ఋతుకాలశ్చ సంప్రాప్తో న చ మేఽస్తి వృతః పతిః। కిం ప్రాప్తం కిం ను కర్తవ్యం కిం వా కృత్వా సుఖం భవేత్
నా ఋతుకాలం వచ్చింది, కానీ నాకు ఎవరూ భర్తగా లేరు. నాకు ఏమి దక్కింది? నేను ఏమి చేయాలి? లేక, ఏమి చేస్తే నాకు సుఖం లభిస్తుంది?
దేవయానీ ప్రజాతాఽసౌ వృథాఽహం ప్రాప్తయౌవనా। యథా తయా వృతో భర్తా తథైవాహం వృణోమి తమ్
దేవయానీకి సంతానం కలిగింది. నేను యవ్వనాన్ని వృథాగా పొందాను. ఆమె ఎలా తన భర్తను ఎంచుకుందో, నేనూ అతడినే ఎంచుకుంటున్నాను.
రాజ్ఞా పుత్రఫలం దేయమితి మే నిశ్చితా మతిః। అపీదానీం స ధర్మాత్మా ఈయాన్మే దర్శనం రహః
రాజు నాకు కుమారుడి ఆనందాన్ని ఇవ్వాలని నా మనసు నిశ్చయంగా ఉంది. బహుశా ఇప్పుడు ఆ ధర్మాత్ముడు నన్ను రహస్యంగా కలిసేందుకు వస్తాడేమో.
కేశైర్బధ్యా తు రాజానం యాచేఽహం సదృశం పతిమ్। స్పృహేదిదం దేవయానీ పుత్రమీక్ష్య పునఃపునః। క్రీడన్నన్తఃపురే తస్యాః క్వచిత్క్షణమవాప్య చ
తన జుట్టుతో బంధించబడినట్టు, నేను రాజును నా సమానమైన భర్తగా కోరుతున్నాను. దేవయానీ కుమారుడిని మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ, అతడు ఆమె అంతఃపురంలో ఆడుకుంటున్నప్పుడు నాకు కోరిక కలుగుతోంది. అప్పుడప్పుడూ అతడిని క్షణం చూసే అవకాశం వస్తుంది.
అథ నిష్క్రమ్య రాజాఽసౌ తస్మిన్కాలే యదృచ్ఛయా। అశోకవనికాభ్యాశే శర్మిష్ఠాం ప్రాప తిష్ఠతీమ్
అప్పుడు, ఆ సమయంలో, రాజు యాదృచ్ఛికంగా బయటకు వచ్చి, అశోకవన సమీపంలో నిలబడి ఉన్న శర్మిష్ఠను చూశాడు.
తమేకం రహితే దృష్ట్వా శర్మిష్ఠా చారుహాసినీ। ప్రత్యుద్గమ్యాఞ్జలిం కృత్వా రాజానం వాక్యమబ్రవీత్
అక్కడ ఒంటరిగా ఉన్న రాజును చూసి, అందమైన చిరునవ్వుతో శర్మిష్ఠ ముందుకు వెళ్లి, చేతులు జోడించి, ఇలా రాజుతో మాట్లాడింది.
సోమస్యేన్ద్రస్య విష్ణోర్వా యమస్య వరుణస్య వా। తవ వా నాహుష గృహే కః స్త్రియం ద్రష్టుమర్హతి
సోముడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, యముడు, వరుణుడు లేదా నీ ఇంట్లో, ఓ నాహుషా, ఎవరు స్త్రీని చూడటానికి అర్హుడు?
రూపాభిజనశీలైర్హి త్వం రాజన్వేత్థ మాం సదా। సా త్వాం యాచే ప్రసాద్యాహమృతుం దేహి నరాధిప
రూపం, వంశం, స్వభావం వల్ల నువ్వు ఎప్పుడూ నన్ను తెలుసు, ఓ రాజా. అందుకే, నిన్ను ప్రార్థిస్తూ, నా ఋతుకాలాన్ని నీవు నాకు అనుగ్రహించు, ఓ నరాధిపా.
వేద్మి త్వాం శీలసంపన్నాం దైత్యకన్యామనిన్దితామ్। రూపం చ తే న పశ్యామి సూచ్యగ్రమపి నిన్దితమ్
నీకు మంచి లక్షణాలు ఉన్నాయని, నిందలేని దైత్యకన్యవని నాకు తెలుసు. నీ రూపంలో సూచి అగ్రంంత కూడా లోపం కనిపించదు.
