ఇమం నిత్యపుమాతిష్ఠన్కురవః కింకరాస్తదా। సర్వే చ నృప రాజానం ధనేశ్వరమివామరాః
ఆ సమయంలో కురువంశీయులు ఎల్లప్పుడూ ఇతనికి సేవచేసేవారు. రాజులందరూ, అమరులు ధనాధిపతిని సేవించునట్లు, ఇతనిని గౌరవించేవారు.
ఏష సర్వాన్మహీపాలాన్కరమాహారయత్తదా। వైశ్యానివ మహారాజ వివశాన్స్వవశానపి
ఈయన అప్పట్లో భూమిపై ఉన్న రాజులందరినీ, స్వతంత్రమైన వారినీ, ఆధీనమైన వారినీ, వైశ్యులను ఎలా వశపరచేవారో అలా, పన్ను చెల్లించేటట్లు చేసేవాడు.
అష్టాశీతిసహస్రాణి స్నాతకానాం మహాత్మనామ్। ఉపజీవన్తి రాజానమేనం సుచరితవ్రతాః
ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది మహాత్ములు, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే స్నాతకులు, ఈ రాజుని ఆధారంగా జీవించేవారు.
ఏష వృద్ధాననాథాంశ్చ వ్యఙ్గాన్పఙ్గూశ్చం వామనాన్ । పుత్రవత్పాలయామాస ప్రజాధర్మేణ చాభిభూః
ఈయన వృద్ధులను, అనాథులను, దివ్యాంగులను, లంగడులను, కుడుదెత్తిన వారిని తన కుమారుల్లా కాపాడేవాడు. ప్రజల పట్ల ధర్మబద్ధంగా పాలించేవాడు.
ఏష ధర్మే దమే చైవ దానే సత్యే రతః సదా। మహాప్రసాదో బ్రహ్మణ్యః సత్యవాదీ చ పార్థివః
ఈయన ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో, దమంలో, దానంలో, సత్యంలో నిష్ణాతుడు. మహాప్రసాదశీలి, బ్రాహ్మణులకు ప్రీతికరుడు, సత్యవాది అయిన రాజు.
శ్రీమత్సంపత్ప్రభావేన తప్యతే యస్య కౌరవః । రగణః సహ కర్ణేన సౌబలేన చ వీర్యవాన్
కౌరవా, ఇతని ఐశ్వర్యం, సంపద వల్ల కర్ణుడు, శకుని వంటి వీరులు కూడిన వర్గం బాధపడుతున్నారు.
గుణా న శక్యాః సంఖ్యాతుమేతస్యైవ నరేశ్వర। ఏష ధర్మపరో నిత్యమనృశంసః సుశీలవాన్
నరాధిపా, ఈ మనిషిలో ఉన్న గుణాలు లెక్కించలేనివి. ఇతడు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, దయతో, మంచి స్వభావంతో ఉంటాడు.
ఏవం యుక్తో మహారాజా పాణ్డవః పురుషర్షభః । కథం నార్హతి రాజార్హమాసనం పృథివీపతిః
ఇలాంటి లక్షణాలు కలిగిన మహారాజు పాండవుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, భూమిపై రాజసింహాసనానికి అర్హుడు కాదా, భూమిపాలకా?
యద్యేష రాజా కౌరవ్యః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। కతమోఽస్యార్జునో భ్రాతా భీమశ్చ కతమో బలీ
ఈ రాజు నిజంగా కౌరవ వంశజుడు, కుంటీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు అయితే, వీరిలో ఎవరు అతని అన్నయ్య అర్జునుడు? ఎవరు బలవంతుడు భీముడు?
నకులః సహదేవో వా ద్రౌపదీ వా యశస్వినీ । యదా హ్యక్షైర్జితా హ్యేతే నాన్తరా శ్రూయతే కథా
నకులుడా, సహదేవుడా, లేక కీర్తిశాలి ద్రౌపదీనా? వీరంతా పాశాకంలో గెలుచుకున్నవారే, మధ్యలో వేరే కథ వినిపించలేదు.
య ఏష బలలోఽభూత్తే సూపకారశ్చ తే నృప। ఏష భీమో మహాభాగ భీమవేగపరాక్రమః
నరపతి, మీ వద్ద వంటవాడిగా, బలవంతుడిగా ఉన్నవాడు ఇతడే. ఇతడే మహాభాగుడైన భీముడు, భయంకరమైన వేగం, పరాక్రమం కలవాడు.
