తతః పార్థముపాద్రుత్య దుస్సహః సవివింశతిః। అవాకిరచ్ఛరైస్తీక్ష్ణైః పరీప్సన్భ్రాతరం రణే
ఆ తరువాత దుఃసహుడు, వివింశతి కలిసి పార్థుడి మీద దాడి చేసి, తమ అన్నకు యుద్ధంలో సహాయం చేయాలని, పదునైన బాణాలతో అతనిపై వర్షంలా కురిపించారు.
తావుభౌ గృధ్రపత్రాభ్యాం నిశితాభ్యాం ధనఞ్జయః। వివ్యాధ యుగపద్వ్యగ్రస్తయోర్వాహానసూదయత్
ధనంజయుడు ఇద్దరినీ ఒకేసారి రెండు గద్దపక్షి రెక్కలతో చేసిన పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. ఆ ఉత్సాహంలో వారి గుర్రాలను కూడా చంపేశాడు.
తౌ హతాశ్వౌ తు విద్ధాఙ్గౌ ధృతరాష్ట్రాత్మజావుభౌ । అభిపత్య రథైరన్యైరపనీతౌ పదానుగైః
గుర్రాలు చనిపోయి, శరీరాలు గాయపడిన ధృతరాష్ట్రుని ఇద్దరు కుమారులు, ఇతర రథాల ద్వారా, వారి సహాయకులతో కలిసి యుద్ధభూమి నుంచి తీసుకుపోయబడ్డారు.
వ్యద్రావయదశేషాంశ్చ ధృతరాష్ట్రసుతాంస్తదా । విద్రావ్య చ రణే పార్థో రణభూమిం వ్యరాజయత్
ఆ సమయంలో పార్థుడు మిగతా ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను కూడా ఓడించి, వారిని యుద్ధంలో చితరగొట్టి, యుద్ధభూమిలో ప్రకాశిస్తూ నిలిచాడు.
కిరీటమాలీ కౌన్తేయో లబ్ధలక్షః ప్రతాపవాన్ । పాతయన్నుత్తమాఙ్గాని బాహూశ్చ పరిఘోపమాన్
కుంతీ కుమారుడు, మణిమాల ధరించి, కిరీటంతో, లక్ష్యాన్ని తప్పకుండా తాకే శక్తితో, గొప్ప పరాక్రమంతో, ఇనుప గదలవంటి బాహువులు, శిరస్సులు నేలకూల్చాడు.
అశేరత మహావీరాః శతశో రుక్మమాలినః
బంగారు హారాలు ధరించిన వందలాది మహావీరులు అక్కడ యుద్ధం కొనసాగించారు.
కమలదినకరేన్దుసన్నిభైః సితదశనైః సుముఖాక్షినాసికైః। రుచిరమకరకుణ్డలైర్మహీ పురుషశిరోభిరథాస్తృతా బభౌ
కమలాలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు లాంటి అందమైన ముఖాలు, తెల్లని పళ్లతో, సుందరమైన కళ్లూ ముక్కూ కలిగిన మానవ శిరస్సులు, మకరాకారపు మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడి, భూమిని అలంకరించాయి.
సునసం చారుదీప్తాశ్చం క్లృప్తశ్మశ్రు స్వలంకృతమ్ । అదృశ్యత శిరశ్ఛిన్నమనేకం హేమకుణ్డలమ్
చక్కని ముక్కు, అందంగా మెరిసే ముఖం, మీసాలు, బంగారు కుండలాలతో అలంకరించబడిన ఎన్నో తలలు అక్కడ కనిపించాయి.
ఏవం తత్ప్రహతం సైన్యం సమన్తాత్ప్రద్రుతం భయాత్
అలా ఆ సైన్యం బలంగా దెబ్బ తిని, భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయింది.
అథ దుర్యోధనః కర్ణః సౌబలః శకునిస్తదా। ద్రోణశ్చ ద్రోణపుత్రశ్చ కృపశ్చాతిరథో రణే
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సౌబలుడు శకుని, ద్రోణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, కృపుడు—ఈ మహారథులు అక్కడ చేరారు.
సహితా విజయం తత్ర యోధయన్తో మహారథాః। విష్ఫారయన్తశ్చాపాని బలవన్తి మహాబలాః
వారు అందరూ కలసి విజయాన్ని సాధించేందుకు బలంగా తమ విల్లు ఎక్కుపెట్టుకొని, యుద్ధంలో పోరాడారు.
