దేవయాన్యాః ప్రియం కృత్వా శర్మిష్ఠామపి పోషయ
దేవయానిని సంతోషపెట్టిన తర్వాత, శర్మిష్ఠను కూడా పోషించు.
న నర్మయుక్తమనృతం హినస్తి న స్త్రీషు రాజన్న వివాహకాలే। ప్రాణాత్యయే సర్వధనాపహారే పఞ్చానృతాన్యాహురపాతకాని
హాస్యంలో చెప్పిన అబద్ధం, పెళ్లి సమయంలో, స్త్రీల మధ్య, ప్రాణాపాయం వచ్చినప్పుడు, లేదా సర్వసంపద పోయినప్పుడు చెప్పిన అబద్ధాలు పాపంగా లేవు, ఓ రాజా.
పృష్టం తు సాక్ష్యే ప్రవదన్తమన్యథా వదన్తి మిథ్యా పతితం నరేన్ద్ర। ఏకార్థతాయాం తు సమాహితాయాం మిథ్యా వదన్తం హ్యనృతం హినస్తి
సాక్షిగా అడిగినప్పుడు ఎవరు అసత్యంగా మాట్లాడితే, వారు పతితులు అంటారు, ఓ రాజా. కానీ మనసు ఒకే లక్ష్యంపై నిలబడినప్పుడు చెప్పిన అబద్ధం హాని చేయదు.
అనృతం నానృతం స్త్రీషు పరిహాసవివాహయోః। ఆత్మప్రాణార్థఘాతే చ తదేవోత్తమతాం వ్రజేత్
స్త్రీల మధ్య, హాస్యంలో, పెళ్లిలో చెప్పిన అబద్ధం నిజమైన అబద్ధం కాదు. ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడంలో చెప్పిన అబద్ధమే గొప్పదిగా భావించబడుతుంది.
రాజా ప్రమాణం భూతానాం స నశ్యేత మృషా వదన్। అర్థకృచ్ఛ్రమపి ప్రాప్య న మిథ్యా కర్తుముత్సహే
రాజు ప్రజలకు ఆదర్శం. అతడు అబద్ధం మాట్లాడితే, అతడు నశిస్తాడు. ఎంత కష్టమైనా, నేను అబద్ధంగా ప్రవర్తించలేను.
సమావేతౌ మతో రాజన్పతిః సఖ్యాశ్చ యః పతిః। సమం వివాహమిత్యాహుః సఖ్యా మేఽసి వృతః పతిః
పెళ్లికూతురు, స్నేహితురాలి భర్త ఇద్దరూ కలిసినప్పుడు, దాన్ని సమాన వివాహం అంటారు, ఓ రాజా. 'నీవే నా భర్తవు, స్నేహితుడా' అని స్వీకరించబడతారు.
సహ దత్తాస్మి కావ్యేన దేవయాన్యా మనీషిణా। పూజ్యా పోషయితవ్యేతి న మృషా కర్తుమర్హసి
బుద్ధిమంతుడు కావ్యుడు నన్ను దేవయానితో కలిసి ఇచ్చాడు. 'ఆమెను గౌరవించాలి, పోషించాలి' అని చెప్పాడు. నీవు అబద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు.
సువర్ణమణిముక్తాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ। యాచితౄణాం దదాసి త్వం గోభూమ్యాదీని యాని చ
నీవు బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అలాగే అడిగిన వారికి గోవులు, భూమి, ఇతర వస్తువులు కూడా ఇస్తావు.
బహిఃస్థం దానమిత్యుక్తం న శరీరాశ్రితం నృప। దుష్కరం పుత్రదానం చ ఆత్మదానం చ దుష్కరమ్
బయటివారికి ఇచ్చే దానం శరీరానికి సంబంధించినది కాదు, ఓ రాజా. కుమారుడిని ఇవ్వడం కష్టం, తనను తాను ఇవ్వడం మరింత కష్టం.
