శోణితే తు వ్యతిక్రాన్తే ప్రవివేశ బృహన్నలా। అభివాద్య మహారాజం కఙ్కం చాప్యుపతిష్ఠత
రక్తపాతం ఆగిన తర్వాత, బృహన్నల వచ్చి, మహారాజును నమస్కరించి, కంకుడి పక్కన నిలబడ్డాడు.
క్షమయిత్వా తు కౌరవ్యం రణాదుత్తరమాగతమ్ । పరిష్వజ్య దృఢం రాజా ప్రవేశ్య భవనోత్తమమ్। ప్రశశంస తతో మాత్స్యః శృణ్వతః సవ్యసాచినః
యుద్ధం నుంచి తిరిగొచ్చిన కౌరవుణ్ణి క్షమించి, రాజు అతన్ని గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, అద్భుతమైన భవనంలోకి తీసుకెళ్లాడు. ఆ తరువాత మత్స్యుడు, సవ్యసాచీ వినేటట్లు అతన్ని ప్రశంసించాడు.
త్వయా దాయాదవానస్మి కైకేయీనన్దివర్ధన। త్వయా మే సదృశః పుత్రో న భూతో న భవిష్యతి
కైకేయుల ఆనందాన్ని పెంచేవాడా! నీవల్ల నాకు వారసుడు లభించాడు. నీవల్ల నాకు లాంటి కుమారుడు ఎప్పుడూ లేడు, ఇకపై ఉండడు కూడా.
పదం పదసహస్రేణ యశ్చరన్నాపరాధ్నుయాత్। తేన కర్ణేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
వెయ్యి అడుగులు నడిచినా ఎలాంటి తప్పు చేయని వాడిని, తాత! అలాంటి కర్ణుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు?
రణే యం ప్రేక్ష్య సీదన్తి హృతవీర్యపరాక్రమాః। కృపేన తేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
యుద్ధంలో అతన్ని చూసి యోధులు ధైర్యం, పరాక్రమం కోల్పోతారు. అలాంటి కృపుణ్ని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
యస్య తద్విశ్రుతం లోకే మహద్వృత్తమనుత్తమమ్ । పితుః కృతే కృతం ఘోరం బ్రహ్మచర్యమనుత్తమమ్
ప్రపంచంలో గొప్ప పేరు గాంచినవాడు, తన తండ్రి కోసం భయంకరమైన, అపూర్వమైన బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు—
యోఽయోధీత్సమరే రామం జామదగ్న్యం ప్రతాపినమ్। భీష్మోసౌ పురుషవ్యాఘ్ర న చ యుద్ధే పరాజితః
జామదగ్న్యుడైన రాముడితో యుద్ధంలో పోరాడినవాడు, పురుషవృశబ్ధుడైన భీష్ముడు, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
పరాక్రమీ చ దుర్ధర్షో విద్వాఞ్శూరో జితేన్ద్రియః। దృఢవేధీ క్షిప్రకారీ విశ్రుతః సర్వకర్మసు
పరాక్రమశాలి, ఓడించలేని వాడు, విద్యావంతుడు, వీరుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, దృఢనిశ్చయుడు, త్వరగా కార్యాచరణ చేసే వాడు, అన్ని పనుల్లో ప్రసిద్ధుడు—
తేన తే సహ భీష్మేణ కురువృద్ధేన సంయుగే । యుద్ధమాసీత్కథం తాత సర్వమేతద్బ్రవీహి మే
తాత! అలాంటి కురువృద్ధుడైన భీష్మునితో నువ్వు యుద్ధంలో ఎలా ఎదురయ్యావు? ఇదంతా నాకు చెప్పు.