ఏష క్రోధవశాన్హత్వా పర్వతే గన్ధమాదనే। సౌగన్ధికాని పుష్పాణి కృష్ణార్థే సముపానయత్
ఇతడే కోపంతో గంధమాదన పర్వతంపై శత్రువులను సంహరించి, కృష్ణ కోసం సౌగంధిక పువ్వులు తెచ్చినవాడు.
గన్ధర్వ ఏష వై హన్తా కీచకానాం దురాత్మనామ్। వ్యాఘ్రానృక్షాన్గజాంశ్చైవ హతవాంశ్చ పురే తవ
ఇతడే గంధర్వునిగా దుష్ట కీచకులను సంహరించాడు. మీ నగరంలో పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులను కూడా వధించాడు.
హిడిమ్బం చ బకం చైవ కిర్మీరం చ జటాసురమ్। హత్వా నిష్కణ్టకం చక్రే అరణ్యం సర్వతః శుభమ్
ఇతడే హిడింబ, బక, కిర్మీర అనే రాక్షసులను సంహరించి, అరణ్యాన్ని అన్ని వైపులా భయరహితంగా, శుభంగా మార్చాడు.
యశ్చాసీదశ్వబన్ధస్తే నకులోఽయం పరన్తప। గోసఙ్ఖ్యః సహదేవశ్చ మాద్రీపుత్రౌ మహాబలౌ
శత్రువులను జయించే వీరా, మీ వద్ద గుర్రాల సంరక్షకుడిగా ఉన్నవాడు నకులుడు. గోసంఖ్యుడని పిలిచే వాడు సహదేవుడు. వీరిద్దరూ మాద్రీ కుమారులు, మహాబలులు.
శృఙ్గారవేషారణౌ రూపవన్తౌ మనస్వినౌ । నానారథసహస్రాణాం సమర్థౌ భరతర్షభౌ
గుర్రాలు, పశువుల సంరక్షకుల వేషంలో ఉన్న వీరిద్దరూ అందంగా, తెలివిగా, లక్షల రథాల సమరానికి సైతం సిద్ధంగా ఉండగల భారత వంశజులు.
ఏషా పద్మపలాశాక్షీ సుమధ్యా చారుహాసినీ । సైరన్ధ్రీ ద్రౌపదీ రాజన్యకృతే కీచకా హతాః
ఈమె పద్మాకార కళ్లతో, సన్నని నడుముతో, మధురమైన నవ్వుతో ఉన్న సైరంధ్రీ ద్రౌపదీ. రాజాజ్ఞతో కీచకులు ఆమె కోసం సంహరించబడ్డారు.
ద్రుపదస్య ప్రియా పుత్రీ ధృష్ట్యుమ్నస్య చానుజా । అగ్నికుణ్డాత్సముద్భూతా ద్రౌపదీ త్వవగమ్యతామ్
ఈమె ద్రుపదుని ప్రియ కుమార్తె, ధృష్టద్యుమ్నుని చెల్లెలు, అగ్నికుండంలో పుట్టిన ద్రౌపదీ అని తెలుసుకో.
అస్త్రజ్ఞో దుర్లభః కశ్చిత్కేవలం పృథివీమను। ధనుర్భృతామతిశ్రేష్ఠః కౌన్తేయోయం ధనంజయః
ఈ భూమిపై ఆయుధ విద్య తెలిసినవాడు అరుదు. కుంటీ కుమారుడు ధనంజయుడు ధనుర్విద్యలో అందరికన్నా శ్రేష్ఠుడు.
ఏతేన ఖాణ్డవం తస్య హ్యకామస్య శతక్రతోః। దగ్ధం నాగవనం చైవ సహ నాగైర్నరాధిప
ఇతడే ఇంద్రుని ఖాండవ వనం, అలాగే నాగవనం, అక్కడి నాగులతో సహా కాల్చినవాడు, నరాధిపా.
వర్షం చ శరవర్షేణ వారితం దుర్జయేన వై। కరమాహారితాః సర్వే పార్థివాః పృథివీతలే
ఇతడు బాణవర్షంతో వర్షాన్ని కూడా ఆపగలడు. భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ ఇతనికి పన్ను చెల్లించారు.
స్త్రీవేషం కృతవానేష తవ రాజన్నివేశనే। బృహన్నలేతి యామాహురర్జునం జయతాంవరమ్
రాజా, మీ నివాసంలో ఈయన స్త్రీ వేషం ధరించాడు. బ్రిహన్నల అని పిలవబడే ఇతడే జయశీలుడైన అర్జునుడు.
