అక్షానాహర సైరన్ధ్రి ఆసనం చోపకల్పయ। ఆదాయ వ్యజనం త్వం చ పార్శ్వతోఽనన్తరా భవ
సైరంధ్రీ! పాశాలను తీసుకొచ్చి, ఆసనాలు సిద్ధం చేయి. నువ్వు పక్కన నిలబడి, వింత తీసుకొని నాకు సేవ చేయు.
తం తథావాదినం దృష్ట్వా పాణ్డవః ప్రత్యభాపత। న దేవితవ్యం హృష్టేన కితవేనేతి నః శ్రుతమ్
అతడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, పాండవుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'ఆనందంగా ఉన్నవాడు జూదగాడితో జూదం ఆడకూడదని మనం విన్నాము.'
న త్వామద్య ముదా యుక్తమహం దేవితుముత్సహే । ప్రియం తు తే చికీర్పామి వర్తతాం యది రోచతే। ద్యూతం కర్తుం న వాఞ్ఛామి నరేన్ద్ర జనసంసది
ఈ రోజు ఆనందంలో ఉన్నందున నీతో జూదం ఆడే మనస్సు నాకు లేదు. అయినా, నీకు ఇష్టమైనది చేయాలని ఉంది. రాజా! జనసమూహంలో జూదం ఆడాలని నాకు ఆసక్తి లేదు.
స్త్రియో గావో హిరణ్యం చ యచ్చాన్యద్వసు కించన। న మే కించిత్త్వయా కార్యమన్తరేణాపి దేవితమ్
స్త్రీలు, ఆవులు, బంగారం, ఇంకా ఏదైనా ధనం — ఇవన్నీ నీకు నన్నుంచి గెలుచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. జూదం లేకపోయినా నీకు నేను ఏమీ ఇవ్వగలను.
కిం తే ద్యూతేన రాజేన్ద్ర బహుదోషేణ మానద। దేవనే బహవో దోషాస్తస్మాత్తత్పరివర్జయేత్
రాజేంద్ర! జూదానికి నీకు ఏమి అవసరం? అది ఎన్నో దోషాలను కలిగిస్తుంది. జూదంలో అనేక దుష్పరిణామాలు ఉంటాయి. అందుకే దాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.
శ్రుతో వా యది వా దృష్టో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః । స రాజ్యం ధనమక్షయ్యం పణమేకమమన్యత
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని, అపరిమితమైన ధనాన్ని ఒకే పాశంలో పెట్టాడని విన్నావా లేదా చూశావా?
కృష్ణాం చ భార్యాం దయితాం భ్రాతౄంశ్చ త్రిదశోపమాన్। నిఃసంశయం స కితవః పశ్చాత్తప్యతి పాణ్డవః
అతను తన ప్రియ భార్య కృష్ణను, దేవతలకు సమానమైన అన్నదమ్ములను కూడా పణంగా పెట్టాడు. ఆ పాండవుడు, ఆ జూదగాడు, ఇప్పుడు తప్పకుండా విచారిస్తున్నాడు.
వివిధానాం చ రత్నానాం ధనానాం చ పరాజయే। అభీప్సితవినాశశ్చ వాక్పారుష్యమనన్తరమ్
వివిధ రకాల రత్నాలు, ధనాలను కోల్పోయినప్పుడు, కోరినది నశిస్తుంది. వెంటనే కఠినమైన మాటలు వస్తాయి.
అవిశ్వాస్యం బుధైర్నిత్యమేకాహ్నా ద్రవ్యనాశనమ్। ద్యూతే హారితవాన్సర్వం తస్మాద్ద్యూతం న రోచయే
జూదం విశ్వసనీయమని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ అనరు. ఒక్కరోజులోనే మొత్తం ధనం పోతుంది. నేను అన్నీ కోల్పోయిన తర్వాత జూదం మీద ఆసక్తి లేకుండా పోయింది.
అథవా మన్యసే రాజన్దీవ్యావ యది రోచతే। ఏవమాభాష్య వాక్యైస్తు క్రీడతస్తౌ నరోత్తమౌ
లేదా, రాజా! నీకు ఇష్టం ఉంటే మనం ఆడుదాం. ఇలా మాట్లాడుకుంటూ ఆ ఇద్దరూ ఆడటం ప్రారంభించారు.
