వర్షం చ శరవర్షేణ వారితం దుర్జయేన వై। కరమాహారితాః సర్వే పార్థివాః పృథివీతలే
ఇతడు బాణవర్షంతో వర్షాన్ని కూడా ఆపగలడు. భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ ఇతనికి పన్ను చెల్లించారు.
స్త్రీవేషం కృతవానేష తవ రాజన్నివేశనే। బృహన్నలేతి యామాహురర్జునం జయతాంవరమ్
రాజా, మీ నివాసంలో ఈయన స్త్రీ వేషం ధరించాడు. బ్రిహన్నల అని పిలవబడే ఇతడే జయశీలుడైన అర్జునుడు.
ఉషితాఃస్మ సుఖం సర్వే తవ రాజన్నివేశనే। అజ్ఞాతవాసే నిభృతా గర్భవాస ఇవ ప్రజాః
రాజా, మేమంతా మీ నివాసంలో సుఖంగా, ఎవరికీ తెలియకుండా, గర్భంలో ఉన్న పిల్లల్లా, అజ్ఞాతవాసంలో ఉన్నాము.
యదాఽర్జునేన తే వీరాః కథితాః పఞ్చ పాణ్డవాః। పునరేవ చ తాన్పార్థాన్దర్శయామాస చోత్తరః
మీ వీరులకు అర్జునుడు ఈ ఐదుగురు పాండవులని చెప్పినప్పుడు, ఉత్తరుడు మళ్లీ ఆ పార్థులను చూపించాడు.
య ఏష జామ్బూనదశుద్ధగౌర- తనుర్మహాన్సింహ ఇవ ప్రవద్ధః । ప్రచణ్డఘోణః పృథుదీర్ఘనేత్ర- స్తామ్రాయతాక్షః కురురాజ ఏషః
ఈయన జాంబూనదపు బంగారం వలె స్వచ్ఛమైన పసిడి వర్ణంతో, సింహంలా మహోన్నతంగా కనిపిస్తున్నాడు. వీరి ముఖం ఉగ్రంగా, కన్నులు పెద్దవిగా, పొడవుగా, తామ్రవర్ణంగా మెరిసిపోతున్నాయి. వీడే కురు రాజు.
అయం పునర్మత్తగజేన్ద్రగామీ ప్రతప్తచామీకరశుద్ధగౌరః। పృథ్వాయతాంసో గురుదీర్ఘబాహు- ర్వృకోదరః పశ్యత పశ్యతైనమ్
ఇక్కడ ఉన్న ఈయన మత్తయిన ఏనుగులా నడుస్తూ, మెరిసే బంగారం వర్ణంతో, విస్తృతమైన భుజాలతో, బలమైన పొడవైన చేతులతో ఉన్నాడు. ఇతడే వృకోదరుడు. చూడు, చూడు ఇతడిని.
యస్త్వేవ పార్శ్వేఽస్య మహాధనుష్మా- ఞ్శ్యామో యువా వారణయూథపోపమః । సింహోన్నతాంసో గజరాజగామీ పద్మాయతాక్షోఽర్జున ఏష వీరః
ఇతని పక్కనే ఉన్న ఈ యువకుడు, ముదురు వర్ణంతో, గొప్ప విలువంతు, ఏనుగు మందలో నాయకుడిలా, సింహంలా ఎత్తైన భుజాలతో, ఏనుగు రాజు నడకతో, పద్మపుష్పంలా విశాలమైన కన్నులతో ఉన్నాడు. ఇతడే అర్జునుడు.
రాజ్ఞః సమీపే పురుషోత్తమౌ తు యమావిమౌ విష్ణుమహేన్ద్రకలౌ। మనుష్యలోకే సకలే సమోఽస్తి యయోర్న రూపే న బలే న శీలే
రాజు దగ్గర ఇద్దరు మహానుభావులు ఉన్నారు. వారు యముడు, విష్ణువు లాంటి వారు, ఇంద్రుని బలంతో సమానులు. మనుష్య లోకంలో రూపంలో, బలంలో, స్వభావంలో వారికి సమానులు ఎవరూ లేరు.
ఆభ్యాం తు పార్శ్వే కనకోత్తమాఙ్గీ యైషా ప్రభా మూర్తిమతీవ గౌరీ। నీలోత్పలాభా సురదేవతేవ కృష్ణా స్థితా మూర్తిమతీవ లక్ష్మీః
వారి పక్కన బంగారు అలంకారాలతో, ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, గౌరీదేవిలా తెల్లగా, నీలకమల వర్ణంతో, దేవతల్లా మెరిసిపోతూ, లక్ష్మీదేవిలా కృష్ణా నిలబడి ఉంది.