ఉషితాఃస్మ సుఖం సర్వే తవ రాజన్నివేశనే। అజ్ఞాతవాసే నిభృతా గర్భవాస ఇవ ప్రజాః
రాజా, మేమంతా మీ నివాసంలో సుఖంగా, ఎవరికీ తెలియకుండా, గర్భంలో ఉన్న పిల్లల్లా, అజ్ఞాతవాసంలో ఉన్నాము.
యదాఽర్జునేన తే వీరాః కథితాః పఞ్చ పాణ్డవాః। పునరేవ చ తాన్పార్థాన్దర్శయామాస చోత్తరః
మీ వీరులకు అర్జునుడు ఈ ఐదుగురు పాండవులని చెప్పినప్పుడు, ఉత్తరుడు మళ్లీ ఆ పార్థులను చూపించాడు.
య ఏష జామ్బూనదశుద్ధగౌర- తనుర్మహాన్సింహ ఇవ ప్రవద్ధః । ప్రచణ్డఘోణః పృథుదీర్ఘనేత్ర- స్తామ్రాయతాక్షః కురురాజ ఏషః
ఈయన జాంబూనదపు బంగారం వలె స్వచ్ఛమైన పసిడి వర్ణంతో, సింహంలా మహోన్నతంగా కనిపిస్తున్నాడు. వీరి ముఖం ఉగ్రంగా, కన్నులు పెద్దవిగా, పొడవుగా, తామ్రవర్ణంగా మెరిసిపోతున్నాయి. వీడే కురు రాజు.
అయం పునర్మత్తగజేన్ద్రగామీ ప్రతప్తచామీకరశుద్ధగౌరః। పృథ్వాయతాంసో గురుదీర్ఘబాహు- ర్వృకోదరః పశ్యత పశ్యతైనమ్
ఇక్కడ ఉన్న ఈయన మత్తయిన ఏనుగులా నడుస్తూ, మెరిసే బంగారం వర్ణంతో, విస్తృతమైన భుజాలతో, బలమైన పొడవైన చేతులతో ఉన్నాడు. ఇతడే వృకోదరుడు. చూడు, చూడు ఇతడిని.
యస్త్వేవ పార్శ్వేఽస్య మహాధనుష్మా- ఞ్శ్యామో యువా వారణయూథపోపమః । సింహోన్నతాంసో గజరాజగామీ పద్మాయతాక్షోఽర్జున ఏష వీరః
ఇతని పక్కనే ఉన్న ఈ యువకుడు, ముదురు వర్ణంతో, గొప్ప విలువంతు, ఏనుగు మందలో నాయకుడిలా, సింహంలా ఎత్తైన భుజాలతో, ఏనుగు రాజు నడకతో, పద్మపుష్పంలా విశాలమైన కన్నులతో ఉన్నాడు. ఇతడే అర్జునుడు.
రాజ్ఞః సమీపే పురుషోత్తమౌ తు యమావిమౌ విష్ణుమహేన్ద్రకలౌ। మనుష్యలోకే సకలే సమోఽస్తి యయోర్న రూపే న బలే న శీలే
రాజు దగ్గర ఇద్దరు మహానుభావులు ఉన్నారు. వారు యముడు, విష్ణువు లాంటి వారు, ఇంద్రుని బలంతో సమానులు. మనుష్య లోకంలో రూపంలో, బలంలో, స్వభావంలో వారికి సమానులు ఎవరూ లేరు.
ఆభ్యాం తు పార్శ్వే కనకోత్తమాఙ్గీ యైషా ప్రభా మూర్తిమతీవ గౌరీ। నీలోత్పలాభా సురదేవతేవ కృష్ణా స్థితా మూర్తిమతీవ లక్ష్మీః
వారి పక్కన బంగారు అలంకారాలతో, ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, గౌరీదేవిలా తెల్లగా, నీలకమల వర్ణంతో, దేవతల్లా మెరిసిపోతూ, లక్ష్మీదేవిలా కృష్ణా నిలబడి ఉంది.
ఏవం నివేద్య తాన్పార్థాన్పాణ్డవాన్పఞ్చ భూపతేః। తతోఽర్జునస్య వైరాటిః కథయామాస విక్రమమ్
ఈ విధంగా ఆ ఐదుగురు పాండవులను రాజుకు పరిచయం చేసిన తర్వాత, విరాటుడు అర్జునుని పరాక్రమాన్ని వివరించాడు.