కథమాశీవిషాత్సర్పాజ్జ్వలనాత్సర్వతోముఖాత్। దురాధర్షతరో విప్ర ఇత్యాత్థ పురుషర్షభ
ఓ ఉత్తమ పురుషుడా, విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మండే అగ్నికన్నా బ్రాహ్మణుడు ఎలా అధికంగా భయంకరుడవుతాడో చెప్పు.
ఏకమాశీవిషో హన్తి శస్త్రేణైకశ్చ వధ్యతే। హన్తి విప్రః సరాష్ట్రాణి పురాణ్యపి హి కోపితః
ఒక విషసర్పం ఒక్కరిని చంపుతుంది, ఆయుధం కూడా ఒక్కరినే చంపుతుంది. కానీ కోపించిన బ్రాహ్మణుడు రాజ్యాలన్నీ, పురాతన నగరాలన్నీ నాశనం చేయగలడు.
దురాధర్షతరో విప్రస్తస్మాద్భీరు మతో మమ। అతోఽదత్తాం చ పిత్రా త్వాం భద్రే న వివహామ్యహమ్
అందుకే, బ్రాహ్మణుడు అధికంగా భయంకరుడు అని నేను భావిస్తున్నాను. అందువల్లే, ఓ మృదువైనవాడా, నా తండ్రి నిన్ను నాకు ఇవ్వలేదు, నేను నిన్ను పెళ్లి చేసుకోను.
దత్తాం వహస్వ తన్మా త్వం పిత్రా రాజన్వృతో మయా। ఆయచతో భయం నాస్తి దత్తాం చ ప్రతిగృహ్ణతః
నా తండ్రి ఇచ్చినవారిని స్వీకరించు, ఓ రాజా. నేను నిన్ను ఎంచుకున్నాను. ఇచ్చినదాన్ని కోరేవారికి, స్వీకరించేవారికి ఎలాంటి భయం ఉండదు.
తిష్ఠ రాజన్ముహూర్తం చ ప్రేషయిష్యామ్యహం పితుః। గచ్ఛ త్వం ధాత్రికే శీఘ్రం బ్రహ్మకల్పమిహానయ। స్వయంవరే వృతం శీఘ్రం నివేదయ చ నాహుషమ్
ఓ రాజా! ఒక క్షణం ఆగు, నేను నాన్నగారికి సమాచారం పంపిస్తాను. నీవు, దాయాదా, వెంటనే వెళ్లి ఆయనను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, పుణ్యకార్యంలా త్వరగా రమ్మని చెప్పు. అలాగే, నేను స్వయంవరంలో నాహుషుని కుమారునిని ఎన్నుకున్నానని వెంటనే అతనికి తెలియజేయు.
త్వరితం దేవయాన్యాథ సందిష్టం పితురాత్మనః। సర్వం నివేదయామాస ధాత్రీ తస్మై యథాతథమ్
దేవయానీ మరియు ఆమె తండ్రి చెప్పినట్లుగా, ఆ దాయాదా వెంటనే వెళ్లి అన్నీ యథాతథంగా అతనికి వివరంగా చెప్పింది.
శ్రుత్వైవ చ స రాజానం దర్శయామాస భార్గవః। దృష్ట్వైవ చాగతం శుక్రం యయాతిః పృథివీపతిః। వవన్దే బ్రాహ్మణం కావ్యం ప్రాఞ్జలిః ప్రణతః స్థితః
వినగానే భార్గవుడు రాజును తీసుకొచ్చాడు. శుక్రుడు వచ్చిన వెంటనే, భూమిపతి యయాతి చేతులు జోడించి, నమస్కరించి, వినయంగా నిలబడి కావ్య బ్రాహ్మణునికి వందనాలు చేశాడు.
రాజాయం నాహుషస్తాత దుర్గమే పాణిమగ్రహీత్। నాన్యపూర్వగృహీతం మే తేనాహమభయా కృతా। నమస్తే దేహి మామస్మై లోకే నాన్యం పతిం వృణే
నాన్నగారూ! ఈ నాహుషుని కుమారుడు, ఎవ్వరూ ముందుగా చేయని చోట నా చేయి పట్టాడు. ఈ విధంగా నన్ను తనదిగా చేసుకుని, నాకు భద్రత కల్పించాడు. మీకు నమస్కారం, నన్ను ఇతనికి అప్పగించండి; ఈ లోకంలో నేను మరొకరిని భర్తగా కోరను.
