విరాటస్య సభాం ప్రాప్య భూమిపాలాసనేషు తే । నిషేదుః పావకప్రఖ్యాః సత్రే ధిష్ణ్యేష్వివాగ్నయః
విరాటుని సభలోకి చేరి, వారు రాజాసనాలపై కూర్చున్నారు. వారు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, యజ్ఞంలో ధిష్ణ్యాలపై అగ్నిలా కనిపించారు.
తేషు తత్రోపవిష్టేషు విరాటః పృథివీపతిః। తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం ప్రాతఃకృత్యం సమాప్య చ
వారు అక్కడ కూర్చున్నప్పుడు, రాత్రి గడిచిన తరువాత, విరాటుడు తన ఉదయపు పనులు ముగించుకుని సభలోకి ప్రవేశించాడు.
గోసువర్ణాదికం దత్త్వా బ్రాహ్మణేభ్యో యథావిధి । ఆజగామ సభాం రాజా ఉత్తరేణ సహ ప్రభో
గోవులు, బంగారం మరియు ఇతర దానాలు బ్రాహ్మణులకు విధిగా ఇచ్చి, రాజు ఉత్తరుడితో కలిసి సభలోకి ప్రవేశించాడు.
స తాన్దృష్ట్వా మహాసత్వాఞ్జ్వలతః పావకానివ। రాజవేషానుపాదాయ పార్థివో విస్మితోఽభవత్
ఆ మహాత్ములను, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, రాజవస్త్రాలతో అలంకరించబడి చూసి, రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు.
కిమిదం కో విధిస్త్వేష భయార్త ఇవ పార్థివః। పురుషప్రవరాన్దృష్ట్వా విషాదమగమన్నృపః
ఇది ఏమిటి? ఇది ఎలాంటి సంఘటన? ఆ పురుషోత్తములను చూసి, భయంతో రాజు మనస్తాపానికి లోనయ్యాడు.
అథ మాత్స్యోఽబ్రవీత్కఙ్ఖం దేవరాజమివ స్థితమ్ । మరుద్గణైరుపాసీనం త్రిదశానామివేశ్వరమ్
అప్పుడు మత్స్యుడు కంకుడిని చూచి ఇలా అన్నాడు: దేవేంద్రుడిలా, మారు దులతో చుట్టుముట్టబడి, అమరుల పాలకుడిలా కూర్చున్నావు.
స కిలాక్షనివాపస్త్వం సభాస్తారో మయా కృతః। అథ రాజాసనే కస్మాదుపవిష్టోఽస్యలంకృతః
నీవు ఎప్పుడూ పాశాలతో నాకు ఈ సభను ఆనందంగా ఉంచేవాడివి. మరి ఇప్పుడు ఎందుకు రాజాసనంపై అలంకరించబడి కూర్చున్నావు?
పరిహాసేచ్ఛయా రాజ్ఞో విరాటస్య నిశమ్య తత్। స్మయమానోఽబ్రవీద్వాక్యమర్జునః పరవీరహా
విరాటుని మాటలు వినిపించి, ఆ రాజు సరదాగా అన్నట్టు గ్రహించి, శత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు చిరునవ్వుతో ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
ఇన్ద్రస్యార్ధాసనం రాజన్నయమారోఢుమర్హతి। బ్రహ్మణ్యః శ్రుతవాంస్త్యాగీ సర్వలోకాభిపూజితః
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులను గౌరవించే, విద్యావంతుడు, దానశీలుడు, అన్ని లోకాల్లోను పూజింపబడే ఈయన, ఇంద్రుని సింహాసనంలో సగం స్థానం అధిరోహించేందుకు అర్హుడు.
ఏష విగ్రహవాన్ధర్మ ఏష వీర్యవతాం వరః। ఏష బుద్ధ్యాధికో లోకే తపసాం చ పరాయణమ్
ఈయన ధర్మానికి స్వరూపం, వీరులలో శ్రేష్ఠుడు, లోకంలో అందరిని మించిన బుద్ధిశాలి, తపస్సులో అగ్రగణ్యుడు.
