తతోఽబ్రవీద్ధర్మసుతః ప్రహస్య క్షిప్రం గత్వా బ్రూహి సుయోధనం తమ్। పితామహః శాన్తనవో బ్రవీతు పూర్ణో న పూర్ణోఽద్య త్రయోదశో నః
అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: వెంటనే వెళ్లి ఆ సుయోధనునికి చెప్పు — శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు చెప్పాలి, మా పదమూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయా లేదా అని.
సంవత్సరాత్తే తు ధనఞ్జయేన విష్ఫారితం గాణ్డివమాజిమధ్యే। పూర్ణో న పూర్ణో న ఇతి బ్రవీతు యదస్య సత్యం మమ తత్ప్రమాణమ్
ఆ సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక యుద్ధరంగంలో అర్జునుడు గాండీవాన్ని ఎత్తాడా లేదా అని భీష్ముడు చెప్పాలి. ఆయన చెప్పేది నిజమైతే అదే నాకు ప్రమాణం.
తేనైవముక్తః స నివృత్య దూతో దుర్యోధనం ప్రాప్య శశంస తత్త్వమ్
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ దూత తిరిగి వెళ్లి దుర్యోధనునికి జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
సమేత్య దూతేన స రాజపుత్రో దుర్యోధనో మన్త్రయామాస తత్ర। భీష్మేణ కర్ణేన కృపేణ చైవ ద్రోణేన భూరిశ్రవసా చ సార్ధమ్
దూతతో కలసి రాజకుమారుడు దుర్యోధనుడు అక్కడ భీష్ముడు, కర్ణుడు, కృపాచార్యుడు, ద్రోణుడు, భూరిశ్రవుడు లతో కలిసి ఆలోచన చేశాడు.
సంమన్త్ర్య రాత్రౌ బహుభిః సుహృద్భి- ర్భీష్మోఽబ్రవీద్ధార్తరాష్ట్రం మహాత్మా । తీర్ణప్రతిజ్ఞేన ధనంజయేన విష్ఫారితం గాణ్డివమాజిమధ్యే
రాత్రి సమయంలో అనేక మిత్రులతో ఆలోచించి, మహాత్ముడైన భీష్ముడు దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు: అర్జునుడు తన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చినవాడిగా యుద్ధరంగంలో గాండీవాన్ని ఎత్తాడు.
నేచ్ఛన్త్యసత్యేన సురేన్ద్రలోకం పాణ్డోః సుతా బ్రహ్మణశ్చాపి లోకమ్। తథ్యం చ తే పథ్యమహం బ్రవీమి స్వర్గ్యం యశస్యం పరలోకపథ్యమ్
పాండవులు అసత్యం చెప్పి ఇంద్రలోకాన్ని గానీ, బ్రహ్మలోకాన్ని గానీ కోరుకోరు. నేను నీకు నిజమైనదాన్ని, హితమైనదాన్ని, పరలోకానికి, కీర్తికి దారితీసే విషయాన్ని చెబుతున్నాను.
కున్తీసుతైస్త్వం సముపైహి సన్ధిం భుఙ్క్ష్వ స్వరాజ్యం సహ పాణ్డవేయైః। యుధ్యస్వ నోచేత్స్థిరబుద్ధిరాజౌ కున్తీసుతైర్యద్యపి రాజ్యమిచ్ఛేః
కుంతీ కుమారులతో నీవు స్నేహంగా ఒప్పందం చేసుకుని, పాండవులతో కలిసి నీ సొంత రాజ్యాన్ని ఆనందంగా పాలించు. లేదా, యుద్ధానికి నీవు ధృడంగా నిర్ణయించుకుంటే వారితో యుద్ధం చేయి. అయినా, నీకు రాజ్యం కావాలంటే, కుంతీ కుమారులతో పోరాడక తప్పదు.
ఆన్తం న శక్యం కపటేన భోక్తుం రాజ్యం పరేషాం మహతాం బలీనామ్। జిత్వా శత్రూన్భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం సమగ్రం హతో భవాన్భోక్ష్యతి వజ్రిలోకమ్
బలవంతులైన ఇతరుల రాజ్యాన్ని మోసంతో పొందడం అసాధ్యం. శత్రువులను జయించి, మొత్తం రాజ్యాన్ని ఆనందించు. లేకపోతే, యుద్ధంలో మరణిస్తే, ఇంద్ర లోకాన్ని పొందుతావు.
హతోస్మి తైర్వా సురలోకమేమి
వారు నన్ను చంపితే, నేను దేవతల లోకానికి వెళ్తాను.
