భవన్తు తే లబ్ధజయే సుతే మే పౌరాశ్చ మర్త్యాశ్చ పరే చ నార్యః । తే శుక్లవస్త్రాః ప్రభవన్తు మార్గే సుగన్ధమాల్యాభరణాశ్చ నార్యః
నా కుమారుడు విజయాన్ని సాధించినందుకు పౌరులు, సామాన్యులు, విదేశీయులు, స్త్రీలు అందరూ ఆనందించాలి. వారు తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, స్త్రీలు సుగంధమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని మార్గంలో నిలబడాలి.
భజన్తు సర్వా గణికాః సుతం మే నార్యశ్చ కన్యాః సహసైనికాశ్చ । స్వలంకృతాస్తాః సుభగాః సువేషాః పుత్రస్య పన్థానమనువ్రజన్తు
అన్ని గణికలు, స్త్రీలు, యువతులు, సైనికులు అందంగా అలంకరించుకొని, శోభాయమానంగా నా కుమారుని వెంట నడవాలి.
ఘణ్టాపణవకాః శీఘ్రం మత్తమారుహ్య కుఞ్జరమ్। శృఙ్గాటకేషు సర్వేషు సమాఖ్యాన్తు జయం మమ్
ఘంటలు, పణవాలు మోగించే వారు వెంటనే మత్తులో ఉన్న ఏనుగులపై ఎక్కి, ప్రతి వీధిచౌరస్తాలో నా విజయాన్ని ప్రకటించాలి.
ఉత్తరా చ కుమారీభిర్బహ్వాభరణభూషితా। సఖీం విజితసంగ్రామాం ప్రత్యుద్యాతు బృహన్నలామ్
ఉత్తరా అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, తన సఖులతో కలిసి, యుద్ధ విజయంలో భాగస్వామైన బృహన్నలను స్వాగతించడానికి బయలుదేరాలి.
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య పార్థివస్య మహాత్మన। తథైవ చక్రుః సంహృష్టాః పౌరాః స్వస్తికపాణయః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు మాటలు విని, పౌరులు ఆనందంతో శుభపదార్థాలు చేతబట్టి, ఆయన ఆజ్ఞను యథాతథంగా పాటించారు.
మూతాశ్చ సర్వే సహమాగధాశ్చ హృష్టా విరాటస్య పురే జనౌఘాః । భేర్యశ్చ తూర్యాణి చ వారిజాశ్చ వేపైః పరార్ధ్యైః ప్రమదాజనాశ్చ
మూతులు, సహమాగధులు, విరాటునగరంలోని ప్రజలు ఆనందంతో, డప్పులు, వాద్యాలు, శంఖాలు మోగిస్తూ, విలువైన ఆభరణాలతో అలంకరించిన స్త్రీలతో కలిసి ఉత్సవంలో పాల్గొన్నారు.
వన్దిప్రవాదాః పణవాదికాశ్చ తథైవ వాద్యాని చ వంశశబ్దాః । కాంస్యం సతాలం మధురం చ గీత- మాదాయ నార్యో నగరాన్నిరీయుః
వందులు, స్తుతిగాయకులు, డప్పువాదకులు, వాద్యకారులు, వంశధ్వని, తాళాలు, మధురమైన పాటలతో స్త్రీలు నగరంనుండి బయలుదేరారు.
ప్రత్యుద్యయుః పుత్రమనన్తవీర్యం తే బ్రాహ్మణాః శాన్తిపరాః ప్రధానాః । స్వాధ్యాయవేదాధ్యయనక్రమజ్ఞాః స్వస్తిక్రియాగీతజపప్రధానాః
శాంతికి ప్రాధాన్యతనిచ్చే, స్వాధ్యాయవేదపఠనంలో నిపుణులైన ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, శుభకార్యాలు, పాటలు, జపాలతో ముందుండి, అపారవీర్యుడైన కుమారుని స్వాగతించడానికి బయలుదేరారు.
ప్రస్థాప్య సేనాం కన్యాశ్చ గణికాశ్చ స్వలంకృతాః। మత్స్యరాజో మహారాజః ప్రహృష్ట ఇదమబ్రవీత్
సైన్యాన్ని, అలంకరించిన యువతులను, గణికలను పంపిన తర్వాత, మత్స్యరాజు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
వ్రిగర్తాః కురవః సర్వే సంగ్రామే నిర్జితా మయా। ప్రవిశ్యాన్తఃపురం హృష్టా ద్యూతం దీవ్యామ బ్రాహ్మణ
త్రిగర్తులు, కౌరవులు అందరినీ యుద్ధంలో నేను ఓడించాను. బ్రాహ్మణా! మనం అంతఃపురంలోకి వెళ్లి సంతోషంగా జూదం ఆడుదాం.