తదాప్రభృతి దృష్ట్వా త్వాం స్మరామ్యనిశముత్తమే'। అబ్రవీదుశనా కావ్యో దేవయానీం యదాఽవహమ్। నేయమాహ్వయితవ్యా తే శయనే వార్షపర్వణీ
ఆ రోజు నుంచి నిన్ను చూసినప్పటి నుండి, ఓ ఉత్తమురాలీ, నిన్ను ఎప్పుడూ గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. ఉశనాసు కవి దేవయానీతో చెప్పినప్పుడు నాకు తెలిసింది: 'ఈ వృషపర్వణి కుమార్తెను నీవు నీ శయనంలో పిలవకూడదు.'
దేవయాన్యాః ప్రియం కృత్వా శర్మిష్ఠామపి పోషయ
దేవయానిని సంతోషపెట్టిన తర్వాత, శర్మిష్ఠను కూడా పోషించు.
న నర్మయుక్తమనృతం హినస్తి న స్త్రీషు రాజన్న వివాహకాలే। ప్రాణాత్యయే సర్వధనాపహారే పఞ్చానృతాన్యాహురపాతకాని
హాస్యంలో చెప్పిన అబద్ధం, పెళ్లి సమయంలో, స్త్రీల మధ్య, ప్రాణాపాయం వచ్చినప్పుడు, లేదా సర్వసంపద పోయినప్పుడు చెప్పిన అబద్ధాలు పాపంగా లేవు, ఓ రాజా.
పృష్టం తు సాక్ష్యే ప్రవదన్తమన్యథా వదన్తి మిథ్యా పతితం నరేన్ద్ర। ఏకార్థతాయాం తు సమాహితాయాం మిథ్యా వదన్తం హ్యనృతం హినస్తి
సాక్షిగా అడిగినప్పుడు ఎవరు అసత్యంగా మాట్లాడితే, వారు పతితులు అంటారు, ఓ రాజా. కానీ మనసు ఒకే లక్ష్యంపై నిలబడినప్పుడు చెప్పిన అబద్ధం హాని చేయదు.
అనృతం నానృతం స్త్రీషు పరిహాసవివాహయోః। ఆత్మప్రాణార్థఘాతే చ తదేవోత్తమతాం వ్రజేత్
స్త్రీల మధ్య, హాస్యంలో, పెళ్లిలో చెప్పిన అబద్ధం నిజమైన అబద్ధం కాదు. ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడంలో చెప్పిన అబద్ధమే గొప్పదిగా భావించబడుతుంది.
రాజా ప్రమాణం భూతానాం స నశ్యేత మృషా వదన్। అర్థకృచ్ఛ్రమపి ప్రాప్య న మిథ్యా కర్తుముత్సహే
రాజు ప్రజలకు ఆదర్శం. అతడు అబద్ధం మాట్లాడితే, అతడు నశిస్తాడు. ఎంత కష్టమైనా, నేను అబద్ధంగా ప్రవర్తించలేను.
సమావేతౌ మతో రాజన్పతిః సఖ్యాశ్చ యః పతిః। సమం వివాహమిత్యాహుః సఖ్యా మేఽసి వృతః పతిః
పెళ్లికూతురు, స్నేహితురాలి భర్త ఇద్దరూ కలిసినప్పుడు, దాన్ని సమాన వివాహం అంటారు, ఓ రాజా. 'నీవే నా భర్తవు, స్నేహితుడా' అని స్వీకరించబడతారు.
సహ దత్తాస్మి కావ్యేన దేవయాన్యా మనీషిణా। పూజ్యా పోషయితవ్యేతి న మృషా కర్తుమర్హసి
బుద్ధిమంతుడు కావ్యుడు నన్ను దేవయానితో కలిసి ఇచ్చాడు. 'ఆమెను గౌరవించాలి, పోషించాలి' అని చెప్పాడు. నీవు అబద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు.
సువర్ణమణిముక్తాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ। యాచితౄణాం దదాసి త్వం గోభూమ్యాదీని యాని చ
నీవు బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, అలాగే అడిగిన వారికి గోవులు, భూమి, ఇతర వస్తువులు కూడా ఇస్తావు.
బహిఃస్థం దానమిత్యుక్తం న శరీరాశ్రితం నృప। దుష్కరం పుత్రదానం చ ఆత్మదానం చ దుష్కరమ్
బయటివారికి ఇచ్చే దానం శరీరానికి సంబంధించినది కాదు, ఓ రాజా. కుమారుడిని ఇవ్వడం కష్టం, తనను తాను ఇవ్వడం మరింత కష్టం.
