ఏషోఽస్త్రం వివిధం వేత్తి త్రైలోక్యే సచరాచరే। న చైవాన్యః పుమాన్వేత్తి న వేత్స్యతి కదాచన
ఈయన త్రిలೋಕంలో చరాచరజాలమంతా వివిధ ఆయుధాల జ్ఞానం కలవాడు. ఇతని వంటి జ్ఞానం మరెవ్వరికీ లేదు, ఎప్పుడూ ఉండదు.
న దేవా నాసురాః కేచిన్న మనుష్యా న రాక్షసాః। గన్ధర్వయక్షప్రవరాః సకిన్నరమహోరగాః
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు, మహానాగులు — వీరెవరూ కూడా
దీర్ఘదర్శీ మహాతేజాః పారైజానపదప్రియః। పాణ్డవానామతిరథో యజ్ఞధర్మపరో వశీ
దీర్ఘదృష్టి కలవాడు, మహాతేజస్సు గలవాడు, ప్రజలకు ప్రియమైనవాడు, పాండవుల్లో అతి శక్తివంతుడైన రథసారథి, యజ్ఞధర్మాలకు నిబద్ధుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
మహర్షికల్పో రాజర్షిః సర్వలోకేషు విశ్రుతః । బలవాన్ధృతిమాన్దక్షః సత్యవాదీ జితేన్ద్రియః
ఈయన మహర్షిలా, రాజర్షి, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు, బలవంతుడు, స్థిరబుద్ధి, నైపుణ్యం కలవాడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
ధనైశ్చ సంచయైశ్చైవ శక్రవైశ్రవణోపమః । యథా మనుర్మహాతేజా లోకానాం పరిరక్షితా । ఏవమేవ మహాతేజాః ప్రజానుగ్రహకారకః
ధనంలో, సంపదలో శక్రుని, కుబేరుని సమానుడు. మహాతేజస్సు గల మనువు లోకాలకు రక్షకుడైనట్లు, ఈయన కూడా ప్రజలకు ఉపకారకుడు.
అయం కురూణామృషభః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః । యస్య కీర్తిః స్థితా లోకే సూర్యస్యేవోద్యతః ప్రభా
ఇతడే కురువంశంలో రుషభుడు, కుంతీపుత్రుడు, యుధిష్ఠిరుడు. ఇతని కీర్తి లోకంలో ఉదయించిన సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశిస్తోంది.
సంసరన్తి దిశః సర్వా యశసోస్య గభస్తయః । ఉదితస్యేవ సూర్యస్య తేజసోఽనుగభస్తయః
ఇతని కీర్తి కిరణాలు అన్ని దిక్కులకూ వ్యాపించాయి. ఉదయించిన సూర్యుని కాంతికిరణాల్లా విస్తరించాయి.
ఏనం త్రింశత్సహస్రాణి కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్ । అన్వయుః పృష్ఠతో రాజన్యావదధ్యావసత్కురూన్
ఇతడు కురువంశాన్ని పాలిస్తున్నంత కాలం, ముప్పై వేల వేగవంతమైన ఏనుగులు ఇతని వెనుక అనుసరించేవి.
త్రింశచ్చైవ సహస్రాణి రథానాం రథినాం వరమ్। సదశ్వైరుపసంపన్నాః పృష్ఠతోఽనుయయుస్తదా
అలాగే, ముప్పై వేల రథాలు, ఉత్తమ రథసారథులు, మంచి గుర్రాలతో కూడి, అప్పట్లో ఇతని వెనుక అనుసరించేవి.
వాజినాం చ శతం రాజన్త్సహస్రాణ్యయుతాని చ। ఇమమష్టశతం సూతాః సుమృష్టమణికుణ్డలాః। తుష్టువుర్మాగధైః సార్ధం పురా శక్రమివర్షయః
ఓ రాజా, లక్ష పది వేల గుర్రాలు, ఎనిమిది వందల మణికుండలాలతో అలంకరించిన రథసారథులు, మాగధులతో కలిసి ఇతనిని స్తుతించేవారు. అది昔కాలంలో మరుత్స్వరులు శక్రుణ్ణి స్తుతించినట్లే.
ఇమం నిత్యపుమాతిష్ఠన్కురవః కింకరాస్తదా। సర్వే చ నృప రాజానం ధనేశ్వరమివామరాః
ఆ సమయంలో కురువంశీయులు ఎల్లప్పుడూ ఇతనికి సేవచేసేవారు. రాజులందరూ, అమరులు ధనాధిపతిని సేవించునట్లు, ఇతనిని గౌరవించేవారు.
ఏష సర్వాన్మహీపాలాన్కరమాహారయత్తదా। వైశ్యానివ మహారాజ వివశాన్స్వవశానపి
ఈయన అప్పట్లో భూమిపై ఉన్న రాజులందరినీ, స్వతంత్రమైన వారినీ, ఆధీనమైన వారినీ, వైశ్యులను ఎలా వశపరచేవారో అలా, పన్ను చెల్లించేటట్లు చేసేవాడు.
అష్టాశీతిసహస్రాణి స్నాతకానాం మహాత్మనామ్। ఉపజీవన్తి రాజానమేనం సుచరితవ్రతాః
ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది మహాత్ములు, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే స్నాతకులు, ఈ రాజుని ఆధారంగా జీవించేవారు.
ఏష వృద్ధాననాథాంశ్చ వ్యఙ్గాన్పఙ్గూశ్చం వామనాన్ । పుత్రవత్పాలయామాస ప్రజాధర్మేణ చాభిభూః
ఈయన వృద్ధులను, అనాథులను, దివ్యాంగులను, లంగడులను, కుడుదెత్తిన వారిని తన కుమారుల్లా కాపాడేవాడు. ప్రజల పట్ల ధర్మబద్ధంగా పాలించేవాడు.
ఏష ధర్మే దమే చైవ దానే సత్యే రతః సదా। మహాప్రసాదో బ్రహ్మణ్యః సత్యవాదీ చ పార్థివః
ఈయన ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో, దమంలో, దానంలో, సత్యంలో నిష్ణాతుడు. మహాప్రసాదశీలి, బ్రాహ్మణులకు ప్రీతికరుడు, సత్యవాది అయిన రాజు.
శ్రీమత్సంపత్ప్రభావేన తప్యతే యస్య కౌరవః । రగణః సహ కర్ణేన సౌబలేన చ వీర్యవాన్
కౌరవా, ఇతని ఐశ్వర్యం, సంపద వల్ల కర్ణుడు, శకుని వంటి వీరులు కూడిన వర్గం బాధపడుతున్నారు.
గుణా న శక్యాః సంఖ్యాతుమేతస్యైవ నరేశ్వర। ఏష ధర్మపరో నిత్యమనృశంసః సుశీలవాన్
నరాధిపా, ఈ మనిషిలో ఉన్న గుణాలు లెక్కించలేనివి. ఇతడు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, దయతో, మంచి స్వభావంతో ఉంటాడు.
ఏవం యుక్తో మహారాజా పాణ్డవః పురుషర్షభః । కథం నార్హతి రాజార్హమాసనం పృథివీపతిః
ఇలాంటి లక్షణాలు కలిగిన మహారాజు పాండవుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, భూమిపై రాజసింహాసనానికి అర్హుడు కాదా, భూమిపాలకా?
యద్యేష రాజా కౌరవ్యః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। కతమోఽస్యార్జునో భ్రాతా భీమశ్చ కతమో బలీ
ఈ రాజు నిజంగా కౌరవ వంశజుడు, కుంటీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు అయితే, వీరిలో ఎవరు అతని అన్నయ్య అర్జునుడు? ఎవరు బలవంతుడు భీముడు?
నకులః సహదేవో వా ద్రౌపదీ వా యశస్వినీ । యదా హ్యక్షైర్జితా హ్యేతే నాన్తరా శ్రూయతే కథా
నకులుడా, సహదేవుడా, లేక కీర్తిశాలి ద్రౌపదీనా? వీరంతా పాశాకంలో గెలుచుకున్నవారే, మధ్యలో వేరే కథ వినిపించలేదు.
య ఏష బలలోఽభూత్తే సూపకారశ్చ తే నృప। ఏష భీమో మహాభాగ భీమవేగపరాక్రమః
నరపతి, మీ వద్ద వంటవాడిగా, బలవంతుడిగా ఉన్నవాడు ఇతడే. ఇతడే మహాభాగుడైన భీముడు, భయంకరమైన వేగం, పరాక్రమం కలవాడు.
ఏష క్రోధవశాన్హత్వా పర్వతే గన్ధమాదనే। సౌగన్ధికాని పుష్పాణి కృష్ణార్థే సముపానయత్
ఇతడే కోపంతో గంధమాదన పర్వతంపై శత్రువులను సంహరించి, కృష్ణ కోసం సౌగంధిక పువ్వులు తెచ్చినవాడు.
గన్ధర్వ ఏష వై హన్తా కీచకానాం దురాత్మనామ్। వ్యాఘ్రానృక్షాన్గజాంశ్చైవ హతవాంశ్చ పురే తవ
ఇతడే గంధర్వునిగా దుష్ట కీచకులను సంహరించాడు. మీ నగరంలో పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులను కూడా వధించాడు.
హిడిమ్బం చ బకం చైవ కిర్మీరం చ జటాసురమ్। హత్వా నిష్కణ్టకం చక్రే అరణ్యం సర్వతః శుభమ్
ఇతడే హిడింబ, బక, కిర్మీర అనే రాక్షసులను సంహరించి, అరణ్యాన్ని అన్ని వైపులా భయరహితంగా, శుభంగా మార్చాడు.
యశ్చాసీదశ్వబన్ధస్తే నకులోఽయం పరన్తప। గోసఙ్ఖ్యః సహదేవశ్చ మాద్రీపుత్రౌ మహాబలౌ
శత్రువులను జయించే వీరా, మీ వద్ద గుర్రాల సంరక్షకుడిగా ఉన్నవాడు నకులుడు. గోసంఖ్యుడని పిలిచే వాడు సహదేవుడు. వీరిద్దరూ మాద్రీ కుమారులు, మహాబలులు.
శృఙ్గారవేషారణౌ రూపవన్తౌ మనస్వినౌ । నానారథసహస్రాణాం సమర్థౌ భరతర్షభౌ
గుర్రాలు, పశువుల సంరక్షకుల వేషంలో ఉన్న వీరిద్దరూ అందంగా, తెలివిగా, లక్షల రథాల సమరానికి సైతం సిద్ధంగా ఉండగల భారత వంశజులు.
ఏషా పద్మపలాశాక్షీ సుమధ్యా చారుహాసినీ । సైరన్ధ్రీ ద్రౌపదీ రాజన్యకృతే కీచకా హతాః
ఈమె పద్మాకార కళ్లతో, సన్నని నడుముతో, మధురమైన నవ్వుతో ఉన్న సైరంధ్రీ ద్రౌపదీ. రాజాజ్ఞతో కీచకులు ఆమె కోసం సంహరించబడ్డారు.
ద్రుపదస్య ప్రియా పుత్రీ ధృష్ట్యుమ్నస్య చానుజా । అగ్నికుణ్డాత్సముద్భూతా ద్రౌపదీ త్వవగమ్యతామ్
ఈమె ద్రుపదుని ప్రియ కుమార్తె, ధృష్టద్యుమ్నుని చెల్లెలు, అగ్నికుండంలో పుట్టిన ద్రౌపదీ అని తెలుసుకో.
అస్త్రజ్ఞో దుర్లభః కశ్చిత్కేవలం పృథివీమను। ధనుర్భృతామతిశ్రేష్ఠః కౌన్తేయోయం ధనంజయః
ఈ భూమిపై ఆయుధ విద్య తెలిసినవాడు అరుదు. కుంటీ కుమారుడు ధనంజయుడు ధనుర్విద్యలో అందరికన్నా శ్రేష్ఠుడు.
ఏతేన ఖాణ్డవం తస్య హ్యకామస్య శతక్రతోః। దగ్ధం నాగవనం చైవ సహ నాగైర్నరాధిప
ఇతడే ఇంద్రుని ఖాండవ వనం, అలాగే నాగవనం, అక్కడి నాగులతో సహా కాల్చినవాడు, నరాధిపా.