ఏవం నివేద్య తాన్పార్థాన్పాణ్డవాన్పఞ్చ భూపతేః। తతోఽర్జునస్య వైరాటిః కథయామాస విక్రమమ్
ఈ విధంగా ఆ ఐదుగురు పాండవులను రాజుకు పరిచయం చేసిన తర్వాత, విరాటుడు అర్జునుని పరాక్రమాన్ని వివరించాడు.
అయం స ద్విషతాం మధ్యే మృగాణామివ కేసరీ। అచరద్రథబృన్దేషు నిఘ్నంస్తేషాం పరావరాన్
ఇతడే శత్రువుల మధ్య సింహంలా మృగాల మధ్య సంచరించి, రథాల మధ్య తిరుగుతూ, ముందున్నవారినీ, వెనుక ఉన్నవారినీ సంహరించినవాడు.
అనేన విద్ధా మాతఙ్గా మహామేఘోపమాస్తదా। హిరణ్యకక్ష్యాః సంగ్రామే దన్తాభ్యామగమన్మహీమ్
ఇతడు యుద్ధంలో బంగారు కవచం ధరించిన, మేఘంలా విస్తారంగా ఉన్న ఏనుగులను బాణాలతో గాయపర్చాడు. అవి తమ దంతాలతో నేలపై పడిపోయాయి.
అనేన విజితా గావో నిర్జితాః కురవో యుధి। అస్య శఙ్ఖస్య శబ్దేన కర్ణౌ మే బధిరీకృతౌ
ఇతడే ఆవులను తిరిగి తెచ్చాడు, కురువులను యుద్ధంలో ఓడించాడు. ఇతని శంఖం ధ్వని నా చెవులను బధిరంగా చేసింది.
జాయతే రోమర్షో మే సంస్మృత్యాస్య ధనుర్ధ్వనిమ్। ధ్వజస్య వానరం భూతైరాక్రోశన్తం సహానుగైః
ఇతని విల్లు ధ్వని గుర్తు చేసుకుంటే నా శరీరంలో రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటాయి. వానర ధ్వజం తన అనుచరులతో గర్జిస్తూ యుద్ధభూమిని నిండించింది.
నాదదానం శరాన్ఘోరాన్న ముఞ్చన్తం శరోత్కరాన్। న కార్ముకం వికర్షన్తమేనం పశ్యామి సంయుగే
యుద్ధంలో ఇతడు భయంకరమైన బాణాలను ఎత్తడాన్ని, బాణవర్షాన్ని వదిలడాన్ని, విల్లు లాగడాన్ని నేను చూడలేదు.
ఏతద్ధనుఃప్రముక్తాశ్చ శరాః పుఙ్ఖానుపుఙ్ఖినః । నాలక్ష్యేషు రణే పేతుర్నారాచా రక్తభోజనాః
అయినా ఇతని విల్లు నుండి విడిచిన పక్షాలతో, లేకుండా ఉన్న బాణాలు యుద్ధంలో కనబడకుండా పడ్డాయి. రక్తాన్ని తాగే బాణాలు, ఇతర బాణాలు ఎవరికీ కనిపించలేదు.
తీక్ష్ణనారాచసంకృత్తశిరోబాహూరువక్షసామ్। కలేబరాణి దృశ్యన్తే యోధానాం సాశ్వసాదినాం
తీవ్రమైన బాణాలతో యోధుల తలలు, చేతులు, తొడలు, ఛాతీలు తెగిపడి, అశ్వసాదుల శరీరాలు అక్కడ కనిపించాయి.
అనేన తటినీ తత్ర శోణితామ్బుప్రవాహినీ। ప్రవర్తితా భీమరూపా యాం స్మృత్వాఽద్యాపి మే మనః। ప్రకమ్పతే చణ్డవాయుకమ్పితా కదలీ యథా
ఇతడు అక్కడ భయంకరమైన రూపంలో రక్తపు నదిని ప్రవహింపజేశాడు. ఆ దృశ్యం గుర్తు చేసుకుంటే ఇప్పటికీ నా మనసు గాలిలో ఊగిసలాడే అరటి చెట్టు లా కంపిస్తుంది.
అనేన రాజన్వీరేణ భీష్మద్రోణముఖా రథాః। దుర్యోధనేన సహితా నిర్జితా భీమకర్మణా
రాజా! ఈ వీరుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు వంటి రథసారథులతో కూడిన శత్రు సేనను తన బలంతో ఓడించాడు.
అయం భీతం ద్రవన్తం మాం దేవపుత్రో న్యవారయత్। యస్య బాహుబలేనాస్మి జీవన్ప్రత్యాగతః పురమ్
దేవపుత్రుడు అయిన ఇతడు భయంతో పారిపోయే నన్ను ఆపాడు. ఇతని బాహుబలంతోనే నేను బ్రతికి నా ఊరికి తిరిగి వచ్చాను.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా మాత్స్యరాజః ప్రతాపవాన్। ధనంజయం పరిష్వజ్య పాణ్డవానథ సర్వశః
వీరాటుడు ఈ మాటలు విని, ధనంజయుని, పాండవులను హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేశాడు.
ధర్మరాజం నమస్కృత్య రాజా రాజ్యేఽభిషేచితమ్। నాతృప్యద్దర్శనే తేషాం విరాటో వాహినీపతిః
రాజు ధర్మరాజుని నమస్కరించి, రాజ్యాభిషేకం చేసిన తరువాత, వీరాటుడు ఆ పాండవులను చూడడంలో తృప్తి పొందలేకపోయాడు.
అవిభక్తం భవద్భిర్మే న సన్దేహో నరాధిపాః
రాజులారా, మీరు ఏ విధమైన భేదభావం చూపలేదనే విషయంలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.
విరాటస్య వచః శ్రుత్వా పార్థివస్య మహాత్మనః। ఉత్తరః ప్రత్యువాచేదమభిపన్నో యుధిష్ఠిరే
మహాత్ముడైన విరాటుని మాటలు విని, యుదిష్ఠిరుని ఆశ్రయించిన ఉత్తరుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు:
ప్రసాదనం ప్రాప్తకాలం పాణ్డవస్యాభిరోచయే। తేజస్వీ బలవాఞ్శూరో రాజరాజేశ్వరః ప్రభుః
ఈ సమయానికి అనుగుణంగా, తేజస్సుతో, బలంతో, ధైర్యంతో, రాజాధిరాజుడైన పాండవుని మనసు గెలుచుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
ఉత్తరాం చ స్వసారం మే పార్థస్యామిత్రకర్శన। ప్రణిపత్య ప్రయచ్ఛామస్తతః శిష్టా భవామహే
శత్రువులను సంహరించే అర్జునునికి నమస్కరించి, నా సోదరి ఉత్తరను అతనికి ఇచ్చి, మేమంతా ఆయనకు సేవకులుగా ఉండిపోతాము.
వయం చ సర్వే సామాత్యాః కున్తీపుత్రం యుధిష్ఠిరమ్ । ప్రసాద్యాభ్యుపతిష్ఠామో రాజన్కిం కరవాగహే
మేము మా మంత్రి మండలంతో కలిసి కుంతీ కుమారుడైన యుదిష్ఠిరుని ఆశ్రయించడానికి వెళ్తాము. రాజా, ఇక మేము ఏమి చేయాలి?
రాజంస్త్వమసి సంగ్రామే గృహీతస్తేన మోక్షితః । ఏతేషాం బాహువీర్యేణ గావశ్చ విజితాస్త్వయా
రాజా, యుద్ధంలో నువ్వు పట్టుబడి, ఆయన చేత విడిపించబడ్డావు. వీరి బాహుబలంతో నీకు ఆ పశువులు తిరిగి లభించాయి.
కురవో నిర్జితా యస్మాత్సంగ్రామేఽమితతేజసః । ఏష తత్సర్వమకరోత్కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః
అపారమైన తేజస్సున్న యుదిష్ఠిరుని చేతిలో కౌరవులు యుద్ధంలో ఓడిపోయారు. ఈ కార్యమంతా కుంతీ కుమారుడు యుదిష్ఠిరుని వలన జరిగిందని తెలుసుకో.
అర్చ్యాః పూజ్యాశ్చ మాన్యాశ్చ ప్రత్యుత్థేయాశ్చ పాణ్డవాః। అర్వార్హాశ్చాభివాద్యాశ్చ ప్రాప్తకాలం చ మే మతమ్
పాండవులు పూజించదగ్గవారు, గౌరవించదగ్గవారు, ఆదరించదగ్గవారు, ఎదురుగా లేచి స్వాగతించదగ్గవారు. సరైన సమయంలో వీరిని నమస్కరించాలి అని నా అభిప్రాయం.