తతః కీర్ణపతాకేన రథేనాదిత్యవర్చసా। పునరావృత్య మార్గస్థం దదృశుర్వానరధ్వజమ్
అప్పుడు, జెండాలతో అలంకరించబడిన, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే రథంతో, వారు మార్గంలో వానరధ్వజాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని చూశారు.
తే మహాస్త్రైర్మహేష్వాసాః పరివార్య ధనఞ్జయమ్। అభ్యవర్షన్సుసంక్రుద్ధా మహామేఘా ఇవాచలమ్
ఆ మహాశక్తివంతులైన ధనుర్దారులు, ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టి, మహా మేఘాలు కొండపై వర్షం కురిపించినట్లు, కోపంతో బాణ వర్షాన్ని కురిపించారు.
శరౌఘాన్సమ్యగస్యన్తో జీమూతా ఇవ శారదాః । యుద్ధే తస్థుర్మహావీర్యాః ప్రతపన్తః కిరీటినమ్
వారు శరాల వర్షాన్ని శరదృతువులోని మేఘాల వలె కురిపిస్తూ, మహా వీరులు యుద్ధంలో నిలబడిపోయి, కిరీటాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని బలంగా ఒత్తిడి చేశారు.
ఇషుభిర్బహుభిస్తూర్ణం నిశితైర్లోమవాపిభిః । అదూరాత్ప్రత్యవస్థాయ పాణ్డవం సమయోధయన్
వారు దగ్గరగా వచ్చి, పాండవుని మీద ఎన్నో వేగవంతమైన, పదునైన, మాంసాన్ని చీల్చే బాణాలతో యుద్ధం చేశారు.
తతః ప్రహస్య బీభత్సుస్తమైన్ద్రం పఞ్చవార్షికమ్ । అస్త్రమాదిత్యసంకాశం గాణ్డీవే సమయోజయత్
అప్పుడు భీమసేనుడు చిరునవ్వుతో, తన గాండీవానికి ఐదు సంవత్సరాల వయస్సున్న ఇంద్రాస్త్రాన్ని, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే దానిని ఎక్కుపెట్టాడు.
నాక్షణాం న చ చక్రాణాం న రథానాం న వాజినామ్ । అఙ్గులాద్దవ్యఙ్గులాద్వాపి వివృతం ప్రత్యదృశ్యత
పాశాల గుర్తులు, చక్రాల ముద్రలు, రథాల痕లు, గుర్రాల痕లు — ఒక్క వేళి లేదా రెండు వేళ్ల వెడల్పు కూడా ఎక్కడా బహిరంగంగా కనిపించలేదు.
యథా రశ్మిభిరాదిత్యో వృణుతే సర్వతో దిశమ్। ఏవం కిరీటినా ముక్తం సర్వం ప్రాచ్ఛాదయఞ్జగత్
ఎలా సూర్యుడు తన కిరణాలతో అన్ని దిక్కులను కప్పేస్తాడో, అలాగే కిరీటధారి విడిచిన బాణాలు మొత్తం లోకాన్ని కప్పేశాయి.
యథా బలాహకే విద్యుత్పావకో వా శిలోచ్చయే। తథా గాణ్డీవమభవచ్చక్రాభుధమివాతతమ్
ఎలా మేఘంలో మెరుపు, కొండపై అగ్ని ప్రకాశిస్తాయో, అలాగే గాండీవం చక్రంలా విస్తరించి మెరిసింది.
యథా వర్షతి పర్జన్యో విద్యుత్పతతి పర్వతే। విస్ఫూర్జితా దిశః సర్వా జ్వలద్గాణ్డీవమావృణోత్
ఎలా మేఘం వర్షాన్ని కురిపిస్తే, మెరుపు కొండపై పడితే, అలా మండుతున్న గాండీవం గర్జనతో అన్ని దిక్కులను నింపింది.
త్రస్తాశ్చ రథినఃక సర్వే చైన్ద్రమస్త్రం వికుర్వతి। సర్వే శాన్తిపరా యోధాః స్వచిత్తం నాభిజఝిరే । సహితా ద్రోణభీష్మాభ్యాం ప్రమోహగతచేతనాః
ఇంద్రాస్త్ర ప్రదర్శనతో రథస్వారులు అందరూ భయంతో వణికిపోయారు; ద్రోణుడు, భీష్ముడు పక్కన ఉన్నా, యోధులందరూ మనస్సు స్థిరపరచుకోలేక, మోహంలో పడ్డారు.