ఏషోఽస్త్రం వివిధం వేత్తి త్రైలోక్యే సచరాచరే। న చైవాన్యః పుమాన్వేత్తి న వేత్స్యతి కదాచన
ఈయన త్రిలೋಕంలో చరాచరజాలమంతా వివిధ ఆయుధాల జ్ఞానం కలవాడు. ఇతని వంటి జ్ఞానం మరెవ్వరికీ లేదు, ఎప్పుడూ ఉండదు.
న దేవా నాసురాః కేచిన్న మనుష్యా న రాక్షసాః। గన్ధర్వయక్షప్రవరాః సకిన్నరమహోరగాః
దేవతలు, అసురులు, మనుషులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు, మహానాగులు — వీరెవరూ కూడా
దీర్ఘదర్శీ మహాతేజాః పారైజానపదప్రియః। పాణ్డవానామతిరథో యజ్ఞధర్మపరో వశీ
దీర్ఘదృష్టి కలవాడు, మహాతేజస్సు గలవాడు, ప్రజలకు ప్రియమైనవాడు, పాండవుల్లో అతి శక్తివంతుడైన రథసారథి, యజ్ఞధర్మాలకు నిబద్ధుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
మహర్షికల్పో రాజర్షిః సర్వలోకేషు విశ్రుతః । బలవాన్ధృతిమాన్దక్షః సత్యవాదీ జితేన్ద్రియః
ఈయన మహర్షిలా, రాజర్షి, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు, బలవంతుడు, స్థిరబుద్ధి, నైపుణ్యం కలవాడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
ధనైశ్చ సంచయైశ్చైవ శక్రవైశ్రవణోపమః । యథా మనుర్మహాతేజా లోకానాం పరిరక్షితా । ఏవమేవ మహాతేజాః ప్రజానుగ్రహకారకః
ధనంలో, సంపదలో శక్రుని, కుబేరుని సమానుడు. మహాతేజస్సు గల మనువు లోకాలకు రక్షకుడైనట్లు, ఈయన కూడా ప్రజలకు ఉపకారకుడు.
అయం కురూణామృషభః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః । యస్య కీర్తిః స్థితా లోకే సూర్యస్యేవోద్యతః ప్రభా
ఇతడే కురువంశంలో రుషభుడు, కుంతీపుత్రుడు, యుధిష్ఠిరుడు. ఇతని కీర్తి లోకంలో ఉదయించిన సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశిస్తోంది.
సంసరన్తి దిశః సర్వా యశసోస్య గభస్తయః । ఉదితస్యేవ సూర్యస్య తేజసోఽనుగభస్తయః
ఇతని కీర్తి కిరణాలు అన్ని దిక్కులకూ వ్యాపించాయి. ఉదయించిన సూర్యుని కాంతికిరణాల్లా విస్తరించాయి.
ఏనం త్రింశత్సహస్రాణి కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్ । అన్వయుః పృష్ఠతో రాజన్యావదధ్యావసత్కురూన్
ఇతడు కురువంశాన్ని పాలిస్తున్నంత కాలం, ముప్పై వేల వేగవంతమైన ఏనుగులు ఇతని వెనుక అనుసరించేవి.
త్రింశచ్చైవ సహస్రాణి రథానాం రథినాం వరమ్। సదశ్వైరుపసంపన్నాః పృష్ఠతోఽనుయయుస్తదా
అలాగే, ముప్పై వేల రథాలు, ఉత్తమ రథసారథులు, మంచి గుర్రాలతో కూడి, అప్పట్లో ఇతని వెనుక అనుసరించేవి.
వాజినాం చ శతం రాజన్త్సహస్రాణ్యయుతాని చ। ఇమమష్టశతం సూతాః సుమృష్టమణికుణ్డలాః। తుష్టువుర్మాగధైః సార్ధం పురా శక్రమివర్షయః
ఓ రాజా, లక్ష పది వేల గుర్రాలు, ఎనిమిది వందల మణికుండలాలతో అలంకరించిన రథసారథులు, మాగధులతో కలిసి ఇతనిని స్తుతించేవారు. అది昔కాలంలో మరుత్స్వరులు శక్రుణ్ణి స్తుతించినట్లే.
ఇమం నిత్యపుమాతిష్ఠన్కురవః కింకరాస్తదా। సర్వే చ నృప రాజానం ధనేశ్వరమివామరాః
ఆ సమయంలో కురువంశీయులు ఎల్లప్పుడూ ఇతనికి సేవచేసేవారు. రాజులందరూ, అమరులు ధనాధిపతిని సేవించునట్లు, ఇతనిని గౌరవించేవారు.
ఏష సర్వాన్మహీపాలాన్కరమాహారయత్తదా। వైశ్యానివ మహారాజ వివశాన్స్వవశానపి
ఈయన అప్పట్లో భూమిపై ఉన్న రాజులందరినీ, స్వతంత్రమైన వారినీ, ఆధీనమైన వారినీ, వైశ్యులను ఎలా వశపరచేవారో అలా, పన్ను చెల్లించేటట్లు చేసేవాడు.
అష్టాశీతిసహస్రాణి స్నాతకానాం మహాత్మనామ్। ఉపజీవన్తి రాజానమేనం సుచరితవ్రతాః
ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది మహాత్ములు, మంచి ఆచారాన్ని పాటించే స్నాతకులు, ఈ రాజుని ఆధారంగా జీవించేవారు.
ఏష వృద్ధాననాథాంశ్చ వ్యఙ్గాన్పఙ్గూశ్చం వామనాన్ । పుత్రవత్పాలయామాస ప్రజాధర్మేణ చాభిభూః
ఈయన వృద్ధులను, అనాథులను, దివ్యాంగులను, లంగడులను, కుడుదెత్తిన వారిని తన కుమారుల్లా కాపాడేవాడు. ప్రజల పట్ల ధర్మబద్ధంగా పాలించేవాడు.
ఏష ధర్మే దమే చైవ దానే సత్యే రతః సదా। మహాప్రసాదో బ్రహ్మణ్యః సత్యవాదీ చ పార్థివః
ఈయన ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో, దమంలో, దానంలో, సత్యంలో నిష్ణాతుడు. మహాప్రసాదశీలి, బ్రాహ్మణులకు ప్రీతికరుడు, సత్యవాది అయిన రాజు.
శ్రీమత్సంపత్ప్రభావేన తప్యతే యస్య కౌరవః । రగణః సహ కర్ణేన సౌబలేన చ వీర్యవాన్
కౌరవా, ఇతని ఐశ్వర్యం, సంపద వల్ల కర్ణుడు, శకుని వంటి వీరులు కూడిన వర్గం బాధపడుతున్నారు.
గుణా న శక్యాః సంఖ్యాతుమేతస్యైవ నరేశ్వర। ఏష ధర్మపరో నిత్యమనృశంసః సుశీలవాన్
నరాధిపా, ఈ మనిషిలో ఉన్న గుణాలు లెక్కించలేనివి. ఇతడు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, దయతో, మంచి స్వభావంతో ఉంటాడు.
ఏవం యుక్తో మహారాజా పాణ్డవః పురుషర్షభః । కథం నార్హతి రాజార్హమాసనం పృథివీపతిః
ఇలాంటి లక్షణాలు కలిగిన మహారాజు పాండవుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, భూమిపై రాజసింహాసనానికి అర్హుడు కాదా, భూమిపాలకా?
యద్యేష రాజా కౌరవ్యః కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః। కతమోఽస్యార్జునో భ్రాతా భీమశ్చ కతమో బలీ
ఈ రాజు నిజంగా కౌరవ వంశజుడు, కుంటీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు అయితే, వీరిలో ఎవరు అతని అన్నయ్య అర్జునుడు? ఎవరు బలవంతుడు భీముడు?
నకులః సహదేవో వా ద్రౌపదీ వా యశస్వినీ । యదా హ్యక్షైర్జితా హ్యేతే నాన్తరా శ్రూయతే కథా
నకులుడా, సహదేవుడా, లేక కీర్తిశాలి ద్రౌపదీనా? వీరంతా పాశాకంలో గెలుచుకున్నవారే, మధ్యలో వేరే కథ వినిపించలేదు.