అక్షానాహర సైరన్ధ్రి ఆసనం చోపకల్పయ। ఆదాయ వ్యజనం త్వం చ పార్శ్వతోఽనన్తరా భవ
సైరంధ్రీ! పాశాలను తీసుకొచ్చి, ఆసనాలు సిద్ధం చేయి. నువ్వు పక్కన నిలబడి, వింత తీసుకొని నాకు సేవ చేయు.
తం తథావాదినం దృష్ట్వా పాణ్డవః ప్రత్యభాపత। న దేవితవ్యం హృష్టేన కితవేనేతి నః శ్రుతమ్
అతడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, పాండవుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'ఆనందంగా ఉన్నవాడు జూదగాడితో జూదం ఆడకూడదని మనం విన్నాము.'
న త్వామద్య ముదా యుక్తమహం దేవితుముత్సహే । ప్రియం తు తే చికీర్పామి వర్తతాం యది రోచతే। ద్యూతం కర్తుం న వాఞ్ఛామి నరేన్ద్ర జనసంసది
ఈ రోజు ఆనందంలో ఉన్నందున నీతో జూదం ఆడే మనస్సు నాకు లేదు. అయినా, నీకు ఇష్టమైనది చేయాలని ఉంది. రాజా! జనసమూహంలో జూదం ఆడాలని నాకు ఆసక్తి లేదు.
స్త్రియో గావో హిరణ్యం చ యచ్చాన్యద్వసు కించన। న మే కించిత్త్వయా కార్యమన్తరేణాపి దేవితమ్
స్త్రీలు, ఆవులు, బంగారం, ఇంకా ఏదైనా ధనం — ఇవన్నీ నీకు నన్నుంచి గెలుచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. జూదం లేకపోయినా నీకు నేను ఏమీ ఇవ్వగలను.
కిం తే ద్యూతేన రాజేన్ద్ర బహుదోషేణ మానద। దేవనే బహవో దోషాస్తస్మాత్తత్పరివర్జయేత్
రాజేంద్ర! జూదానికి నీకు ఏమి అవసరం? అది ఎన్నో దోషాలను కలిగిస్తుంది. జూదంలో అనేక దుష్పరిణామాలు ఉంటాయి. అందుకే దాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.
శ్రుతో వా యది వా దృష్టో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః । స రాజ్యం ధనమక్షయ్యం పణమేకమమన్యత
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని, అపరిమితమైన ధనాన్ని ఒకే పాశంలో పెట్టాడని విన్నావా లేదా చూశావా?
కృష్ణాం చ భార్యాం దయితాం భ్రాతౄంశ్చ త్రిదశోపమాన్। నిఃసంశయం స కితవః పశ్చాత్తప్యతి పాణ్డవః
అతను తన ప్రియ భార్య కృష్ణను, దేవతలకు సమానమైన అన్నదమ్ములను కూడా పణంగా పెట్టాడు. ఆ పాండవుడు, ఆ జూదగాడు, ఇప్పుడు తప్పకుండా విచారిస్తున్నాడు.
వివిధానాం చ రత్నానాం ధనానాం చ పరాజయే। అభీప్సితవినాశశ్చ వాక్పారుష్యమనన్తరమ్
వివిధ రకాల రత్నాలు, ధనాలను కోల్పోయినప్పుడు, కోరినది నశిస్తుంది. వెంటనే కఠినమైన మాటలు వస్తాయి.
అవిశ్వాస్యం బుధైర్నిత్యమేకాహ్నా ద్రవ్యనాశనమ్। ద్యూతే హారితవాన్సర్వం తస్మాద్ద్యూతం న రోచయే
జూదం విశ్వసనీయమని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ అనరు. ఒక్కరోజులోనే మొత్తం ధనం పోతుంది. నేను అన్నీ కోల్పోయిన తర్వాత జూదం మీద ఆసక్తి లేకుండా పోయింది.
అథవా మన్యసే రాజన్దీవ్యావ యది రోచతే। ఏవమాభాష్య వాక్యైస్తు క్రీడతస్తౌ నరోత్తమౌ
లేదా, రాజా! నీకు ఇష్టం ఉంటే మనం ఆడుదాం. ఇలా మాట్లాడుకుంటూ ఆ ఇద్దరూ ఆడటం ప్రారంభించారు.
ప్రవర్తమానే ద్యూతే తు మాత్స్యః పాణ్డవమబ్రవీత్
జూదం మొదలైనప్పుడు మత్స్యరాజు పాండవునితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య పుత్రేణ మే యుద్ధే తాదృశాః కురవో జితాః । కురవోఽతిరథాః సర్వే దేవైరపి సుదుర్జయాః
నా కుమారుడు యుద్ధంలో అద్భుతమైన కౌరవులను ఓడించాడు. వారు అందరూ మహారథులు, దేవతలకు కూడా ఓడించలేని వారు.
తతోఽబ్రవీద్ధర్మరాజో ద్యూతే మాత్స్యం యుధిష్ఠిరః। దిష్ట్యా తే విజితా గావః కురవశ్చ పరాజితాః
అప్పుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు జూదంలో మత్స్యరాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ ఆవులు రక్షించబడ్డాయి, కౌరవులు ఓడిపోయారు — అదృష్టం నీకు తోడైంది.'
అత్యద్భుతతమం మన్యే ఉత్తరశ్చేత్కూరూఞ్జయేత్। యన్తా బృహన్నలా యస్య స కథంచిద్విజేష్యతే
ఉత్తరుడు కౌరవులను ఓడిస్తే అది చాలా ఆశ్చర్యకరం. అతని రథసారథి బృహన్నల. ఏదో విధంగా అతను విజయం సాధించవచ్చు.
తతో విరాటః క్షుభితో మన్యునా చ పరిప్లుతః। ఉవాచ వచనం క్రుద్ధః పరివ్రాజమనన్తరమ్
విరాటుడు కోపంతో ఉలిక్కిపడి, ఆగ్రహంతో పరితపించి, వెంటనే ఆ బ్రాహ్మణుడితో కఠినంగా ఇలా అన్నాడు.
తాదృశేన తు యోధేన మహేష్వాసేన ధీమతా। కురవో నిర్జితా యుద్ధే తత్ర కిం బ్రాహ్మణాద్భుతమ్
అలాంటి యోధుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు యుద్ధంలో కౌరవులను ఓడించాడంటే అందులో ఏమి ఆశ్చర్యం బ్రాహ్మణా?
సమం షణ్డేన మే పుత్రం బ్రహ్మబన్ధో ప్రశంససి। వాచ్యావాచ్యం న జానీషే నూనం మామవమన్యసే
నీవు నా కుమారుడిని హీనంగా, హిజ్రాతో సమానంగా పొగిడుతున్నావు, బ్రాహ్మణుడవని చెప్పుకునే వాడా. ఏ మాట చెప్పాలో, చెప్పకూడదో నీకు తెలియదు. నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు అనిపిస్తోంది.
సమం షణ్డేన మే పుత్రం బ్రహ్మబన్ధో ప్రశంససి। వాచ్యావాచ్యం న జానీషే నూనం మామవమన్యసే
నీవు నా కుమారుడిని హిజ్రాతో సమానంగా పొగిడుతున్నావు, బ్రాహ్మణుడవని చెప్పుకునే వాడా. ఏ మాట మాట్లాడాలో, మాట్లాడకూడదో నీకు తెలియదు. నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు అనిపిస్తోంది.
పుమాంసో బహవో దృష్టాః సూతాశ్చ బహవో మయా। విక్రమ్య యన్తా యోద్ధా చ న మే దృష్టః కదాచన
నేను ఎంతో మంది పురుషులను, ఎంతో మంది రథసారథులను చూశాను. కానీ రథంపై ఎక్కి, యుద్ధంలో పోరాడగలవాడిని మాత్రం ఎప్పుడూ చూడలేదు.
విప్రియం న చరేద్రాజ్ఞామనుకూలం ప్రియం వదేత్। ఆచరన్విప్రియం రాజ్ఞాం న జాతు సుఖమేధతే
రాజుల మనసుకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు. వారికి ఇష్టమైన మాటలు చెప్పాలి. రాజులకు వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించే వాడు ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉండడు.