తతః శీఘ్రం సమాసాద్య ఉత్తరం స్వజనో బహు। పరస్పరమమిత్రఘ్నం సస్వజే తం సమాగతమ్
అప్పుడే ఉత్తరుడి దగ్గరకు అతని బంధువులు చాలామంది వేగంగా వచ్చి, శత్రువులను సంహరించిన వాడిని చూసి ఆనందంతో కలిసిపోయారు.
ప్రీతిమాన్పురుషవ్యాఘ్రో హర్షయుక్తః పునః పునః । దిష్ట్యా జయసి భద్రం తే దిష్ట్యా సూతో బృహన్నలాః। దిష్ట్యా సంగ్రామమాగమ్య భయం తవ న కించన
ఆ మానవసింహుడు ఆనందంతో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నీకు విజయమొచ్చింది, నీకు శుభం కలగాలి; బృహన్నలుడు సురక్షితంగా ఉన్నాడు, అదృష్టవశాత్తూ యుద్ధం నుంచి భయమేమీ లేకుండా తిరిగి వచ్చావు.'
అజైషీదేష జాఞ్జిష్ణుః కురూనేకరథో రణే। ఏతస్యక బాహువీర్యం తద్యేన గావో జితా మయా। కురవో నిర్జితా యస్మాత్సగ్రామేఽమితతేజసః
ఈ జాంజిష్ణుడు యుద్ధంలో ఒక్కడే కౌరవులను జయించాడు. ఇతని బాహుబలంతోనే నేను ఆ పశువులను గెలుచుకున్నాను. అపారశక్తి కలిగిన కౌరవులు ఇతని చేతిలో యుద్ధంలో ఓడిపోయారు.
అకార్షీదేష తత్కర్మ దేవపుత్రోపమో యువా। ఏష తత్పురుషవ్యాఘ్రో విక్షోభ్య కురుమణ్డలమ్। గావః ప్రసహ్య విజితా రణే మాం చాభ్యపాలయత్
దేవపుత్రుడితో సమానమైన ఈ యువకుడు ఆ మహత్తర కార్యాన్ని చేశాడు. ఈ మానవసింహుడు కౌరవుల సైన్యాన్ని కదిలించి, యుద్ధంలో పశువులను గెలుచుకొని, నన్ను కూడా కాపాడాడు.
ఉత్తరస్య వచః శ్రుత్వా శంసమానస్య చార్జునమ్। చోదితా రాజపుత్రేణ జయం మఙ్గలవాదినః
ఉత్తరుడు అర్జునుని పొగిడుతూ చెప్పిన మాటలు విని, రాజకుమారుని ప్రేరణతో, శుభాకాంక్షలు చెప్పేవారు ఆ విజయాన్ని హర్షంతో జరిపారు.
తతో గన్ధైశ్చ మాల్యైశ్చ ధూపైశ్చ వసుసంభృతైః । కన్యాః పార్థమమిత్రఘ్నం కిరన్త్యః సమపూజయన్
తర్వాత, సుగంధాలు, హారాలు, ధూపాలు, విలువైన బహుమతులతో కూడిన యువతులు, శత్రువులను సంహరించిన పార్థుని మీద పుష్పవర్షం కురిపిస్తూ ఘనంగా సత్కరించారు.
ఆపూర్యమాణో మాల్యైశ్చ గన్ధైశ్చ వివిధైః శుభైః । సంపూజ్యమానో లోకేన నగరద్వారమాగమత్
వివిధ రకాల సువాసనలతో, హారాలతో అలంకరించబడి, ప్రజలందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ, అతడు నగర ద్వారానికి చేరుకున్నాడు.
భేర్యశ్చ తూర్యాణి చ వేణవశ్చ విచిత్రవేషాః ప్రమదాజనాశ్చ। పురో విరాటస్య మహాబలస్య నిష్క్రమ్య భూమింజయమభ్యనన్దనమ్
అప్పుడు బేరులు, వాద్యాలు, వంశీలు మోగాయి; అద్భుతమైన వస్త్రాలు ధరించిన స్త్రీలు, ప్రజలు, మహాబలుడు విరాటుని రాజప్రాసాదం నుంచి బయటకు వచ్చి, విజయాన్ని ఆనందంగా ఆహ్వానించారు.
ప్రశస్యమానస్తు జయేన తత్ర పుత్రో విరాటస్య న హృష్యతి స్మ। సంభాష్యమాణస్తు జయేన తత్ర సోఽన్తర్మనాః పాణ్డవమీక్షమాణః
విజయానికి ప్రశంసలు అందుకున్నా విరాటుని కుమారుడు ఆనందించలేదు; విజయానికి అభినందనలు అందుకుంటూ, అతడు మనసులో కలవరంతో పాండవుని వైపు చూశాడు.
పుత్ర్యై విరాటస్య తతో వరాణి వస్త్రాణ్యదాత్పాణ్డుసుతః సఖీభ్యః। సభాజయంశ్చాపి సమాగతాస్తా దృష్ట్వా జయం తచ్చ బలం కుమార్యః
తర్వాత పాండవుడు విరాటుని కుమార్తెకు, ఆమె స్నేహితురాళ్లకు మంచి వస్త్రాలు ఇచ్చి, ఆ విజయాన్ని, బలాన్ని చూసిన యువతులను ఘనంగా సత్కరించాడు.
సభాజ్యమానః పౌరైశ్చ స్త్రీభిర్జానపదైరపి। ఆసాద్యాన్తఃపురద్వారం పిత్రే సంప్రత్యవేదయత్
పౌరులు, స్త్రీలు, గ్రామస్తులందరి సత్కారాన్ని పొందుతూ, అతడు అంతఃపుర ద్వారానికి చేరుకొని తన తండ్రికి సమాచారం ఇచ్చాడు.
తతో ద్వాఃస్థః సమాసాద్య ప్రణిపత్య కృతాఞ్జలిః । వర్ధయిత్వా జయాశీర్భిరిదం వచనమబ్రవీత్
అప్పుడు ద్వారపాలకుడు దగ్గరకు వచ్చి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, విజయానికి ఆశీర్వచనాలు పలికి ఇలా అన్నాడు.
రాజన్పృథుయశస్తుభ్యం జిత్వా శత్రూన్సమాగతః। ఉత్తరః సహ సూతేన ద్వారి తిష్ఠతి వారితః
ఓ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాజా! ఉత్తరుడు సారథితో కలిసి శత్రువులను జయించి తిరిగి వచ్చాడు; అతడు ద్వారంలో నిలబడి ఉన్నాడు.
కుమారో యోధముఖ్యైస్చ గణికాభిస్చ సంవృతః । పౌరజానపదైర్యుక్తః పూజ్యమానో జయాశిషాః
కుమారుడు ప్రధాన యోధులతో, గణికలతో, పౌరులు, గ్రామస్తులతో కలిసి, విజయానికి ఆశీర్వచనాలు అందుకుంటూ సత్కరించబడుతున్నాడు.
తతో హృష్టో మహీపాలః క్షత్తారమిదమబ్రవీత్ । ప్రవేశయోభౌ తౌ తూర్ణం దర్శనేప్సురహం తయోః
అప్పుడు ఆనందంతో ఉన్న రాజు క్షత్రియుడిని ఇలా అన్నాడు: 'ఇద్దరినీ వెంటనే లోపలికి తీసుకురా; వారిని చూడాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.'
క్షత్తారం కురురాజస్తు శనైః కర్ణ ఉపాజపత్। ఉత్తరః ప్రవిశత్వేకో న ప్రవేశ్యా బృహన్నలాః
కానీ కర్ణుడు కురురాజు సేవకుడిని నిశ్శబ్దంగా పిలిచి ఇలా అన్నాడు: 'ఉత్తరుడు ఒక్కడే లోపలికి రావచ్చు; బృహన్నలుడు లోపలికి రాకూడదు.'
తస్య హి మహాబాహోర్వ్రతం నిత్యం మహాత్మనః। యో మమాఙ్గే వ్రణం కుర్యాచ్ఛోణితం వా ప్రదర్శయేత్। అన్యత్ర సంగ్రామగతాన్న స జీవేత్కథంచన
ఎందుకంటే, ఆ మహాత్ముడైన మహాబాహువు ఒక వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నాడు: యుద్ధం కాకుండా ఎవరైనా నా శరీరంలో గాయం చేస్తే లేదా రక్తాన్ని చూపిస్తే, వారు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ బ్రతకరారు.
వ్యక్తం భృసం సుసంక్రుద్ధో మాం దృష్ట్వైవ సశోణితమ్। విరాటమిహ సామాత్యం హన్యాత్సబలావాహనమ్
అతడు నన్ను రక్తంతో చూసి, తీవ్రమైన కోపంతో విరాటుని, అతని మంత్రులను, సైన్యాన్ని, రథాలను ఇక్కడే సంహరిస్తాడు.
ఇన్ద్రం వాపి కుబేరం వా యమం వా వరుణం తథా। మమ శోణితకర్తారం మృద్గీయాత్కిం పునర్నరమ్
ఇంద్రుడు అయినా, కుబేరుడు అయినా, యముడు అయినా, వరుణుడు అయినా — నా రక్తాన్ని కార్చినవాడు ఎవరైనా, అతడిని నేను జయించగలను. అలాంటప్పుడు ఒక మనిషి గురించి చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు.