తే ధార్తరాష్ట్రాః సమయం నిశమ్య తీర్ణప్రతిజ్ఞస్య ధనంజయస్య సంచిన్త్య సర్వే సహితాః సుహృద్భిః సపార్థివాః స్వాని గృహాణి జగ్ముః
ఈ ఒప్పందాన్ని విని, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ధనంజయుడు చేసిన ప్రతిజ్ఞను ఆలోచించి, తమ మిత్రులతో, రాజులతో కలిసి, ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లారు.
తతస్త్రయోదశే వర్షే నివృత్తే పఞ్చ పాణ్డవాః। ఉపప్లావ్యే విరాటస్య వాసం చక్రుః పురోత్తమే
అప్పుడే పదమూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, ఐదుగురు పాండవులు విరాటుని అద్భుతమైన ఉపప్లవ్య నగరంలో నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు.
దూతాన్మిత్రేషు సర్వేషు జ్ఞాతిసంబన్ధికేష్వపి। ప్రేషయామాస కౌన్తేయో విరాటశ్చ మహీపతిః
కుంతీ కుమారుడు, విరాటుడు ఇద్దరూ తమ మిత్రులు, బంధువులు, సహాయకులందరికీ దూతలను పంపించారు.
తేషు తత్రోపవిష్టేషు ప్రేషితేషు తతస్తతః । తత్రాగమన్మహాబాహుర్వనమాలీ బలానుజః
అక్కడ అందరూ కూర్చున్నప్పుడు, దూతలు అన్ని దిశలకూ వెళ్లిన వేళ, బలరాముని తమ్ముడు, మహాబాహువు, వనమాలిని అక్కడికి వచ్చాడు.
తస్మిన్కాలే నిశమ్యాథ దూతవాక్యం జనార్దనః। దయితం స్వస్త్రియం పుత్రం సుభద్రాయాః సుమానితమ్। అభిమన్యుం సమాదాయ రామేణ సహితస్తదా
ఆ సమయంలో, దూత సందేశాన్ని విని, జనార్దనుడు తన ప్రియమైన సోదరి సుభద్ర కుమారుడు అభిమన్యునితో, రామునితో కలిసి బయలుదేరాడు.
సర్వయాదవముఖ్యైశ్చ సంవృతః పరవీరహా। శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషైర్విరాటనగరం యయౌ
అన్ని యాదవులలో ప్రముఖులందరితో చుట్టుముట్టబడి, శంఖాలు, డుండుభి మేళాలతో, శత్రు సంహారకుడు విరాటునగరంలో ప్రవేశించాడు.
కృతవర్మా చ హార్దిక్యో యుయుధానశ్చ సాత్యకిః। అనాధృష్టిస్తథాఽక్రూరః సాంబో నిశఠ ఏవ చ। ప్రద్యుమ్నశ్చ మహాబాహురుల్ముకశ్చ మహాబలః
హార్దిక్యుని కుమారుడు కృతవర్మ, యుయుధానుడు సత్యకి, అనాధృష్టుడు, అక్రూరుడు, సామ్బుడు, నిశథుడు, మహాబాహువు ప్రద్యుమ్నుడు, మహాబలుడు ఉల్ముకుడు—
అభిమన్యుముపాదాయ సహ మాత్రా పరన్తపాః। కృష్ణేన సహితాః సర్వే పాణ్డవాన్ద్రష్టుమాగతాః
వారు అందరూ తమ తల్లులతో కలిసి, అభిమన్యుని తీసుకుని, కృష్ణునితో కలిసి పాండవులను దర్శించడానికి వచ్చారు.
ఇన్ద్రసేనాదయశ్చైవ రథైస్తైః సుసమాహితైః । ఉపేయుః సహితాః సర్వే పరిసంవత్సరోషితాః
ఇంద్రసేనుడు మొదలైన వారు, తమ రథాలతో సిద్ధంగా, ఏడాది ప్రవాసం ముగించుకుని, అందరూ కలసి అక్కడికి వచ్చారు.
దశనాగసహస్రాణి హయానాం ద్విగుణం తథా। రథానాం నియుతం పూర్ణం నిఖర్వం చ పదాతయః
పది వేల ఏనుగులు, వాటి రెట్టింపు గుర్రాలు, లక్ష రథాలు, లెక్కలేనంత కాలాళ్లు అక్కడ ఉన్నారు.
వృష్ణ్యన్ధకాశ్చ శతశో భోజాశ్చ పరమౌజసః। అన్యుర్వృష్ణిశార్దూలం వాసుదేవం మహాబలమ్
వందలాది వృష్ణులు, అంధకులు, పరాక్రమశాలి భోజులు అందరూ వృష్ణులలో వేటగాడైన, మహాబలుడు వాసుదేవుని తమ నాయకుడిగా భావించారు.
