మయా ప్రశస్యమానే తు త్వయి పణ్డం ప్రశంసతి। బృహన్నలాప్రశంసాభిరభ్యసూయమహం తదా। తాడితోఽయం మయా పుత్ర దురాత్మా శత్రుపక్షకృత్
నిన్ను పొగిడుతున్నప్పుడు, అతడు పాండవుని (బృహన్నల)ను పొగిడాడు. బృహన్నలను పదే పదే పొగిడినందుకు నాకు కోపం వచ్చింది. అందుకే, శత్రువులకు తోడుగా ఉన్న ఈ దుర్మార్గుడిని నేను కొట్టాను కుమారా.
తాడితోఽయం యతిః కఙ్క ఇత్యుక్తం తద్వచోత్తరః। శ్రుత్వా పితుర్భృశం క్రుద్ధః పితరం వాక్యమబ్రవీత్
'ఈ యతిగా ఉన్న కంకను కొట్టారు' అని వినగానే, ఉత్తరుడు తండ్రి మాటలు విని తీవ్రంగా కోపంతో తండ్రిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
అకార్యం తే కృతం రాజన్క్షిప్రమేష ప్రసాద్యతామ్। మా త్వా బ్రహ్మవిషం ఘోరం సమూలముపనిర్దహేత్
రాజా! నీవు తగని పని చేశావు. వెంటనే ఆయనను శాంతిపర్చు. లేకపోతే బ్రాహ్మణుడి ఘోరమైన విషం నిన్ను వేర్రోడి సహా కాల్చివేస్తుంది.
యావన్న క్షయమాయాతి కులం సర్వమశేషనః। స్ఫీతం వృద్ధం చ మాత్స్యానామయం తావత్ప్రసాద్యతామ్
మత్స్యుల వంశం అంతా, సంపన్నంగా, వృద్ధంగా ఉన్నప్పుడు పూర్తిగా నాశనం కాకముందే, వెంటనే ఆయనను శాంతిపర్చు.
ప్రణమ్య పాదయోరస్య దణ్డవత్క్షితిమణ్డలే । ప్రగృహ్య పాదౌ పాణిభ్యామయం తావత్ప్రసాద్యతామ్
ఆయన పాదాలకు నమస్కరించి, భూమిపై దండవతుగా పడి, చేతులతో ఆయన పాదాలను పట్టుకొని వెంటనే ఆయనను శాంతిపర్చు.
దక్షేణ పాణినా స్పృష్ట్వా శపే త్వాం క్షపితం మయా। ఇతి యావద్వదేత్కఙ్ అయం తావత్ప్రసాద్యతామ్
కుడిచేతితో ఆయనను తాకేలోపు, 'నిన్ను శపించాను, నీవు నాశనం అయ్యావు' అని ఆయన పలకకముందే, వెంటనే ఆయనను శాంతిపర్చు.
స పుత్రస్య వచః శ్రుత్వా విరాటః సాధ్వసాకులః। క్షమయామాస కౌన్తేయం ఛన్నం బ్రాహ్మణవర్చసా
తన కుమారుని మాటలు విని, విరాటుడు భయంతో ఉలిక్కిపడి, బ్రాహ్మణుడిలా తేజస్సుతో ఉన్న దాచిన కౌంతేయుణ్ణి క్షమించాడు.
క్షమయన్తం తు రాజానం పాణ్డవః ప్రత్యభాషత। చిరం క్షాన్తం మయా రాజన్మన్యుర్మమ న విద్యతే
అప్పుడు పాండవుడు, తనను క్షమిస్తున్న రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "రాజా! మీరు చాలా కాలంగా నన్ను సహించారు. నాకు మీ మీద ఎలాంటి కోపం లేదు."
యది స్మ తత్పతేద్భూమౌ రుధిరం మమ పార్థివ । సరాష్ట్రస్త్వమిహోచ్ఛేదమాపద్యేథా నరర్షభ
రాజా! నా రక్తం భూమిపై పడినట్లయితే, నీ రాజ్యం అంతా ఇక్కడే నాశనం అయిపోయేది, మహాపురుషా!
న దూషయామి రాజేన్ద్ర యస్తు హన్యాదదూషకమ్। ఫలం తస్య మహారాజ క్షిప్రం దారుణమాప్నుయాత్
రాజేంద్రా! నేను నిన్ను తప్పుపట్టను. కాని ఎవడైనా నిర్దోషుణ్ని హత్య చేస్తే, మహారాజా! అతడికి త్వరలోనే ఘోరమైన ఫలితం తప్పదు.
శోణితే తు వ్యతిక్రాన్తే ప్రవివేశ బృహన్నలా। అభివాద్య మహారాజం కఙ్కం చాప్యుపతిష్ఠత
రక్తపాతం ఆగిన తర్వాత, బృహన్నల వచ్చి, మహారాజును నమస్కరించి, కంకుడి పక్కన నిలబడ్డాడు.
క్షమయిత్వా తు కౌరవ్యం రణాదుత్తరమాగతమ్ । పరిష్వజ్య దృఢం రాజా ప్రవేశ్య భవనోత్తమమ్। ప్రశశంస తతో మాత్స్యః శృణ్వతః సవ్యసాచినః
యుద్ధం నుంచి తిరిగొచ్చిన కౌరవుణ్ణి క్షమించి, రాజు అతన్ని గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, అద్భుతమైన భవనంలోకి తీసుకెళ్లాడు. ఆ తరువాత మత్స్యుడు, సవ్యసాచీ వినేటట్లు అతన్ని ప్రశంసించాడు.
త్వయా దాయాదవానస్మి కైకేయీనన్దివర్ధన। త్వయా మే సదృశః పుత్రో న భూతో న భవిష్యతి
కైకేయుల ఆనందాన్ని పెంచేవాడా! నీవల్ల నాకు వారసుడు లభించాడు. నీవల్ల నాకు లాంటి కుమారుడు ఎప్పుడూ లేడు, ఇకపై ఉండడు కూడా.
పదం పదసహస్రేణ యశ్చరన్నాపరాధ్నుయాత్। తేన కర్ణేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
వెయ్యి అడుగులు నడిచినా ఎలాంటి తప్పు చేయని వాడిని, తాత! అలాంటి కర్ణుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు?
రణే యం ప్రేక్ష్య సీదన్తి హృతవీర్యపరాక్రమాః। కృపేన తేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
యుద్ధంలో అతన్ని చూసి యోధులు ధైర్యం, పరాక్రమం కోల్పోతారు. అలాంటి కృపుణ్ని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
యస్య తద్విశ్రుతం లోకే మహద్వృత్తమనుత్తమమ్ । పితుః కృతే కృతం ఘోరం బ్రహ్మచర్యమనుత్తమమ్
ప్రపంచంలో గొప్ప పేరు గాంచినవాడు, తన తండ్రి కోసం భయంకరమైన, అపూర్వమైన బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు—
యోఽయోధీత్సమరే రామం జామదగ్న్యం ప్రతాపినమ్। భీష్మోసౌ పురుషవ్యాఘ్ర న చ యుద్ధే పరాజితః
జామదగ్న్యుడైన రాముడితో యుద్ధంలో పోరాడినవాడు, పురుషవృశబ్ధుడైన భీష్ముడు, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
పరాక్రమీ చ దుర్ధర్షో విద్వాఞ్శూరో జితేన్ద్రియః। దృఢవేధీ క్షిప్రకారీ విశ్రుతః సర్వకర్మసు
పరాక్రమశాలి, ఓడించలేని వాడు, విద్యావంతుడు, వీరుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, దృఢనిశ్చయుడు, త్వరగా కార్యాచరణ చేసే వాడు, అన్ని పనుల్లో ప్రసిద్ధుడు—
తేన తే సహ భీష్మేణ కురువృద్ధేన సంయుగే । యుద్ధమాసీత్కథం తాత సర్వమేతద్బ్రవీహి మే
తాత! అలాంటి కురువృద్ధుడైన భీష్మునితో నువ్వు యుద్ధంలో ఎలా ఎదురయ్యావు? ఇదంతా నాకు చెప్పు.
