అథోత్తరేణ ప్రహితా దూతాస్తే శీఘ్రగామినః । విరాటనగరం ప్రాప్య జయం ప్రావేదయంస్తదా
ఆ సందర్బంలో వేగంగా వెళ్లగల దూతలను పంపించారు. వారు విరాట నగరానికి చేరుకుని, విజయవార్తను ప్రకటించారు.
రాజానం వృతమాచఖ్యుర్మన్త్రిభిర్జయముత్తమమ్ । పరాజయం కురూణాం చ ఉపాయాన్తం తథోత్తరమ్
అప్పుడు ఆ దూతలు, మంత్రులతో కూడిన రాజుకు గొప్ప విజయాన్ని, కౌరవులు ఓడిపోయిన సంగతిని, ఉత్తరుడు సురక్షితంగా తిరిగి వచ్చిన విషయాన్ని వివరించారు.
సర్వా వినిర్జితా గావః కురవశ్చ పరాజితాః। ఉత్తరః సహ సూతేన కుశలీ చ పరంతపః
అన్ని ఆవులు తిరిగి వచ్చాయి, కౌరవులు ఓడిపోయారు, ఉత్తరుడు తన రథసారథితో కలిసి క్షేమంగా వచ్చాడు, శత్రువులను జయించినవాడా!
దిష్ట్యా తే నిర్జితా గావః కురవశ్చ పరాజితాః। దిష్ట్యా తే విజయీ పుత్రః శ్రూయతే పార్థివర్షభః
భాగ్యవశాత్తు నీ ఆవులు తిరిగి వచ్చాయి, కౌరవులు ఓడిపోయారు. అదృష్టవశాత్తు నీ కుమారుడు విజయవంతుడయ్యాడని విన్నాము, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా!
నాద్భుతం త్విహ మన్యేఽహం యత్తే పుత్రోఽజయత్కురూన్। ధ్రువ ఏవ జయస్తస్య యస్య యన్తా బృహన్నలా
నీ కుమారుడు కౌరవులను జయించడంలో నాకు ఆశ్చర్యం లేదు. ఎందుకంటే బృహన్నల రథసారథిగా ఉన్నవాడికి విజయమే నిశ్చయం.
దేవేన్ద్రసారథిశ్చైవ మాతలిః ఖ్యాతవిక్రమః । కృష్ణస్య సారథిశ్చైవ న బృహన్నలయా సమౌ
ఇంద్రుని ప్రసిద్ధ రథసారథి మాతళి, శ్రీకృష్ణుని రథసారథి కూడా బృహన్నలతో సమానులు కారు.
తతో విరాటో నృపతిః సంప్రహృష్టతనూరుహ। శ్రుత్వా తు విజయం తస్య కుమారస్యామితౌజసః। సంతోషయిత్వా దూతాంస్తాన్ధనరత్నైశ్చ సర్వశః
ఆ సమయంలో విరాట మహారాజు తన కుమారుడి విజయవార్త విని ఆనందంతో ఉల్లాసపడి, దూతలందరిని ధనం, రత్నాలతో సంతృప్తిపరిచాడు.
గతే త్వనుజనే తస్మిన్దూతవాక్యం నిశమ్య చ। ఉత్తరస్య జయాత్ప్రీతో విరాటః ప్రత్యభాషత
అనుచరులు వెళ్లిపోయాక, దూతల మాటలు విని, ఉత్తరుని విజయానికి విరాటుడు సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు.
రాజమార్గాః క్రియన్తాం వై పతాకాభిరలంకృతాః। పుష్పోపహారైరర్చ్యతాం దేవతాశ్చాపి సర్వశః
రాజమార్గాలు పతాకలతో అలంకరించబడాలి. అన్ని దేవతలకు పుష్పార్చనలు సమర్పించాలి.
కుమారా యోధముఖ్యాశ్చ గణికాశ్చ స్వలంకృతాః। వాదిత్రాణి చ సర్వాణి ప్రత్యుద్యాన్తు సుతం మమ
కుమారులు, యోధాధిపతులు, అందంగా అలంకరించిన గణికలు, సంగీతకారులు అందరూ నా కుమారుని స్వాగతించడానికి బయలుదేరాలి.
భవన్తు తే లబ్ధజయే సుతే మే పౌరాశ్చ మర్త్యాశ్చ పరే చ నార్యః । తే శుక్లవస్త్రాః ప్రభవన్తు మార్గే సుగన్ధమాల్యాభరణాశ్చ నార్యః
నా కుమారుడు విజయాన్ని సాధించినందుకు పౌరులు, సామాన్యులు, విదేశీయులు, స్త్రీలు అందరూ ఆనందించాలి. వారు తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, స్త్రీలు సుగంధమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని మార్గంలో నిలబడాలి.
భజన్తు సర్వా గణికాః సుతం మే నార్యశ్చ కన్యాః సహసైనికాశ్చ । స్వలంకృతాస్తాః సుభగాః సువేషాః పుత్రస్య పన్థానమనువ్రజన్తు
అన్ని గణికలు, స్త్రీలు, యువతులు, సైనికులు అందంగా అలంకరించుకొని, శోభాయమానంగా నా కుమారుని వెంట నడవాలి.
ఘణ్టాపణవకాః శీఘ్రం మత్తమారుహ్య కుఞ్జరమ్। శృఙ్గాటకేషు సర్వేషు సమాఖ్యాన్తు జయం మమ్
ఘంటలు, పణవాలు మోగించే వారు వెంటనే మత్తులో ఉన్న ఏనుగులపై ఎక్కి, ప్రతి వీధిచౌరస్తాలో నా విజయాన్ని ప్రకటించాలి.
ఉత్తరా చ కుమారీభిర్బహ్వాభరణభూషితా। సఖీం విజితసంగ్రామాం ప్రత్యుద్యాతు బృహన్నలామ్
ఉత్తరా అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, తన సఖులతో కలిసి, యుద్ధ విజయంలో భాగస్వామైన బృహన్నలను స్వాగతించడానికి బయలుదేరాలి.
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య పార్థివస్య మహాత్మన। తథైవ చక్రుః సంహృష్టాః పౌరాః స్వస్తికపాణయః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు మాటలు విని, పౌరులు ఆనందంతో శుభపదార్థాలు చేతబట్టి, ఆయన ఆజ్ఞను యథాతథంగా పాటించారు.
మూతాశ్చ సర్వే సహమాగధాశ్చ హృష్టా విరాటస్య పురే జనౌఘాః । భేర్యశ్చ తూర్యాణి చ వారిజాశ్చ వేపైః పరార్ధ్యైః ప్రమదాజనాశ్చ
మూతులు, సహమాగధులు, విరాటునగరంలోని ప్రజలు ఆనందంతో, డప్పులు, వాద్యాలు, శంఖాలు మోగిస్తూ, విలువైన ఆభరణాలతో అలంకరించిన స్త్రీలతో కలిసి ఉత్సవంలో పాల్గొన్నారు.
వన్దిప్రవాదాః పణవాదికాశ్చ తథైవ వాద్యాని చ వంశశబ్దాః । కాంస్యం సతాలం మధురం చ గీత- మాదాయ నార్యో నగరాన్నిరీయుః
వందులు, స్తుతిగాయకులు, డప్పువాదకులు, వాద్యకారులు, వంశధ్వని, తాళాలు, మధురమైన పాటలతో స్త్రీలు నగరంనుండి బయలుదేరారు.
ప్రత్యుద్యయుః పుత్రమనన్తవీర్యం తే బ్రాహ్మణాః శాన్తిపరాః ప్రధానాః । స్వాధ్యాయవేదాధ్యయనక్రమజ్ఞాః స్వస్తిక్రియాగీతజపప్రధానాః
శాంతికి ప్రాధాన్యతనిచ్చే, స్వాధ్యాయవేదపఠనంలో నిపుణులైన ప్రముఖ బ్రాహ్మణులు, శుభకార్యాలు, పాటలు, జపాలతో ముందుండి, అపారవీర్యుడైన కుమారుని స్వాగతించడానికి బయలుదేరారు.
ప్రస్థాప్య సేనాం కన్యాశ్చ గణికాశ్చ స్వలంకృతాః। మత్స్యరాజో మహారాజః ప్రహృష్ట ఇదమబ్రవీత్
సైన్యాన్ని, అలంకరించిన యువతులను, గణికలను పంపిన తర్వాత, మత్స్యరాజు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.
వ్రిగర్తాః కురవః సర్వే సంగ్రామే నిర్జితా మయా। ప్రవిశ్యాన్తఃపురం హృష్టా ద్యూతం దీవ్యామ బ్రాహ్మణ
త్రిగర్తులు, కౌరవులు అందరినీ యుద్ధంలో నేను ఓడించాను. బ్రాహ్మణా! మనం అంతఃపురంలోకి వెళ్లి సంతోషంగా జూదం ఆడుదాం.
