దుర్యోధనహితార్థాయ యుద్ధ్వా పార్థేన సంగరే। పృథాసుతహితార్థాయ పరాజిత ఇవాభవత్
దుర్యోధనుని మేలు కోసం అర్జునుడితో యుద్ధం చేశాడు; పాండవుల మేలు కోసం ఓడిపోయినట్టు కనిపించాడు.
భీష్మం విజిత్య సంగ్రామే కురూణాం మిషతాం రణే। తతో యుద్ధమనాః ప్రాయాత్పార్థః పఞ్చ మహారథాన్
భీష్ముని యుద్ధంలో జయించి, కౌరవులు చూస్తుండగానే, యుద్ధానికి మక్కువతో ఉన్న అర్జునుడు, ఐదుగురు మహారథులవైపు ముందుకు వెళ్లాడు.
ఆదదానశ్చ నారాచాన్విమృశన్నిషుధీ అపి। సంస్పృశానశ్చ గాణ్డీవం భూయః కర్ణం సమభ్యగామ్
బాణాలను తీసుకుంటూ, ధనుస్సు తీగను పరిశీలిస్తూ, గాండీవాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తడుస్తూ, అర్జునుడు మళ్లీ కర్ణుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
కర్ణ యత్తత్సభామధ్యే బహ్వబద్ధం ప్రభాషసే। న మే యుధి సమోఽస్తీతి తదిదం ప్రత్యుపస్థితమ్
కర్ణా! నువ్వు సభ మధ్యలో గొప్పగా చెప్పిన మాట — యుద్ధంలో నాకెవ్వరూ సమానం లేరని — అదే ఇప్పుడు నిజంగా పరీక్షకు వచ్చింది.
ఏషోఽన్తక ఇవ క్రుద్ధః సర్వభూతావమర్దనః। అదూరాత్ప్రత్యుపస్థాయ జృమ్భతే కేసరీ యథా। న పలాయస్వ శూరశ్చేత్స్థిత్వా యుధ్యస్వ ఫల్గునమ్
ఇతడు, యమధర్మరాజు కోపంతో వచ్చినట్టు, సమస్త జీవులను నాశనం చేసే వాడు. సమీపంలోకి వచ్చి, సింహం గర్జించినట్టు గర్జిస్తున్నాడు. నీవు వీరుడివైతే పారిపోకూడదు, స్థిరంగా నిలబడి ఫల్గునుడితో యుద్ధం చేయు.
నాహం బిభేమి బీభత్సోః కృష్ణాద్వా దేవకీసుతాత్ । పాణ్డవేభ్యోపి సర్వేభ్యః క్షత్రధర్మమనువ్రతః
నేను భీమసేనుని, దేవకీపుత్రుడైన కృష్ణుని, లేదా పాండవులందరినీ భయపడను. క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ నిలబడినవాడిని.
సత్వాధికానాం శూరాణాం ధనుర్వేదోపజీవినామ్ । దర్శనాఞ్జాయతే దర్పః స్వరశ్చ న విషీదతి
బలవంతులు, ధైర్యవంతులు, ధనుర్వేదంలో నైపుణ్యం కలవారు ఒకరిని ఒకరు చూచినప్పుడు గర్వం కలుగుతుంది. వారి స్వరం ఎప్పుడూ దిగులుగా ఉండదు.
పశ్యత్వాచార్యపుత్రో మామర్జునేన సమం యుధి। యుధ్యమానం సుసంయుక్తం దైవం తు దురతిక్రమమ్
ఆచార్యుని కుమారుడు చూడు, నేను అర్జునుడితో సమానంగా యుద్ధంలో సిద్ధంగా పోరాడుతున్నాను. అయినా, విధిని అధిగమించడం చాలా కష్టం.