శరీరదానాత్తత్సర్వం దత్తం భవతి మారిష। యస్య యస్య యథా కామస్తస్య తస్య దదామ్యహమ్
తన శరీరాన్ని ఇచ్చినవాడు అన్నీ ఇచ్చినవాడవుతాడు, ఓ మహాశయా. ఎవరికైనా వారు కోరినట్లు నేను ఇస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా నగరే రాజంస్త్రికాలం ఘోషితం త్వయా। త్వయోక్తమనృతం రాజన్వృథా ఘోషితమేవ వా। తత్సత్యం కురు రాజేన్ద్ర యథా వైశ్రవణస్తథా
ఇలా చెప్పి, నీవు పట్టణంలో మూడుసార్లు ప్రకటించావు, ఓ రాజా. నీవు చెప్పింది అబద్ధం కాదు, వృథాగా ప్రకటించలేదు. వైశ్రవణుడు చేసినట్లు నీవు కూడా నిజం చేయు.
దాతవ్యం యాచమానేభ్య ఇతి మే వ్రతమాహితమ్। త్వం చ యాచసి మాం కామం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
అడిగిన వారికి ఇవ్వాలి అనేది నా వ్రతం. నీవు నన్ను అడుగుతున్నావు, చెప్పు, నీకేమి చేయాలి?
ధనం వా యది వా కించిద్రాజ్యం వాఽపి శుచిస్మితే
ధనం కావాలా, ఇంకేమైనా కావాలా, లేక రాజ్యం కావాలా, ఓ మధురమైన నవ్వు కలదానీ?
నాన్యం వృణే పుత్రకామా పుత్రాత్పరతరం న చ।' త్వత్తోఽపత్యవతీ లోకే చరేయం ధర్మముత్తమమ్
నాకు కొడుకు కావాలి తప్ప ఇంకేదీ కావదు. కొడుకంటే గొప్పది లేదు. నీ వల్ల నాకు సంతానం కలిగి, లోకంలో ఉత్తమ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను.
త్రయ ఏవాధనా రాజన్భార్యా దాసస్తథా సుతః। యత్తే సమధిగచ్ఛన్తి యస్యైతే తస్య తద్ధనమ్
ఓ రాజా, ధనం లేనివారు ముగ్గురు — భార్య, దాసుడు, కుమారుడు. వీరు పొందినది యజమానికి చెందుతుంది.
పుత్రార్థం భర్తృపోషార్థం స్త్రియః సృష్టాః స్వయంభువా। అపతిర్వాపి యా కన్యా అనపత్యా చ యా భవేత్। తాసాం జన్మ వృథా లోకే గతిస్తాసాం న విద్యతే
స్త్రీలు కుమారుల కోసం, భర్తను పోషించడానికి సృష్టించబడ్డారు. భర్త లేని కన్య, లేదా సంతానం లేని స్త్రీ — వారి జన్మం లోకంలో వృథా, వారికి గమ్యం ఉండదు.
దేవయాన్యా భుజిష్యాఽస్మి వశ్యా చ తవ భార్గవీ। సా చాహం చ త్వయా రాజన్భజనీయే భజస్వ మామ్
నేను దేవయానికి తోడుగా ఉన్నాను, నీకు వశమై ఉన్నాను, ఓ భార్గవ వంశజా. ఆమెను, నన్ను ఇద్దరినీ నీవు ఆదరించాలి — నన్ను ఆదరించు.
ఏవముక్తస్తు రాజా స తథ్యమిత్యభిజజ్ఞివాన్। పూజయామాస శర్మిష్ఠాం ధర్మం చ ప్రత్యపాదయత్
ఇలా వినిన రాజు, ఇది సత్యమని అంగీకరించి, శర్మిష్ఠను గౌరవించి, ధర్మాన్ని స్థాపించాడు.
స సమాగమ్య శర్మిష్ఠాం యథా కామమవాప్య చ। అన్యోన్యం చాభిసంపూజ్య జగ్మతుస్తౌ యథాగతమ్
ఆయన శర్మిష్ఠను కలుసుకుని తన కోరికను తీర్చుకున్నాడు. ఇద్దరూ పరస్పరం గౌరవంగా పలకరించి, వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
తస్మిన్సమాగమే సుభ్రూః శర్మిష్ఠా చారుహాసినీ। లేభే గర్భం ప్రథమతస్తస్మాన్నృపతిసత్తమాత్
ఆ కలయికలో అందమైన కనుబొమ్మలు, మధురమైన నవ్వు కలిగిన శర్మిష్ఠ మొదటగా ఆ మహారాజు వల్ల గర్భవతి అయ్యింది.