్ధాన్ని కోరేందుకు దూతగా వెళ్లాలి.
నిశమ్య వాక్యం తు జనార్దనస్య ధర్మార్థయుక్తం మధురం సమం చ। సమాదదే వాక్యమథాగ్రజోఽస్య సంపూజ్య వాక్యం తదతీవ రాజన్
జనార్దనుడు చెప్పిన ధర్మబద్ధమైన, మధురమైన, సమమైన మాటలు విని, పెద్ద అన్నయ్య ఆ మాటలను ఎంతో గౌరవించి, అంగీకరించాడు, ఓ రాజా.
శ్రుతం భవద్భిర్గదపూర్వజస్య వాక్యం యథా ధర్మవదర్థవచ్చ। అజాతశత్రోశ్చ హితం చ యుక్తం దుర్యోధనస్యాపి తథైవ రాజ్ఞః
వృష్ణివంశంలో పెద్దవాడైన కృష్ణుడు చెప్పిన ధర్మబద్ధమైన, ప్రయోజనకరమైన మాటలను మీరు అందరూ విన్నారు. అవి అజాతశత్రువు, దుర్యోధనునికీ అనుకూలంగా ఉన్నాయి.
అర్ధం హి రాజ్యస్య విసృజ్య వీరాః కున్తీసుతాస్తస్య కృతే యతన్తే। ప్రదాయ చార్ధం ధృతరాష్ట్రపుత్రః సుఖీ సహాస్మాభిరతీవ మోదేత్
కుంతీ కుమారులు, వీరులు, రాజ్యంలో అర్ధాన్ని వదిలి అతని కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు రాజ్యంలో అర్ధాన్ని ఇస్తే, మనందరితో కలిసి ఎంతో ఆనందిస్తాడు.
లబ్ధ్వా హి రాజ్యం పూరుషప్రవీరాః సమ్యక్ప్రవృత్తేషు పరేషు చైవ । ధ్రువం ప్రశాన్తాః సుఖమావిశేయు- స్తేషాం ప్రశాన్తిశ్చ హితం ప్రజానామ్
రాజ్యం లభించిన తరువాత, ఆ పురుషోత్తములు, అందరూ సదాచారంతో ఉండగా, నిశ్చయంగా శాంతిగా, సుఖంగా జీవిస్తారు. వారి శాంతి ప్రజలకు కూడా మేలు చేస్తుంది.
దుర్యోధనస్యాపి మతం చ వేత్తుం వక్తుం చ వాక్యాని యుధిష్ఠిరస్య। ప్రియం చ మే స్యాద్యది తత్ర కశ్చి- ద్వ్రజేచ్ఛమార్థం కురుపాణ్డవానామ్
దుర్యోధనుని అసలు ఉద్దేశ్యం తెలుసుకోవడానికి, యుధిష్ఠిరుని మాటలు చెప్పడానికి ఎవరు వెళ్తే నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది. కౌరవులు, పాండవుల మేలు కోసం ఎవరు వెళ్తే మంచిదే.
స భీష్మమామన్త్ర్య కురుప్రవీరం వైచిత్రవీర్యం చ మహానుభావమ్ । ద్రోణం సపుత్రం విదురం కృపం చ గాన్ధారరాజం చ సమూతపుత్రమ్
అతడు కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడిని, మహాశక్తివంతుడైన వైచిత్రవీర్యుని కుమారుడిని, ద్రోణుడు, అతని కుమారుడు, విదురుడు, కృపుడు, గాంధార రాజును, అతని కుమారులను కూడా పలకరించాలి.
సవే చ యేఽన్యే ధృతరాష్ట్రపుత్రా బలప్రధానా నిగమప్రధానాః । స్థితాశ్చ ధర్మేషు యథా స్వకేషు లోకప్రవీరాః శ్రుతశీలవృద్ధాః
మరియు ధృతరాష్ట్రుని ఇతర కుమారులు, బలవంతులు, రాజకీయం తెలిసిన వారు, తమ తమ ధర్మంలో నిలిచిన వారు, లోకంలో పేరుగాంచిన వారు, విద్యావంతులు, సద్గుణశీలులు, వృద్ధులు కూడా ఉన్నారు.
ఏతేషు సర్వేషు సమాగతేషు పౌరేషు వృద్ధేషు చ సంగతేషు। బ్రవీతు వాక్యం ప్రణిపాతయుక్తం కున్తీసుతస్యార్థకరం యథా స్యాత్
ఈ అందరూ, పెద్దలు, పౌరులు కూడినప్పుడు, కుంతీ కుమారుని ప్రయోజనానికి, వినయంతో కూడిన మాటలు చెప్పాలి.
సర్వాస్వవస్థాసు చ తే న కోప్యా గ్రస్తో హి సోఽర్థో బలమాశ్రితైస్తైః। ప్రియాభ్యుపేతస్య యుధిష్ఠిరస్య ద్యూతే ప్రసక్తస్య హృతం చ రాజ్యమ్
ఎలాంటి పరిస్థితుల్లోనైనా బలాన్ని ఆశ్రయించిన వాళ్లు ఆ ధనాన్ని ఎప్పుడూ దక్కించుకోలేకపోయారు. యుధిష్ఠిరుడు తనకు ప్రియమైనవాళ్ల మధ్య ఉండి, పాశా ఆటలో మునిగి పోయినందువల్లే తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు.
నివార్యమాణశ్చ కురుప్రవీరః సర్వైః సుహృద్భిర్హ్యమప్యతఞ్ఝః। స దీవ్యమానః ప్రతిదీవ్య చైనం గాన్ధారరాజస్య సుతం మతాక్షమ్
అతని స్నేహితులందరూ ఎంతనైనా ఆపాలని ప్రయత్నించినా, ఆ కురు వీరుడు ఆగలేదు. ఆట ఆడుతూనే, పాశాల్లో నిపుణుడైన గాంధార రాజు కుమారుడిని మళ్లీ మళ్లీ పోటీకి పిలిచేవాడు.
హిత్వా హి కర్ణం చ సుయోధనం చ సమాహ్వయద్దేవితుమాజమీఢః। దురోదరాస్తత్ర సహస్రశోఽన్యే యుధిష్ఠిరో యాన్విషహేత జేతుమ్
కర్ణుడిని, దుర్యోధనుడిని పట్టించుకోకుండా, పాండు కుమారుడైన యుధిష్ఠిరుడు ఆటకు పిలిచింది ఒక్కరినే. అక్కడ ఉన్న వేలాది మందిలో, తనకు గెలవగలిగినవాళ్లను మాత్రమే అతడు పోటీకి ఎంచుకున్నాడు.
ఉత్సృజ్య తాన్సౌబలమేవ చాయం సమాహ్వయత్తేన జితోఽక్షవత్యామ్। స దీవ్యమానః ప్రతిదేవనేన అక్షేషు నిత్యం స్వపరాఙ్భుఖేషు
ఇతరులను పక్కన పెట్టి, యుధిష్ఠిరుడు సౌబలుడిని మాత్రమే ఆటకు పిలిచాడు. ఆ పాశా ఆటలో అతడిచేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆట సాగుతుండగా, ప్రతి సారి ఎదురుదాడిలో పాశాలు ఎప్పుడూ ప్రత్యర్థి వైపే పడ్డాయి.
సంరమ్భమాణో విజితః ప్రసహ్య తత్రాపరాధః శకునేర్న కశ్చిత్। తస్మాత్ప్రణమ్యైవ వచో బ్రవీతు వైచిత్రవీర్యం బహుసామయుక్తమ్
కోపంతో ఉన్నా, అతడు బలవంతంగా ఓడిపోయాడు. ఆ విషయంలో శకునికి ఎలాంటి తప్పు లేదు. అందుకే, నమస్కరించి, వైచిత్రవీర్యుని కుమారుని దగ్గర ఒప్పందభరితమైన మాటలు చెప్పాలి.