అన్యో ధర్మః ప్రియస్త్వన్యో వృతస్తే నాహుషః పతిః। కచశాపాత్త్వయా పూర్వం నాన్యద్భవితుమర్హతి
ఒకటి ధర్మం, మరొకటి మనసుకు నచ్చినది; అయినా నాహుషుని కుమారుడే భర్తగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. కచుని శాపం వల్ల, ఇంకేమీ జరగకూడదు.
వృతోఽనయా పతిర్వీర సుతయా త్వం మమేష్టయా। స్వయం గ్రహే మహాన్దోషో బ్రాహ్మణ్యా వర్ణసంకరాత్। గృహాణేమాం మయా దత్తాం మహిషీం నహుషాత్మజ
పరాక్రమవంతుడా! నా ప్రియమైన కుమార్తె నిన్ను భర్తగా ఎన్నుకుంది. నేను స్వయంగా ఆమె చేయి పట్టుకుంటే, బ్రాహ్మణుడిగా వర్ణసంకరDosham కలుగుతుంది. అందుకే, నాహుషుని కుమారుడా! నేను ఇచ్చిన ఈ అమ్మాయిని నీ మహిషిగా స్వీకరించు.
అధర్మో న స్పృశేదేష మహాన్మామిహ భార్గవ। వర్ణసంకరజో బ్రహ్మన్నితి త్వాం ప్రవృణోమ్యహమ్
ఓ మహా భార్గవా! ఈ వర్ణసంకరపాపం నన్ను తాకకూడదు. బ్రాహ్మణుడా! అందుకే నేను ఆమెను నీకు ఇస్తున్నాను.
అధర్మాత్త్వాం విముఞ్చామి శృణు త్వం వరమీప్సితమ్। అస్మిన్వివాహే మా మ్లాసీరహం పాపం నుదామి తే
నీపై అధర్మం ఉండదని నేను విడుదల చేస్తున్నాను. నీవు కోరుకున్న వరాన్ని విను. ఈ వివాహంలో మనసు చింతించకు; నీ పాపాన్ని నేను తొలగిస్తున్నాను.
వహస్వ భార్యాం ధర్మేణ దేవయానీం సుమధ్యమామ్। అనయా సహ సంప్రీతిమతులాం సమవాప్నుహి
సుందరమైన రూపం గల దేవయానిని ధర్మపరంగా భార్యగా స్వీకరించు. ఆమెతో కలసి అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందు.
ఇయం చాపి కుమారీ తే శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। సంపూజ్యా సతతం రాజన్మా చైనాం శయనే హ్వయేః
ఇంకా, ఈ కుమార్తె శర్మిష్ఠ, వృషపర్వుని కుమార్తె కూడా నీదే. రాజా! ఆమెను ఎప్పుడూ గౌరవించు, కానీ ఆమెను పంచాయితీకి పిలవకూడదు.
రహస్యేనాం సమాహూయ న వదేర్న చ సంస్పృశేః। వహస్వ భార్యాం భద్రం తే యథా కామమవాప్స్యసి
ఆమెను ఒంటరిగా పిలిచినా, మాట్లాడకూడదు, తాకకూడదు. నీ భార్యను స్వీకరించు; నీకు శుభం కలుగుగాక, నీవు కోరినది పొందుతావు.
ఏవముక్తో యయాతిస్తు శుక్రం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్। శాస్త్రోక్తవిధినా రాజా వివాహమకరోచ్ఛుభమ్
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, యయాతి శుక్రుని ప్రదక్షిణగా చేసి, శాస్త్రోక్త విధానంతో శుభమైన వివాహాన్ని నిర్వహించాడు.
లబ్ధ్వా శుక్రాన్మహద్విత్తం దేవయానీం తదోత్తమామ్। ద్విసహస్రేణ కన్యానాం తథా శర్మిష్ఠయా సహ
శుక్రుని నుండి అపారమైన ధనం, ఉత్తమమైన దేవయానిని, రెండు వేల యువతులను, అలాగే శర్మిష్ఠను కూడా పొందాడు.
సంపూజితశ్చ శుక్రేణ దైత్యైశ్చ నృపసత్తమః। జగామ స్వపురం హృష్టోఽనుజ్ఞాతోఽథ మహాత్మనా
శుక్రుడు, దైత్యులు యయాతిని ఘనంగా సత్కరించారు. ఆ మహాత్ముడి అనుమతితో, ఆనందంగా తన రాజధానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
యయాతిః స్వపురం ప్రాప్య మహేన్ద్రపురసంనిభమ్। ప్రవిశ్యాన్తఃపురం తత్ర దేవయానీం న్యవేశయత్
యయాతి తన రాజధానిని, అది ఇంద్రపురిని పోలినదిగా, చేరుకొని, అంతఃపురంలోకి వెళ్లి దేవయానిని అక్కడ నివసింపజేశాడు.