క్షణమాత్రం తు తత్రైవ ద్వారి తిష్ఠతు వీర్యవాన్ । ఇతి ప్రోవాచ ధర్మాత్మా యుధిష్ఠిర ఉదారధీః
ధైర్యవంతుడు అక్కడ ద్వారంలో క్షణమంతైనా నిలబడి ఉండాలి అని ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు ఉదారమైన మనసుతో అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా క్షమయా యుక్తో ధర్మరాజో ఘృణాన్వితః। సభాయాం సహ మాత్స్యేన తూష్ణీముపవివేశ హ
ఇలా చెప్పి, క్షమతో నిండిన ధర్మరాజు, దయతో కూడి, మత్స్యరాజుతో కలిసి సభలో మౌనంగా కూర్చున్నాడు.
తతో రాజసుతో జ్యేష్ఠః ప్రావిశత్పృథివీంజయః। వవన్దే స పితుః పాదౌ కఙ్కం చాప్యుపతిష్ఠత
తర్వాత, పెద్ద కుమారుడు, భూమిని జయించిన ఉత్తరుడు లోపలికి వచ్చి, తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి, కంకను కూడా సమీపించాడు.
పశ్యన్యుధిష్ఠిరం దృష్ట్యా వక్రయా చరణౌ పితుః। అభివాద్య తతో దృష్ట్వా కఙ్కస్య రుధిరప్లుతమ్ । హృదయేఽదహ్యత తదా మృత్యుగ్రస్త ఇవోత్తరః
యుధిష్ఠిరుని వైపు వంకచూపుతో చూసి, తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించిన ఉత్తరుడు, కంక రక్తంతో తడిసిపోయినదాన్ని చూసి, అతని హృదయం మరణభయంతో మండిపోయింది.
తతో రుధిరసిక్తాఙ్గమనేకాగ్రమనాగసమ్। భూమావేకాన్త ఆసీనం సైరన్ధ్ర్యా సముపాసితమ్। తతః పప్రచ్ఛ రాజానం త్వరమాణ ఇవోత్తరః
రక్తంతో ముడిపడి, ఏకాగ్రతతో, నిష్పాపుడై, భూమిపై ఒంటరిగా కూర్చున్నవాడిని, సైరంధ్రీ సేవ చేస్తున్నదాన్ని చూసి, ఉత్తరుడు వేగంగా ఆ రాజును ప్రశ్నించాడు.
కేనాయం తాడితః కఙ్కః కేన పాపమిదం కృతమ్। కో వా జిగమిషుర్మృత్యుం కేన స్పృష్టః పదోరగః
ఈ కంకను ఎవరు కొట్టారు? ఈ పాపం ఎవరు చేశారు? పామును కాలితో తాకినవాడు మరణాన్ని కోరుకున్నవాడే కదా, అతడు ఎవరు?
శ్రోత్రియో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ ఇన్ద్రాసనరతిక్షమః। పూజనీయోఽభివాద్యశ్చ న ప్రబాధ్యోఽయమీదృశః
ఇతడు శాస్త్రజ్ఞుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు, ఇంద్రాసనానికి కూడా యోగ్యుడు, గౌరవించదగినవాడు, నమస్కరించదగినవాడు. ఇలాంటి వారిని ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ బాధించకూడదు.
స పుత్రస్య వచః శ్రుత్వా విరాటో రాష్ట్రవర్ధనః। ప్రత్యువాచోత్తరం వాక్యం సాధ్వసాద్ధ్వస్తమానసః
తన కుమారుని మాటలు విని, రాజ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసే విరాటుడు భయంతో మనసు కలవరపడి ఉత్తరునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
పుత్ర తే విజయం శ్రుత్వా ప్రహృష్టోఽహం ముదా భృశమ్। అక్షక్రీడనయాఽనేన కాలక్షేపమకారిషమ్
కుమారా, నీ విజయవార్త విని నేను ఎంతో ఆనందించాను. ఈయనతో పాశాక్రీడ ఆడుతూ కాలక్షేపం చేశాను.
తత్రాజయత్కురూన్సర్వానుత్తరో రాష్ట్రవర్ధనః। ఇత్యుక్తం హి మయా పుత్ర నేతి కఙ్కో బృహన్నలా। అజయత్సా కురూన్సర్వానితి మామబ్రవీన్ముహుః
అక్కడ ఉత్తరుడు కురువులను జయించాడని నేను అన్నాను. కానీ కంక, బృహన్నల ఇద్దరూ, కేవలం బృహన్నలే కురువులను జయించాడని పదే పదే చెప్పారు.
ప్రశంసితే మయా పుత్ర విజయే తవ విశ్రుతే। బృహన్నలాయా విజయం కఙ్కోఽస్తువత వై రుషా
నిన్ను నేను పొగిడితే, నీ విజయాన్ని అందరూ ప్రశంసిస్తుంటే, కంక కోపంతో బృహన్నల విజయాన్ని మాత్రమే పొగిడాడు.