పర్వతం యో వినిర్భిన్ద్యాద్రాజపుత్రో వరేషుభిః। దుర్యోధనేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
ఉత్తమమైన బాణాలతో పర్వతాన్ని కూడా ఛిద్రం చేయగల రాజకుమారుడైన దుర్యోధనుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
ఆచార్యో వృష్ణిరీరాణాం పాఞ్చాలానాం చ యః ప్రభుః। కురూణాం పాణ్డవానాం చ సర్వక్షత్రస్య యో గురుః
వృష్ణుల గురువు, పాంచాళుల అధిపతి, కురువులూ పాండవులూ సహా అన్ని క్షత్రియులకు ఉపాధ్యాయుడు—
సర్వశస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠః సర్వలోకేషు విశ్రుతః। తేన ద్రోణేన తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
అన్ని ఆయుధాలను ధరించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు, అన్ని లోకాలలో ప్రసిద్ధుడు అయిన ద్రోణుడిని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
ఆచార్యపుత్రో యః శూరో ద్రోణాదనవమో రణే। తేన వీరేణ తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
యుద్ధంలో ద్రోణుడికి సమానమైన, ఉపాధ్యాయుని కుమారుడైన వీరుణ్ని నువ్వు ఎలా ఎదుర్కొన్నావు, తాత!
సర్వే చైవ మహావీర్యా ధార్తరాష్ట్రః మహారథాః । తైస్తైర్వీరైశ్చ తే తాత కథమాసీత్సమాగమః
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులందరూ మహాపరాక్రములు, మహారథులు. అలాంటి అనేక వీరులతో నువ్వు ఎలా ఎదురయ్యావు, తాత!
న మయా నిర్జితా గావో న మయా కురవో జితాః। కృతం చ కర్మ తత్సర్వం దేవపుత్రేణ కేనచిత్
నేను ఆ పశువులను గెలుచుకోలేదు, కురువులను ఓడించలేదు. ఆ కార్యమంతా ఎవరో దేవుని కుమారుడు చేశాడు.
స హి భీతం ద్రవన్తం మాం భీష్మద్రోణముఖాన్కురూన్। దృష్ట్వా విషణ్ణం సంగ్రామే దేవపుత్రో న్యవారయత్
భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండి యుద్ధంలో భయపడి పారిపోతున్న నన్ను చూసి, ఆ దేవపుత్రుడు నన్ను ఆపాడు.
స హి తిష్ఠన్రథోపస్థే వజ్రపాణినిభో యువా। తేన తే నిర్జితా గావస్తేన తే కురవో జితాః
ఆ యువకుడు రథంపై నిలబడి, వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నవాడిలా కనిపించాడు. నీకు ఆ పశువులను గెలిపించింది అతడే, కురువులను ఓడించింది కూడా అతడే.
తస్య తత్కర్మ వీరస్య న మయా తాత తత్కృతమ్ । స హి శారద్వతం ద్రోణం ద్రోణపుత్రం చ వీర్యవాన్ ।ట సూతపుత్రం చ భీష్మం చ చకార విముఖాఞ్శరైః
తండ్రీ! ఆ వీరుడి పని నేను చేయలేదు. ఆ ధైర్యవంతుడు శారద్వతుడు, ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, సూతపుత్రుడు, భీష్ముడు వీరిని బాణాలతో వెనక్కు తిప్పాడు.
దుర్యోదనం చ సమరే ప్రభిన్నమివ కుఞ్జరమ్। ప్రభగ్నమబ్రవీద్భీతం రాజపుత్రం మహాబలమ్
యుద్ధంలో దుర్యోధనుడిని ఏనుగు లా గాయపరిచి, భయంతో వణికిపోతున్న ఆ మహాబలుడైన రాజకుమారునితో మాట్లాడాడు.
న హాస్తినపురే త్రాణం తవ పశ్యామి కించన। న హాస్తినపురే భోగా భోక్తుం శక్యాః పలాయతా
హస్తినపురంలో నీకు ఎలాంటి రక్షణ కనిపించడంలేదు. పారిపోతూ అక్కడ ఆనందాలు అనుభవించలేవు.