దేవయాన్యాశ్చానుమతే సుతాం తాం వృషపర్వణః। అశోకవనికాభ్యాశే గృహం కృత్వా న్యవేశయత్
దేవయానీ సమ్మతితో, వృషపర్వుని కుమార్తెకు అశోకవనానికి దగ్గరగా ఒక ఇల్లు కట్టించి, ఆమెను అక్కడ నివసింపజేశాడు.
వృతాం దాసీసహస్రేణ శర్మిష్ఠాం వార్షపర్వణీమ్। వాసోభరన్నపానైశ్చ సంవిభజ్య సుసత్కృతామ్
వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ, వెయ్యి మంది ఎంపికైన దాసులతో, వస్త్రాలు, తిండి, పానీయాలు సమానంగా పంచి, ఎంతో గౌరవంతో ఉంచబడింది.
దేవయాన్యా తు సహితః స నృపో నహుషాత్మజః। `ప్రీత్యా పరమయా యుక్తో ముముదే శాశ్వతీః సమాః
దేవయానితో కలసి, నాహుషుని కుమారుడు పరమానందంతో ఎన్నో సంవత్సరాలు సుఖంగా గడిపాడు.
అశోకవనికామధ్యే దేవయానీ సమాగతా। శర్మిష్ఠయా సా క్రీడిత్వా రమణీయే మనోరమే
అశోకవనంలో, దేవయానీ శర్మిష్ఠతో కలిసి ఆ అందమైన, ఆకర్షణీయమైన ప్రదేశంలో ఆనందంగా ఆటలాడింది.
తత్రైవ తాం తు నిర్దిశ్య రాజ్ఞా సహ యయౌ గృహమ్। ఏవమేవ సహ ప్రీత్యా బహు కాలం ముమోద చ
అక్కడే ఆమెను రాజుకు చూపించి, అతనితో కలిసి ఇంటికి వెళ్లింది. అలాగే, ప్రేమతో ఎంతో కాలం సంతోషంగా జీవించింది.
విజహార బహూనబ్దాన్దేవవన్ముదితః సుఖీ
ఆ దేవవనంలో, సంతోషంగా, ఆనందంగా ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు.
ఋతుకాలే తు సంప్రాప్తే దేవయానీ వరాఙ్గనా। లేభే గర్భం ప్రథమతః కుమారం చ వ్యజాయత
ఋతుకాలం వచ్చినప్పుడు, అద్భుతమైన దేవయానీ ముందుగా గర్భవతిగా అయి, కుమారుడిని ప్రసవించింది.
గతే వర్షసహస్రే తు శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ। దదర్శ యౌవనం ప్రాప్తా ఋతుం సా చాన్వచిన్తయత్
వెయ్యేళ్ళు గడిచిన తర్వాత, వృషపర్వణి కుమార్తె శర్మిష్ఠ యవ్వనాన్ని పొందింది. ఆమె తన ఋతువును ఆలోచించసాగింది.
శుద్ధా స్నాతా తు శర్మిష్ఠా సర్వాలఙ్కారశోభితా। అశోకశాఖామాలమ్బ్య సుపుష్పస్తబకైర్వృతామ్
శుద్ధిగా స్నానం చేసి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన శర్మిష్ఠ, అందమైన పుష్పాలతో నిండిన అశోకవృక్ష శాఖను పట్టుకుంది.
ఆదర్శే ముఖముద్వీక్ష్య భర్తుర్దర్శనలాలసా। శోకమోహసమావిష్టా వచనం చేదమబ్రవీత్
కన్నడంలో తన ముఖాన్ని చూసుకుంటూ, భర్తను చూడాలని ఆకాంక్షతో, దుఃఖం మరియు మోహంతో నిండిపోయి, ఇలా మాటలాడింది.
అశోక శోకాపనుద శోకోపహతచేతసామ్। త్వన్నామానం కురుష్వాద్య ప్రియసందర్శనేన మామ్। ఏవముక్తవతీ సా తు శర్మిష్ఠా పునరబ్రవీత్
అశోక వృక్షమా, నా మనసు దుఃఖంతో నిండిపోయింది. నేడు నన్ను ప్రియుడిని కలవబోయేలా చేసి, నీ పేరు నిజమవ్వనివ్వు. ఇలా శర్మిష్ఠ చెప్పి, మళ్లీ ఇలా అన్నది: