తం సమన్తాద్రథాః పఞ్చ పరివార్య ధనఞ్జయమ్। త ఇషూన్సమ్యగస్యన్తో ముముక్షన్తోపి జీవితాత్
అప్పుడు ఐదు రథాలు ధనంజయుని చుట్టూ అన్ని వైపులా వలయమేసాయి. బాణాలను వదిలేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నా, ప్రాణాలను ఎక్కువగా విలువచూశారు.
తే లాభమివ మన్వానాః క్షిప్రమార్చ్ఛన్ధనఞ్జయమ్। శరౌఘాన్సమ్యగస్యన్తో జీమూతా ఇవ వార్షికాః
వారు దీన్ని గొప్ప లాభంగా భావించి, వెంటనే ధనంజయుని వైపు దూసుకొచ్చారు. వర్షాకాల మేఘాలు వాన కురిపించినట్టు, బాణాల వర్షం కురిపించారు.
బహుభిర్నిశితైర్బాణైర్వివిధైర్లోమవాపిభిః । ఆద్రవన్ప్రత్యవస్థాయ ప్రత్యవిధ్యన్ధనఞ్జయమ్
అనేక రకాల పదునైన బాణాలతో, పక్షిపొగ్గులతో అలంకరించిన వాటితో వారు ముందుకు వచ్చి, ధనంజయునిపై ఎదురుదాడి చేసి, బలంగా తాకారు.
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథసత్తమాన్
అప్పుడు భీమసేనుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు, చిరునవ్వుతో, దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, ఆ రథాధిపతులను వెనక్కు తిప్పాడు.
యథా రశ్మిభిరాదిత్యః ప్రచ్ఛాదయతి మేదినీమ్। ఏవం గాణ్డీవనిర్ముక్తైః శరైః ప్రాచ్ఛాదయద్దిశః
ఎలాగైతే సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూమిని కప్పేస్తాడో, అలాగే గాండీవం నుండి వదిలిన బాణాలతో అన్ని దిశలను అర్జునుడు కప్పేశాడు.
న రథానాం న నగానాం న ధ్వజానాం న వాజినామ్। అవిద్ధం నిశితైర్బాణైరాసీద్ద్యూఙ్గులమన్తరమ్
రథాలు, గజాలు, ధ్వజాలు, కుదిరిన గుఱ్ఱాలు — వీటిలో ఒక్క వేళ్ల పొడవు కూడా పదునైన బాణాలతో తాకని చోటు లేదు.
సర్వే శాన్తిపరా యోధాః స్వచిత్తం నాభిజఝిరే । హస్తినోఽశ్వాశ్చ విత్రస్తా వ్యవలీయన్త భారత
అన్ని యోధులు శాంతిని కోరుతూ, తమ మనస్సును కోల్పోయారు. ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు భయంతో చెదరిపోయాయి, ఓ భారతా!
యథా నలవనం నాగః ప్రభిన్నః షాష్టిహాయనః । ఏవం సర్వానపామృద్గాదర్జునః శస్త్రతేజసా
ఎలాగైతే అరవై ఏళ్ల పాత ఏనుగు నెత్తుటివనాన్ని త్రొక్కేస్తుందో, అలా అర్జునుడు తన ఆయుధాల తేజంతో శత్రువులందరినీ నాశనం చేశాడు.
గాణ్డీవస్య తు ఘోషేణ పృథివీ సమకమ్పత। మనాంసి ధార్తరాష్ట్రాణామప్యకృన్తద్ధనఞ్జయః
గాండీవం గర్జనతో భూమి కంపించింది. ధనంజయుడు ధృతరాష్ట్రుని పుత్రుల మనస్సులను కూడా కలవరపరిచాడు.
తతో విగాహ్య సైన్యానాం మధ్యం శస్త్రభృతాంవరః । సారథిం సమరే శూరస్త్వభ్యభాషత వీర్యవాన్
తర్వాత, ఆ శూరవీరుడు సైన్యంలో మధ్యలోకి చొచ్చుకుపోయి, యుద్ధంలో తన రథసారధిని ధైర్యంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
సంనియమ్య హయానేతాన్మన్దం వాహయ సారథే । ఆచార్యపుత్రం సమరే యోధయిష్యేఽపరాజితమ్
ఈ గుఱ్ఱాలను అదుపులో పెట్టి, నెమ్మదిగా నడుపు రథసారధీ! యుద్ధంలో అపరాజితుడైన ఆచార్యుని కుమారుడిని నేను ఎదుర్కొంటాను.
పురా హ్యేష మయా యుక్తః స మే భవతి పృష్ఠతః ।। ఏవముక్తేఽర్జునేనాసావశ్వత్థామరథం ప్రతి
ఇంతకు ముందు అతడు నాతో కలసి యుద్ధం చేశాడు. ఇప్పుడు నా వెనుక నిలబడి ఉన్నాడు. అర్జునుడు ఇలా చెప్పగానే, అశ్వత్థాముడు తన రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
ఏషోపయాతి బీభత్సుర్వ్యథితో గాఢవేదనః
బీభత్సుడు తీవ్రమైన బాధతో ఇక్కడికి వస్తున్నాడని చూడండి.
తం తు తత్రైవ యాస్యామి నాసౌ ముచ్యేత జీవితాత్
వెళ్లి అక్కడే అతన్ని చేరతాను; అతనికి ప్రాణాలతో తప్పించుకునే అవకాశం ఉండదు.
నాసౌ భయేన నిర్యాతో మహాత్మా పాకశాసనిః। నైవం భీతా నివర్తన్తే న పునర్గాఢవేదనాః
పాకశాసనుని కుమారుడు, ఆ మహాత్ముడు, భయంతో పారిపోలేదు; నిజంగా భయపడినవారు తిరిగి రావరు, తీవ్రమైన బాధలో ఉన్నవారు కూడా తిరిగి రావరు.
యద్యేనమభిసంరబ్ధం పునరేవాభియాస్యసి। బహూన్యస్త్రాణి జానీతే న పునర్మోక్ష్యతే భవాన్
నువ్వు కోపంతో అతన్ని మళ్లీ ఎదుర్కుంటే, అతనికి ఎన్నో ఆయుధాలు తెలుసు; ఈసారి నువ్వు తప్పించుకోలేవు.
దిష్ట్యా దుర్యోధనో ముక్తో దిష్ట్యా గావః పలాయితాః। ముక్తో దిష్ట్యా చ సంగ్రామే కిం రణేన కరిష్యసి
దుర్యోధనుడు అదృష్టవశాత్తు విడిపోవడం, ఆ గోవులు పారిపోవడం, నువ్వు యుద్ధంలో తప్పించుకోవడం—all ఇదంతా అదృష్టమే; మరి యుద్ధం చేసి నువ్వు ఇంకేమి సాధిస్తావు?
క్రోశమాత్రమపాక్రమ్య బలమన్వానయామహే। అన్వాగతబలాః పార్థం పునరేవాభియాస్యథ
ఒక క్రోశ దూరం వెనక్కి వెళ్లి మన సైన్యాన్ని సమీకరిస్తాం; మన బలంతో నువ్వు మళ్లీ పార్థుని ఎదుర్కొంటావు.
కర్ణం పరాజితం దృష్ట్వా పార్థో వైరాటిమబ్రవీత్। ఏతం మాం ప్రాపయేదానీం రథవృన్దం ప్రహారిణామ్
కర్ణుడు ఓడిపోయినట్టు చూసి, పార్థుడు విరాట మహారాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు నన్ను యుద్ధ wagenల సమూహం వద్దకు తీసుకెళ్ళు.'
యత్ర శాన్తనవో భీష్మః సర్వేషాం నః పితామహః । సుయుద్ధం కాఙ్క్షమాణో వై రథే తిష్ఠతి దంశితః
అక్కడ శాంతనువు కుమారుడు, మన పితామహుడు భీష్ముడు, శుభ్రమైన యుద్ధాన్ని కోరుకుంటూ, తన రథంపై ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
తాలో వై కాఞ్చనో యత్ర వజ్రవైడూర్యభూషితః । అతీవ సమరే భాతి మాతరిశ్వప్రకమ్పితః
అక్కడ వజ్రము, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడిన బంగారు తాళి, సమరంలో గాలి ఊదినప్పుడు ప్రకాశిస్తూ, ఎంతో అందంగా కనిపిస్తోంది.
దారుణం ప్రహరిష్యామి రథబృన్దాని ధన్వినామ్। ఆదాస్యామ్యహమేతేషాం ధనుర్జ్యావేష్టనాని చ
రథస్వారుల సమూహాన్ని నేను భయంకరంగా కొడతాను; వారి విల్లు, విల్లుల తాడులను కూడా నేను పట్టుకుంటాను.
అస్యన్తం దివ్యమస్త్రాణి చిత్రముత్తర పశ్యసి
ఉత్తరా! ఈ అద్భుతమైన దివ్యాస్త్రాలు ఎగురవేయబడుతున్నాయని చూడు.
శతహ్రదాం జృమ్భమాణాం మేఘస్థాం ప్రావృషీవ చ। సువర్ణపృష్ఠం గాణ్డీవం పశ్యన్తు కురవో మమ
వర్షాకాలంలో వంద జలధారలతో ఉప్పొంగే మేఘంలా, బంగారు వెనుక భాగమున్న నా గాండీవాన్ని కౌరవులు చూడాలి.
దక్షిణేనాథ వామేన కతమేన స్విదస్యతి। ఇతి మాం శత్రవః సర్వే న విజ్ఞాస్యన్తి సారథే
నేను కుడి వైపు నుంచి, ఎడమ వైపు నుంచి, ఏ వైపు నుంచి సంధిస్తానో ఎవ్వరూ గ్రహించలేరు; నా శత్రువులు, రథసారథి కూడా కాదు.
అస్త్రోదకాం హయావర్తాం నాగనక్రాం రథహ్రదామ్। నదీం ప్రస్కన్దయిష్యామి పరలోకాపహారిణీమ్
ఆయుధాల వానతో, గుర్రాల తుఫానులతో, పాములు, మొసళ్ళతో కూడిన రథసరోవరాన్ని, శత్రువులను పరలోకానికి తీసుకెళ్ళే నదిగా మార్చుతాను.
పాణిపాదశిరఃపృష్ఠబాహుశఙ్ఖచరాచరమ్। వనం కురూణాం ఛేత్స్యామి భల్లైః సన్నతపర్వభిః
వంపు గల అంచులతో కూడిన బాణాలతో, కురువంశీయుల చెట్లను — చేతులు, కాళ్లు, తలలు, వెన్నెముకలు, భుజాలు, శంఖాలు, జంతువులన్నింటినీ — నేను నరికేస్తాను.
తూణీశయాః సుపుఙ్ఖాగ్రా విశిఖా దున్దుభిస్వనాః। మయా ప్రముక్తాః సంగ్రామే కురూన్ధక్ష్యన్తి సాయకాః
అద్భుతమైన రెక్కలతో, డుండుభి ధ్వనితో కూడిన బాణాలు, యుద్ధంలో నేను విడిచినప్పుడు, కౌరవులను నాశనం చేస్తాయి.
ధ్వజవృక్షం శరతృణం నాగాశ్వశ్వాపదాకులమ్ । రథసింహగణైర్యుక్తం ధనుర్వల్లిసమాకులమ్। వనమాదీపయిష్యామి కురూణామస్త్రతేజసా
పతాకా వృక్షాలు, ముళ్ల గడ్డి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, జంతువులు, సింహాలతో కూడిన రథాలు, విల్లు తాడులతో కూడిన అరణ్యాన్ని, కురువంశీయుల అరణ్యాన్ని, నా ఆయుధ శక్తితో నేను దహించేస్తాను.
జయతో భారతీం సేనామేకస్య మమ సంయుగే। శతం మార్గా భవిష్యన్తి పావకస్యేవ కాననే
ఒక్కడినే నేను భారత సైన్యాన్ని జయించినప్పుడు, అరణ్యంలో అగ్నికి వంద మార్గాలు ఏర్పడినట్టు, నాకు కూడా వంద దారులు తెరుచుకుంటాయి.