వాసుదేవం తథాఽఽయాన్తం శ్రుత్వా పాణ్డుసుతాస్తదా। మాత్స్యేన సహితాః సర్వే ప్రత్యుద్యాతా జనార్దనమ్
వాసుదేవుడు వస్తున్నాడని విని, పాండవులు మత్స్యరాజుతో కలిసి, జనార్దనుడిని ఆహ్వానించడానికి బయలుదేరారు.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషైర్మఙ్గలైశ్చ జనార్దనమ్ । వవన్దుర్ముదితాః సర్వే పాదయోస్తస్య పాణ్డవాః। మాత్స్యేన సహితాః సర్వే ఆనన్దాశ్రుపరిప్లుతాః
శంఖాలు, డుండుభుల మంగళధ్వనులతో, పాండవులు, మత్స్యరాజుతో కలిసి, ఆనందంతో జనార్దనుడి పాదాలకు నమస్కరించి, ఆనందబాష్పాలతో అతనిని ఆహ్వానించారు.
తవ కృష్ణ ప్రసాదాద్వై వర్షాణ్యేతాని సర్వశః। త్రయోదశోపి దాశార్హ యథా స సమయః కృతః
కృష్ణా! నీ కృప వల్ల, దాశార్హ వంశోద్భవా, మేము ఈ పదమూడు సంవత్సరాలు ఒప్పందం ప్రకారం పూర్తిగా గడిపాము.
ఉషితాః స్మో జగన్నాథ త్వం నాథో నో జనార్దన। రక్షస్వ దేవదేవేశ త్వామార్య శరణం గతాః
జగన్నాథా! జనార్దనా! మేము నీ ఆశ్రయంతో నివసించాము. దేవతల దేవా! మేము నీ శరణు పోయాము, దయచేసి మమ్మల్ని రక్షించు.
తాన్వన్దూమానాన్సహసా పరిష్వజ్య జనార్దనః। విరాటస్య సహాయాంస్తాన్సర్వయాదవసంవృతః
అందరు యాదవులతో కూడిన జనార్దనుడు, ఆ వందూములను స్నేహితులుగా భావించి, వారిని హర్షంగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
యథార్హం పూజయామాస ముదా పరమయా యుతః। వృష్ణివీరాశ్చ తాన్సర్వాన్యథార్హం ప్రతిపేదిరే
అతడు ఎంతో ఆనందంతో, వారికి తగిన గౌరవం ఇచ్చాడు. అలాగే, వృష్ణి వీరులు కూడా వారికి యోగ్యంగా ఆతిథ్యం అందించారు.
కృష్ణా చ దేవకీపుత్రం వవన్దే పాదయోస్తథా। తాముద్యమ్య సుకేశాన్తాం నయనే పరిమృజ్య చ । ఉవాచ వాక్యం దేవేశః సర్వయాదవసన్నిధౌ
ద్రుపదుని కుమార్తె కృష్ణా, దేవకీపుత్రుడి పాదాలకు నమస్కరించింది. అతడు ఆమెను లేచి నిలబెట్టాడు, అందమైన జుట్టు, కళ్లను సున్నితంగా తుడిచాడు. ఆ దేవతలాధిపతి, అందరు యాదవుల సమక్షంలో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
మా శోకం కురు కల్యాణి ధార్తరాష్ట్రాన్సమాహితాన్। అచిరాద్ధాతయిత్వాఽహం పార్థేన సహితః క్షితిమ్
శుభలక్షణమయినీ, నీవు శోకించవద్దు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు ఒక్కచోట చేరారు. త్వరలోనే, పార్థుడితో కలిసి వారిని ఓడించి భూమిని తిరిగి పొందుతాను.
యుధిష్ఠిరాయ దాస్యామి యాతు తే మానసో జ్వరః। అభిమన్యునా చ పార్థేనరౌక్మిణేయేన తే శపే
యుధిష్ఠిరునికి రాజ్యాన్ని ఇస్తాను. నీ మనసులోని బాధ పోయిపోవాలి. అభిమన్యుడు, పార్థుడు, రుక్మిణీ కుమారునితో నేను నీకు ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
సత్యమేతద్వచో మహ్యమవైహి త్వమనిన్దితే। ఇత్యుక్త్వా తాం విసృజ్యాథ ప్రీయమాణో యుధిష్ఠిరమ్। అన్వాస్త వృష్ణిశార్దూలః సహ వృష్ణ్యన్ధకైస్తథా
నిర్దోషినీ, నా మాట నిజమేనని నీవు తెలుసుకో. ఇలా చెప్పి, అతడు ఆమెను విడిచిపెట్టి, సంతోషంగా యుధిష్ఠిరుని వెంట వృష్ణి, అంధకులతో కలిసి వెళ్లాడు.