తథా హి శక్యో ధృతరాష్ట్రపుత్రః స్వార్థేం నియోక్తుం పురుషేణ తేన। అయుద్ధమాకాఙ్క్షత కౌరవాణాం సామ్నైవ దుర్యోధనమాశ్వసధ్వమ్
ఇలాంటి వ్యక్తి ద్వారా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడిని తన ప్రయోజనానికి ఒప్పించవచ్చు. కౌరవులకు యుద్ధం కావాలని అతనికి ఆశ లేదు. అందుకే, దుర్యోధనుడిని మృదువుగా మాట్లాడి ఒప్పించవచ్చని నమ్మండి.
సామ్నా జితోఽర్థోఽర్థకరో భవేత యుద్ధేఽనయో భవితా నేహ సోఽర్థః
సమాధానంతో మనకవసరమైనది దక్కి, ఇంకా లాభం కలుగుతుంది. యుద్ధంలో మాత్రం నష్టమే తప్ప లాభం లేదు.
ఏవం ధ్రువత్యేవ మధుప్రవీరే శినిప్రవీరః సహసోత్పపాత తచ్చాపి వాక్యం పరినిన్ద్య తస్య సమాదదే వాక్యమిదం సమున్యుః
మధుప్రవీరుడు ఇలా నిశ్చయంగా మాట్లాడుతుండగా, శినిప్రవీరుడు అకస్మాత్తుగా లేచాడు. అతని మాటలను తప్పుబట్టి, కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
యాదృశః పురుషస్యాత్మా తాదృశం సంప్రభాషతే। యథారూపోఽన్తరాత్మా తే తథారూపం ప్రభాషతే
మనిషి మనసు ఎలా ఉంటే, అతని మాటలు కూడా అలానే ఉంటాయి. నీ అంతరాత్మ ఎలా ఉందో, నీ మాటలు కూడా అలాగే ఉంటాయి.
సన్తి వై పురుషాః శూరాః సన్తి కాపురుషాస్తథా। ఉభావేతౌ దృఢౌ పక్షౌ దృశ్యేతే పురుషాన్ప్రతి
ఈ లోకంలో ధైర్యవంతులున్నారు, భయపడేవారున్నారు. ఈ రెండు గట్టి రెక్కలు మనుషులలో కనిపిస్తాయి.
ఏకస్మిన్నేవ జాయేతే కులే క్లీబమహాబలౌ । ఫలాఫలవతీ శాఖే యథైకస్మిన్వనస్పతౌ
ఒకే కుటుంబంలో బలహీనుడూ, మహాబలుడూ జన్మిస్తారు. ఒకే చెట్టులో పండ్లతో కూడిన కొమ్మలు, పండ్లేని కొమ్మలు ఉండటంలా ఇది.
నాభ్యసూయామి తే వాక్యం బ్రువతో లాఙ్గలధ్వజ। యే తు శృణ్వన్తి తే వాక్యం తానసూయామి మాధవ
లాంగలధ్వజా, నువ్వు చెప్పిన మాటలపై నాకు అసూయ లేదు. కానీ, మాధవా, ఆ మాటలు వినేవాళ్లపై మాత్రం నాకు అసహ్యం కలుగుతోంది.
కథం హి ధర్మరాజస్య దోషమల్పమపి బ్రువన్। లభతే పరిషన్మధ్యే వ్యాహర్తుమకుతోభయః
ధర్మరాజు గురించి కొంచెమైన తప్పు కూడా ఎవరు చెప్పగలరు? సభలో భయపడకుండా మాట్లాడే ధైర్యం వారికి ఎలా వస్తుంది?
సమాహూయ మహాత్మానం జితవన్తోఽక్షకోవిదాః। అనక్షజ్ఞం యథాఽశ్రద్ధం తేషు ధర్మజయః కుతః
మహాత్ముడిని పిలిచి, పాశాల్లో నిపుణులైనవారు అతడిని ఓడించారు. పాశాల్లో నైపుణ్యం లేని, విశ్వాసం లేని వాడికి అక్కడ ధర్మ విజయం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?