శరీరదానాత్తత్సర్వం దత్తం భవతి మారిష। యస్య యస్య యథా కామస్తస్య తస్య దదామ్యహమ్
తన శరీరాన్ని ఇచ్చినవాడు అన్నీ ఇచ్చినవాడవుతాడు, ఓ మహాశయా. ఎవరికైనా వారు కోరినట్లు నేను ఇస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా నగరే రాజంస్త్రికాలం ఘోషితం త్వయా। త్వయోక్తమనృతం రాజన్వృథా ఘోషితమేవ వా। తత్సత్యం కురు రాజేన్ద్ర యథా వైశ్రవణస్తథా
ఇలా చెప్పి, నీవు పట్టణంలో మూడుసార్లు ప్రకటించావు, ఓ రాజా. నీవు చెప్పింది అబద్ధం కాదు, వృథాగా ప్రకటించలేదు. వైశ్రవణుడు చేసినట్లు నీవు కూడా నిజం చేయు.
దాతవ్యం యాచమానేభ్య ఇతి మే వ్రతమాహితమ్। త్వం చ యాచసి మాం కామం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
అడిగిన వారికి ఇవ్వాలి అనేది నా వ్రతం. నీవు నన్ను అడుగుతున్నావు, చెప్పు, నీకేమి చేయాలి?
ధనం వా యది వా కించిద్రాజ్యం వాఽపి శుచిస్మితే
ధనం కావాలా, ఇంకేమైనా కావాలా, లేక రాజ్యం కావాలా, ఓ మధురమైన నవ్వు కలదానీ?
నాన్యం వృణే పుత్రకామా పుత్రాత్పరతరం న చ।' త్వత్తోఽపత్యవతీ లోకే చరేయం ధర్మముత్తమమ్
నాకు కొడుకు కావాలి తప్ప ఇంకేదీ కావదు. కొడుకంటే గొప్పది లేదు. నీ వల్ల నాకు సంతానం కలిగి, లోకంలో ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను.
త్రయ ఏవాధనా రాజన్భార్యా దాసస్తథా సుతః। యత్తే సమధిగచ్ఛన్తి యస్యైతే తస్య తద్ధనమ్
ఓ రాజా, ధనం లేనివారు ముగ్గురు — భార్య, దాసుడు, కుమారుడు. వీరు పొందినది యజమానికి చెందుతుంది.
పుత్రార్థం భర్తృపోషార్థం స్త్రియః సృష్టాః స్వయంభువా। అపతిర్వాపి యా కన్యా అనపత్యా చ యా భవేత్। తాసాం జన్మ వృథా లోకే గతిస్తాసాం న విద్యతే
స్త్రీలు కుమారుల కోసం, భర్తను పోషించడానికి సృష్టించబడ్డారు. భర్త లేని కన్య, లేదా సంతానం లేని స్త్రీ — వారి జన్మం లోకంలో వృథా, వారికి గమ్యం ఉండదు.
దేవయాన్యా భుజిష్యాఽస్మి వశ్యా చ తవ భార్గవీ। సా చాహం చ త్వయా రాజన్భజనీయే భజస్వ మామ్
నేను దేవయానికి తోడుగా ఉన్నాను, నీకు వశమై ఉన్నాను, ఓ భార్గవ వంశజా. ఆమెను, నన్ను ఇద్దరినీ నీవు ఆదరించాలి — నన్ను ఆదరించు.
ఏవముక్తస్తు రాజా స తథ్యమిత్యభిజజ్ఞివాన్। పూజయామాస శర్మిష్ఠాం ధర్మం చ ప్రత్యపాదయత్
ఇలా వినిన రాజు, ఇది సత్యమని అంగీకరించి, శర్మిష్ఠను గౌరవించి, ధర్మాన్ని స్థాపించాడు.
స సమాగమ్య శర్మిష్ఠాం యథా కామమవాప్య చ। అన్యోన్యం చాభిసంపూజ్య జగ్మతుస్తౌ యథాగతమ్
ఆయన శర్మిష్ఠను కలుసుకుని తన కోరికను తీర్చుకున్నాడు. ఇద్దరూ పరస్పరం గౌరవంగా పలకరించి, వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
తస్మిన్సమాగమే సుభ్రూః శర్మిష్ఠా చారుహాసినీ। లేభే గర్భం ప్రథమతస్తస్మాన్నృపతిసత్తమాత్
ఆ కలయికలో అందమైన కనుబొమ్మలు, మధురమైన నవ్వు కలిగిన శర్మిష్ఠ మొదటగా ఆ మహారాజు వల్ల గర్భవతి అయ్యింది.