అక్షానాహర సైరన్ధ్రి ఆసనం చోపకల్పయ। ఆదాయ వ్యజనం త్వం చ పార్శ్వతోఽనన్తరా భవ
సైరంధ్రీ! పాశాలను తీసుకొచ్చి, ఆసనాలు సిద్ధం చేయి. నువ్వు పక్కన నిలబడి, వింత తీసుకొని నాకు సేవ చేయు.
తం తథావాదినం దృష్ట్వా పాణ్డవః ప్రత్యభాపత। న దేవితవ్యం హృష్టేన కితవేనేతి నః శ్రుతమ్
అతడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, పాండవుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'ఆనందంగా ఉన్నవాడు జూదగాడితో జూదం ఆడకూడదని మనం విన్నాము.'
న త్వామద్య ముదా యుక్తమహం దేవితుముత్సహే । ప్రియం తు తే చికీర్పామి వర్తతాం యది రోచతే। ద్యూతం కర్తుం న వాఞ్ఛామి నరేన్ద్ర జనసంసది
ఈ రోజు ఆనందంలో ఉన్నందున నీతో జూదం ఆడే మనస్సు నాకు లేదు. అయినా, నీకు ఇష్టమైనది చేయాలని ఉంది. రాజా! జనసమూహంలో జూదం ఆడాలని నాకు ఆసక్తి లేదు.
స్త్రియో గావో హిరణ్యం చ యచ్చాన్యద్వసు కించన। న మే కించిత్త్వయా కార్యమన్తరేణాపి దేవితమ్
స్త్రీలు, ఆవులు, బంగారం, ఇంకా ఏదైనా ధనం — ఇవన్నీ నీకు నన్నుంచి గెలుచుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. జూదం లేకపోయినా నీకు నేను ఏమీ ఇవ్వగలను.
కిం తే ద్యూతేన రాజేన్ద్ర బహుదోషేణ మానద। దేవనే బహవో దోషాస్తస్మాత్తత్పరివర్జయేత్
రాజేంద్ర! జూదానికి నీకు ఏమి అవసరం? అది ఎన్నో దోషాలను కలిగిస్తుంది. జూదంలో అనేక దుష్పరిణామాలు ఉంటాయి. అందుకే దాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.
శ్రుతో వా యది వా దృష్టో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః । స రాజ్యం ధనమక్షయ్యం పణమేకమమన్యత
ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని, అపరిమితమైన ధనాన్ని ఒకే పాశంలో పెట్టాడని విన్నావా లేదా చూశావా?
కృష్ణాం చ భార్యాం దయితాం భ్రాతౄంశ్చ త్రిదశోపమాన్। నిఃసంశయం స కితవః పశ్చాత్తప్యతి పాణ్డవః
అతను తన ప్రియ భార్య కృష్ణను, దేవతలకు సమానమైన అన్నదమ్ములను కూడా పణంగా పెట్టాడు. ఆ పాండవుడు, ఆ జూదగాడు, ఇప్పుడు తప్పకుండా విచారిస్తున్నాడు.
వివిధానాం చ రత్నానాం ధనానాం చ పరాజయే। అభీప్సితవినాశశ్చ వాక్పారుష్యమనన్తరమ్
వివిధ రకాల రత్నాలు, ధనాలను కోల్పోయినప్పుడు, కోరినది నశిస్తుంది. వెంటనే కఠినమైన మాటలు వస్తాయి.
అవిశ్వాస్యం బుధైర్నిత్యమేకాహ్నా ద్రవ్యనాశనమ్। ద్యూతే హారితవాన్సర్వం తస్మాద్ద్యూతం న రోచయే
జూదం విశ్వసనీయమని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ అనరు. ఒక్కరోజులోనే మొత్తం ధనం పోతుంది. నేను అన్నీ కోల్పోయిన తర్వాత జూదం మీద ఆసక్తి లేకుండా పోయింది.
అథవా మన్యసే రాజన్దీవ్యావ యది రోచతే। ఏవమాభాష్య వాక్యైస్తు క్రీడతస్తౌ నరోత్తమౌ
లేదా, రాజా! నీకు ఇష్టం ఉంటే మనం ఆడుదాం. ఇలా మాట్లాడుకుంటూ ఆ ఇద్దరూ ఆడటం ప్రారంభించారు.