ప్రవర్తమానే ద్యూతే తు మాత్స్యః పాణ్డవమబ్రవీత్
జూదం మొదలైనప్పుడు మత్స్యరాజు పాండవునితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య పుత్రేణ మే యుద్ధే తాదృశాః కురవో జితాః । కురవోఽతిరథాః సర్వే దేవైరపి సుదుర్జయాః
నా కుమారుడు యుద్ధంలో అద్భుతమైన కౌరవులను ఓడించాడు. వారు అందరూ మహారథులు, దేవతలకు కూడా ఓడించలేని వారు.
తతోఽబ్రవీద్ధర్మరాజో ద్యూతే మాత్స్యం యుధిష్ఠిరః। దిష్ట్యా తే విజితా గావః కురవశ్చ పరాజితాః
అప్పుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు జూదంలో మత్స్యరాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ ఆవులు రక్షించబడ్డాయి, కౌరవులు ఓడిపోయారు — అదృష్టం నీకు తోడైంది.'
అత్యద్భుతతమం మన్యే ఉత్తరశ్చేత్కూరూఞ్జయేత్। యన్తా బృహన్నలా యస్య స కథంచిద్విజేష్యతే
ఉత్తరుడు కౌరవులను ఓడిస్తే అది చాలా ఆశ్చర్యకరం. అతని రథసారథి బృహన్నల. ఏదో విధంగా అతను విజయం సాధించవచ్చు.
తతో విరాటః క్షుభితో మన్యునా చ పరిప్లుతః। ఉవాచ వచనం క్రుద్ధః పరివ్రాజమనన్తరమ్
విరాటుడు కోపంతో ఉలిక్కిపడి, ఆగ్రహంతో పరితపించి, వెంటనే ఆ బ్రాహ్మణుడితో కఠినంగా ఇలా అన్నాడు.
తాదృశేన తు యోధేన మహేష్వాసేన ధీమతా। కురవో నిర్జితా యుద్ధే తత్ర కిం బ్రాహ్మణాద్భుతమ్
అలాంటి యోధుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు యుద్ధంలో కౌరవులను ఓడించాడంటే అందులో ఏమి ఆశ్చర్యం బ్రాహ్మణా?
సమం షణ్డేన మే పుత్రం బ్రహ్మబన్ధో ప్రశంససి। వాచ్యావాచ్యం న జానీషే నూనం మామవమన్యసే
నీవు నా కుమారుడిని హీనంగా, హిజ్రాతో సమానంగా పొగిడుతున్నావు, బ్రాహ్మణుడవని చెప్పుకునే వాడా. ఏ మాట చెప్పాలో, చెప్పకూడదో నీకు తెలియదు. నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు అనిపిస్తోంది.
సమం షణ్డేన మే పుత్రం బ్రహ్మబన్ధో ప్రశంససి। వాచ్యావాచ్యం న జానీషే నూనం మామవమన్యసే
నీవు నా కుమారుడిని హిజ్రాతో సమానంగా పొగిడుతున్నావు, బ్రాహ్మణుడవని చెప్పుకునే వాడా. ఏ మాట మాట్లాడాలో, మాట్లాడకూడదో నీకు తెలియదు. నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు అనిపిస్తోంది.
పుమాంసో బహవో దృష్టాః సూతాశ్చ బహవో మయా। విక్రమ్య యన్తా యోద్ధా చ న మే దృష్టః కదాచన
నేను ఎంతో మంది పురుషులను, ఎంతో మంది రథసారథులను చూశాను. కానీ రథంపై ఎక్కి, యుద్ధంలో పోరాడగలవాడిని మాత్రం ఎప్పుడూ చూడలేదు.
విప్రియం న చరేద్రాజ్ఞామనుకూలం ప్రియం వదేత్। ఆచరన్విప్రియం రాజ్ఞాం న జాతు సుఖమేధతే
రాజుల మనసుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు. వారికి ఇష్టమైన మాటలు చెప్పాలి. రాజులకు వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించే వాడు ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండడు.
వయస్యత్వాత్తు తే సర్వమపరాధమిమం క్షమే। నేదృశీం ప్రవదర్వాచం యది జీవితుమిచ్ఛసి
నీతో ఉన్న స్నేహం వల్ల నీ చేసిన తప్పును మొత్తం క్షమిస్తున్నాను. ఇలాంటి మాటలు ఇకపై మాట్లాడకపోతే మంచిది, జీవించాలనుకుంటే.
తతోఽబ్రవీత్పునః కఙ్కః ప్రహస్య కురువర్ధనః । బృహన్నలాయా సజేన్ద్ర ధుష్యతాం నగరే జయః
అప్పుడు కంకుడు, కురువంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహారాజా! దుఃశాసనుని నగరంలో బృహన్నలకి విజయమవ్వాలి.'
ఉత్తరేణ తు సారథ్యం కృతం నూనం భవిష్యతి। నిమిత్తం కించిదుత్పన్నం తర్కశ్చాపి దృఢో మమ। యతో జానామి రాజేన్ద్ర నాన్యథా తద్భవిష్యతి
ఉత్తరుడు ఇప్పటికే రథసారథ్యాన్ని చేశాడనిపిస్తోంది. ఏదో సూచన కనిపిస్తోంది, నా అనుమానం బలంగా ఉంది మహారాజా. ఇది తప్ప ఇంకేదీ జరగదు అని నాకు నమ్మకం.
కురవోఽపి మహావీర్యా దేవైరపి సుదుర్జయాః। ససోమవరుణాదిత్యైః సయక్షేశహుతాశనైః
కురువంశీయులు గొప్ప వీరులు, దేవతలకు కూడా వారిని జయించడం చాలా కష్టం. సోముడు, వరుణుడు, ఆదిత్యుడు, యక్షపతి, అగ్ని వీరితో కూడి వచ్చినా కూడా.
యత్ర శాన్తనవో భీష్మో ద్రోణకర్ణౌ సుదుర్జయౌ। అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సోమదత్తో జయద్రథః
అక్కడ శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, జయించలేని ద్రోణుడు, కర్ణుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణ, సోమదత్తుడు, జయద్రథుడు ఉన్నారు.
భూరిశ్రవాః శలో భూరిర్జలసన్ధిశ్చ వీర్యవాన్। దుర్యోధనో దుష్ప్రసహో దుఃశాసనవివింశతీ
భూరిశ్రవ, శల, భూరి, పరాక్రమశాలి జలసంధి, దుర్యోధనుడు — అతన్ని ఓడించడం చాలా కష్టం — దుఃశాసనుడు, వివింశతి కూడా ఉన్నారు.
వృషసేనోఽశ్వవేగశ్చ వాయువేగసువర్చసౌ । బాహ్లీకః శూరసేనశ్చ యుయుత్సుశ్చ పరన్తపః
వృషసేనుడు, అశ్వవేగుడు, వాయువేగుడు, సువర్చసుడు, బాహ్లికుడు, శూరసేనుడు, శత్రువులను భయపెట్టే యుయుత్సు కూడా ఉన్నారు.
సౌబలః శకునిశ్చైవ ద్యుమత్సేనశ్చ సాల్వరాట్ । అన్యే చ బహవః శూరా నానాజనపదేశ్వరాః
సౌబలుడు, శకుని, ద్యూమత్సేనుడు, సాల్వదేశాధిపతి, ఇంకా అనేక మంది వీరులు, వివిధ దేశాధిపతులు అక్కడ ఉన్నారు.
కృపేణాచార్యముఖ్యేన సహితాః కురవో నృపాః। సఞ్జకార్ముకనిస్త్రింశా రథినో రథయూథపాః। అన్యే చైవ మహావీర్యా రాజపుత్రా మహారథాః
క్రుపాచార్యుడు వంటి గురువుతో పాటు కురువంశ రాజులు, విల్లు, ఖడ్గాలు ధరించిన రథయోధులు, రథసేనాధిపతులు, ఇంకా అనేక మంది మహావీరులు, రాజకుమారులు అక్కడ ఉన్నారు.
మరుద్గణైః పరివృతః సాక్షాదపి పురందరః । తద్బలం న జయేత్క్రుద్ధో భీష్మద్రోణాదిభిర్వృతమ్
మరుత్ గణాలతో కూడిన ఇంద్రుడు కూడా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు వంటి వీరులు రక్షిస్తున్న ఆ సైన్యాన్ని కోపంతో ఉన్నా జయించలేడు.