తాని సర్వాణి సైన్యాని భగ్నాని భరతర్షభ । ప్రాద్రవన్త దిశః సర్వా భయాద్వై సవ్యసాచినః
భరత వంశశ్రేష్ఠా! ఆ సైన్యాలన్నీ భయంతో చిత్తు చెదిరి, సవ్యసాచిని భయపడి అన్ని దిక్కులకూ పారిపోయాయి.
దక్షిణామేవ తు దిశం హయానుత్తర వాహయ। పురా సార్థీ భవత్యేషామయం శబ్దోఽత్ర తిష్ఠతామ్
సారథీ! గుర్రాలను దక్షిణ దిశకు నడిపించు. వాళ్ల రాక శబ్దం ఇక్కడే వినిపిస్తోంది — అది ఇక్కడే ఉండనివ్వు.
అశ్చత్థామ్నః ప్రతిరథం ప్రాచీముద్యాహి సారథే । అచిరాద్ద్రష్టుమిచ్ఛామి గురుపుత్రం యశస్వినమ్
సారథీ! అశ్వత్తామన్కు ఎదురుగా రథాన్ని తూర్పు వైపు తిప్పు. గురువు కుమారుడైన ప్రతిభావంతుడిని త్వరగా చూడాలని ఉంది.
మోహయిత్వా తు తాన్సర్వాన్ధనుర్ఘోషేణ పాణ్డవః। ప్రసవ్యం చైవమావృత్య క్రోశార్ధం ప్రాద్రవత్తదా
తన ధనుస్సు ఘోషంతో వారందరినీ మోహింపజేసిన పాండవుడు, ఎడమవైపు చుట్టి, అర్థ కరోష దూరం వేగంగా వెళ్లిపోయాడు.
యథా సతతగో వాయుః సుపర్ణశ్చాపి శీఘ్రగః । తథా పార్థరథః శీఘ్రమాకాశే పర్యవర్తత
ఎలా ఎప్పుడూ కదులుతున్న గాలి, లేదా వేగంగా ఎగిరే గరుత్మంతుడు ఉంటాడో, అలాగే పార్థుని రథం ఆకాశంలో వేగంగా తిరిగింది.
ముహూర్తోపరతే శబ్దే ప్రతియాతే ధనఞ్జయే । హస్త్యశ్వరథపాదాతం పురస్కృత్య మహారథాః
కొంతసేపు శబ్దం ఆగిపోయి, ధనంజయుడు వెనక్కు వెళ్లిన తరువాత, మహారథులు ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లను ముందుకు నడిపించారు.
ద్రోణభీష్మముఖాః సర్వే సైన్యానాం జఘనే యయుః। యత్తాః పార్థమపశ్యన్తః సహితాః శరవిక్షతాః
ద్రోణుడు, భీష్ముడు మొదలైన నాయకులు అందరూ బాణాలతో గాయపడి, పార్థుని వెతుకుతూ, సైన్యం వెనుకభాగానికి వెళ్లారు.
దిష్ట్యా దుర్యోధనో ముక్తః సైన్యం భూయిష్ఠమాగతమ్। క్రోశమాత్రమతిక్రమ్య బలమన్వానయామహే। యాత యత్ర వనం గుల్మం నదీమన్వశ్మకాం ప్రతి
అదృష్టవశాత్తు దుర్యోధనుడు తప్పించుకుని, ఎక్కువ మంది సైనికులు తిరిగి వచ్చారు. కేవలం ఒక కరోష దూరం దాటి, మేము బలాన్ని సమీకరిస్తున్నాం. అడవి, పొద, నది ఎక్కడ మనవాళ్లవైపు ఉంటే అక్కడికి పోవాలి.
అథ దుర్యోధనో దృష్ట్వా భగ్నం స్వం బలమాహవే। అమృష్యమాణః క్రోధేన ప్రతిమార్గన్ధనఞ్జయమ్
తన సైన్యం యుద్ధంలో చితికిపోయినదాన్ని చూసిన దుర్యోధనుడు, కోపంతో తట్టుకోలేక, ధనంజయుని వెంబడించసాగాడు.