పర్వతం యో వినిర్భిన్ద్యాద్రాజపుత్రో వరేషుభిః। దుర్యోధనేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
ఉత్తమమైన బాణాలతో పర్వతాన్ని కూడా ఛిద్రం చేయగల రాజకుమారుడైన దుర్యోధనుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
ఆచార్యో వృష్ణిరీరాణాం పాఞ్చాలానాం చ యః ప్రభుః। కురూణాం పాణ్డవానాం చ సర్వక్షత్రస్య యో గురుః
వృష్ణుల గురువు, పాంచాళుల అధిపతి, కురువులూ పాండవులూ సహా అన్ని క్షత్రియులకు ఉపాధ్యాయుడు—
సర్వశస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠః సర్వలోకేషు విశ్రుతః। తేన ద్రోణేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
అన్ని ఆయుధాలను ధరించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు అయిన ద్రోణుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
ఆచార్యపుత్రో యః శూరో ద్రోణాదనవమో రణే। తేన వీరేణ తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
యుద్ధంలో ద్రోణుడికి సమానమైన, ఉపాధ్యాయుని కుమారుడైన వీరుణ్ని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
సర్వే చైవ మహావీర్యా ధార్తరాష్ట్రః మహారథాః । తైస్తైర్వీరైశ్చ తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులందరూ మహాపరాక్రములు, మహారథులు. అలాంటి అనేక వీరులతో నువ్వు ఎలా ఎదురయ్యావు, తాత!
న మయా నిర్జితా గావో న మయా కురవో జితాః। కృతం చ కర్మ తత్సర్వం దేవపుత్రేణ కేనచిత్
నేను ఆ పశువులను గెలుచుకోలేదు, కురువులను ఓడించలేదు. ఆ కార్యమంతా ఎవరో దేవుని కుమారుడు చేశాడు.
స హి భీతం ద్రవన్తం మాం భీష్మద్రోణముఖాన్కురూన్। దృష్ట్వా విషణ్ణం సంగ్రామే దేవపుత్రో న్యవారయత్
భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండి యుద్ధంలో భయపడి పారిపోతున్న నన్ను చూసి, ఆ దేవపుత్రుడు నన్ను ఆపాడు.
స హి తిష్ఠన్రథోపస్థే వజ్రపాణినిభో యువా। తేన తే నిర్జితా గావస్తేన తే కురవో జితాః
ఆ యువకుడు రథంపై నిలబడి, వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నవాడిలా కనిపించాడు. నీకు ఆ పశువులను గెలిపించింది అతడే, కురువులను ఓడించింది కూడా అతడే.
తస్య తత్కర్మ వీరస్య న మయా తాత తత్కృతమ్ । స హి శారద్వతం ద్రోణం ద్రోణపుత్రం చ వీర్యవాన్ ।ట సూతపుత్రం చ భీష్మం చ చకార విముఖాఞ్శరైః
తండ్రీ! ఆ వీరుడి పని నేను చేయలేదు. ఆ ధైర్యవంతుడు శారద్వతుడు, ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, సూతపుత్రుడు, భీష్ముడు వీరిని బాణాలతో వెనక్కు తిప్పాడు.
దుర్యోదనం చ సమరే ప్రభిన్నమివ కుఞ్జరమ్। ప్రభగ్నమబ్రవీద్భీతం రాజపుత్రం మహాబలమ్
యుద్ధంలో దుర్యోధనుడిని ఏనుగు లా గాయపరిచి, భయంతో వణికిపోతున్న ఆ మహాబలుడైన రాజకుమారునితో మాట్లాడాడు.
న హాస్తినపురే త్రాణం తవ పశ్యామి కించన। న హాస్తినపురే భోగా భోక్తుం శక్యాః పలాయతా
హస్తినపురంలో నీకు ఎలాంటి రక్షణ కనిపించడంలేదు. పారిపోతూ అక్కడ ఆనందాలు అనుభవించలేవు.
వ్యాయామేన పరీప్సస్వ జీవితం కౌరవాత్మజ । న మోక్ష్యసే పలాయంస్త్వం లోకే యుద్ధమనా భవ। పృథివీం భోక్ష్యసే జిత్వా హతో వా స్వర్గమాప్స్యసి
కౌరవ కుమారుడా, ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడానికి శ్రమించు. పారిపోతే తప్పించుకోలేవు. యుద్ధంలో ధైర్యంగా ఉండు. గెలిస్తే భూమిని అనుభవిస్తావు, చనిపోతే స్వర్గాన్ని పొందుతావు.
స నివృత్తో నరవ్యాఘ్రో ముఞ్చన్వజ్రనిభాఞ్శరాన్। సచివైః సంవృతో రాజా భీష్మద్రోణకృపాదిభిః । తతో మే రోమహర్షోఽభూదూరుస్తమ్భశ్చ మేఽభవత్
ఆ మనుషులలో సింహం లాంటి వాడు, వజ్రం లాంటి బాణాలు వదులుతూ, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాది మిత్రులతో చుట్టుముట్టబడి ఉండగా, నా ఒంట్లో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, నా శరీరం వణికిపోయింది.
యదభూద్ధనసంకాశమనీకం వ్యధమచ్ఛరైః। తత్ప్రపుద్య రథానీకం సింహదర్పసమో యువా। తాన్కురున్ద్రావయద్రాజన్రణే నాగ ఇవ శ్వసన్
ధనానికి సమానంగా కనిపించిన ఆ సైన్యాన్ని బాణాలతో చెదరగొట్టాడు. ఆ యువకుడు సింహపు గర్వంతో రథాల సమూహాన్ని చేరి, యుద్ధంలో ఏనుగు లా ఊపిరాడిస్తూ కురువులను తరిమికొట్టాడు.
ఏకేన తేన శూరేణ షడ్రథాః పరినిర్జితాః । శార్దూలేనేవ మత్తేన మృగాస్తృణచరా యథా
ఆ ఒక్క ధైర్యవంతుడు ఆరు రథాలను పూర్తిగా ఓడించాడు. మత్తులో ఉన్న పులి గడ్డి తింటున్న జంతువులను ఎలా తరిమేస్తుందో అలాగే.
హయానాం చ గజానాం చ శూరాణాం చ ధనుష్మతామ్। నిహతాని సహస్రాణి భగ్నా చ కురువాహినీ
అశ్వాలు, ఏనుగులు, విల్లు పట్టిన వీరులు వేల సంఖ్యలో చనిపోయారు. కురు సైన్యం పూర్తిగా చీలిపోయింది.
సూతపుత్రం శతైర్విద్ధ్వా హయాన్హత్వా మహారథః । అస్త్రేణ మోహయిత్వా తం రక్తవస్త్రం సమాదదే
సూతపుత్రుడిని వందలాది బాణాలతో గాయపరిచి, అతని గుర్రాలను చంపి, ఆయుధాలతో మాయ చేసి, అతని ఎర్రని వస్త్రాన్ని తీసుకున్నాడు.
చతుర్భిః పునరానర్చ్ఛద్భీష్మం శాన్తనవం శరైః। స తం విద్ధ్వా హయాంశ్చాశు నాస్య వస్త్రం సమాదదే
మళ్లీ శాంతనువు కుమారుడైన భీష్మునికి నాలుగు బాణాలు వదిలి గాయపరిచి, అతని గుర్రాలను గాయపరిచాడు. కానీ అతని వస్త్రాన్ని తీసుకోలేదు.
దుర్యోధనం చ బలవాన్బాణైర్వివ్యాధ సప్తభిః। తం స విద్ధ్వా హయాంశ్చాస్య పీతవస్త్రం సమాదదే
బలవంతుడైన దుర్యోధనుడిని ఏడుబాణాలతో గాయపరిచి, అతని గుర్రాలను గాయపరిచి, అతని పసుపు వస్త్రాన్ని తీసుకున్నాడు.
ద్రోణం కృపం చ బలవాన్సోమదత్తం జయద్రథమ్। భూరిశ్రవసమిన్ద్రాభం శకునిం చ మహారథమ్
ద్రోణుడు, కృప, సోమదత్తుడు, జయద్రథుడు, ఇంద్రునితో సమానమైన భూరిశ్రవుడు, మహారథుడైన శకునిని బలవంతుడైన వాడు గాయపరిచాడు.
త్రిభిస్త్రిభిః స విద్ధ్వా తు దుఃశాసనముఖానపి। వివిధాని చ వస్త్రాణి మహార్హాణ్యాజహార సః
దుఃశాసనుడు మొదలైనవారిని ముగ్గురు బాణాలతో గాయపరిచి, విలువైన రకాల వస్త్రాలను వారివద్ద నుంచి తీసుకున్నాడు.