ప్రయజ్ఞే చ తతః కాలే రాజన్రాజీవలోచనా। కుమారం దేవగర్భాభం రాజీవనిభలోచనమ్
తర్వాత యజ్ఞ సమయానికి, రాజన్, శర్మిష్ఠ దేవతల వలె కనబడే, కమలపు కన్నులతో కూడిన కుమారుని ప్రసవించింది.
తస్మిన్నక్షత్రసంయోగే శుక్లే పుణ్యర్క్షగేన్దునా। స రాజా ముముదే సమ్రాట్ తయా శర్మిష్ఠయా సహ
ఆ శుభమైన నక్షత్ర సమయానికి, పవిత్రమైన చంద్రనక్షత్రంలో, ఆ సామ్రాట్ శర్మిష్ఠతో కలిసి ఆనందించాడు.
ప్రజానాం శ్రీరివాభ్యాశే శర్మిష్ఠా హ్యభవద్వధూః। పన్నగీవోగ్రరూపా వై దేవయానీ మమాప్యభూత్
ప్రజల్లో శ్రీదేవిలా శర్మిష్ఠ భార్యగా మారింది. కానీ దేవయాని నాకు ఉగ్రమైన పాము వలె అనిపించింది.
పర్జన్య ఇవ సస్యానాం దేవానామమృతం యథా। తద్వన్మమాపి సంభూతా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। ఇత్యేవం మనసా జ్ఞాత్వా దేవయానీమవర్జయత్
వర్షం పంటలకు ఎలా అవసరమో, అమృతం దేవతలకు ఎలా ముఖ్యమో, అలాగే వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ నాకు అనుగ్రహంగా అనిపించింది. ఇలా మనసులో ఆలోచించి, దేవయానిని నిర్లక్ష్యం చేశాడు.
శ్రుత్వా కుమారం జాతం తు దేవయానీ శుచిస్మితా। చిన్తయామాస దుఃఖార్తా శర్మిష్ఠాం ప్రతి భారత
కుమారుడు పుట్టాడని విని, పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్న దేవయాని దుఃఖంతో శర్మిష్ఠను గురించి ఆలోచించసాగింది, ఓ భారత.
అభిగమ్య చ శర్మిష్ఠాం దేవయాన్యబ్రవీదిదమ్
శర్మిష్ఠ దగ్గరకు వెళ్లి, దేవయాని ఇలా అన్నది.
ఋషిరభ్యాగతః కశ్చిద్ధర్మాత్మా వేదపారగః। స మయా వరదః కామం యాచితో ధర్మసంహితమ్
ఒక ఋషి, ధార్మికుడు, వేదాలు నేర్చుకున్నవాడు నా దగ్గరకు వచ్చాడు. నేను అతడిని ధర్మానికి అనుగుణంగా వరం అడిగాను.
అపత్యార్థే స తు మయా వృతో వై చారుహాసిని'। నాహమన్యాయతః కామమాచరామి శుచిస్మితే। తస్మాదృషేర్మమాపత్యమితి సత్యం బ్రవీమి తే
సంతానం కోసం నేను అతడిని కోరుకున్నాను, ఓ మధురమైన నవ్వు కలిగినవాడా. నేను ఎలాంటి అనుచితమైన కోరికతో ప్రవర్తించను, ఓ పవిత్రమైన నవ్వు కలిగినవాడా. అందుకే నా సంతానం ఆ ఋషి వల్లే కలిగింది — ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
శోభనం భీరు యద్యేవమథ స జ్ఞాయతే ద్విజః। గోత్రనామాభిజనతో వేత్తుమిచ్ఛామి తం ద్విజమ్
ఇది నిజమైతే, ఓ భయపడే వాడా, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎవరో తెలుసుకోవాలి. అతని వంశం, పేరు, కుటుంబాన్ని తెలుసుకోవాలని నాకు ఆశ ఉంది.
తపసా తేజసా చైవ దీప్యమానం యథా రవిమ్। తం దృష్ట్వా మమ సంప్రష్టుం శక్తిర్నాసీచ్ఛుచిస్మితే
తపస్సు, తేజస్సుతో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్న అతన్ని చూసి, ఓ పవిత్రమైన నవ్వు కలిగినవాడా, నేను అతడిని అడిగే ధైర్యం పొందలేదు.