కో దోషః కర్ణ శూరాణాం వాచా సాకం హి పౌరుషమ్ । విద్యతే యది తల్లోకే గుణోత్తరమిహోచ్యతే
కర్ణా, వీరులు మాటల్లో ధైర్యంగా మాట్లాడటం, పరాక్రమాన్ని చూపించడంలో తప్పేముంది? ఇలాంటి గుణం ఈ లోకంలో ఉన్నదంటే, అది గొప్పదిగా ఇక్కడ ప్రశంసించబడుతుంది.
యువ్యస్వ త్వమభీః పార్థం ప్రపలాయస్వ మా రణాత్। ఉక్తం వచః స్మరన్కర్ణ నాహమిత్యాది సంయుగే
నీవు ధైర్యంగా పార్ధుని ఎదిరించు లేదా యుద్ధరంగం నుండి పారిపో. కర్ణా, యుద్ధంలో నేను చెప్పిన మాటలు గుర్తు పెట్టుకో: 'నేను కాదు' అని.
తం సమన్తాద్రథాః పఞ్చ పరివార్య ధనఞ్జయమ్। త ఇషూన్సమ్యగస్యన్తో ముముక్షన్తోపి జీవితాత్
అప్పుడు ఐదు రథాలు ధనంజయుని చుట్టూ అన్ని వైపులా వలయమేసాయి. బాణాలను వదిలేందుకు ఉత్సాహంగా ఉన్నా, ప్రాణాలను ఎక్కువగా విలువచూశారు.
తే లాభమివ మన్వానాః క్షిప్రమార్చ్ఛన్ధనఞ్జయమ్। శరౌఘాన్సమ్యగస్యన్తో జీమూతా ఇవ వార్షికాః
వారు దీన్ని గొప్ప లాభంగా భావించి, వెంటనే ధనంజయుని వైపు దూసుకొచ్చారు. వర్షాకాల మేఘాలు వాన కురిపించినట్టు, బాణాల వర్షం కురిపించారు.
బహుభిర్నిశితైర్బాణైర్వివిధైర్లోమవాపిభిః । ఆద్రవన్ప్రత్యవస్థాయ ప్రత్యవిధ్యన్ధనఞ్జయమ్
అనేక రకాల పదునైన బాణాలతో, పక్షిపొగ్గులతో అలంకరించిన వాటితో వారు ముందుకు వచ్చి, ధనంజయునిపై ఎదురుదాడి చేసి, బలంగా తాకారు.
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథసత్తమాన్
అప్పుడు భీమసేనుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు, చిరునవ్వుతో, దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, ఆ రథాధిపతులను వెనక్కు తిప్పాడు.
యథా రశ్మిభిరాదిత్యః ప్రచ్ఛాదయతి మేదినీమ్। ఏవం గాణ్డీవనిర్ముక్తైః శరైః ప్రాచ్ఛాదయద్దిశః
ఎలాగైతే సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూమిని కప్పేస్తాడో, అలాగే గాండీవం నుండి వదిలిన బాణాలతో అన్ని దిశలను అర్జునుడు కప్పేశాడు.
న రథానాం న నగానాం న ధ్వజానాం న వాజినామ్। అవిద్ధం నిశితైర్బాణైరాసీద్ద్యూఙ్గులమన్తరమ్
రథాలు, గజాలు, ధ్వజాలు, కుదిరిన గుఱ్ఱాలు — వీటిలో ఒక్క వేళ్ల పొడవు కూడా పదునైన బాణాలతో తాకని చోటు లేదు.
సర్వే శాన్తిపరా యోధాః స్వచిత్తం నాభిజఝిరే । హస్తినోఽశ్వాశ్చ విత్రస్తా వ్యవలీయన్త భారత
అన్ని యోధులు శాంతిని కోరుతూ, తమ మనస్సును కోల్పోయారు. ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు భయంతో చెదరిపోయాయి, ఓ భారతా!
యథా నలవనం నాగః ప్రభిన్నః షాష్టిహాయనః । ఏవం సర్వానపామృద్గాదర్జునః శస్త్రతేజసా
ఎలాగైతే అరవై ఏళ్ల పాత ఏనుగు నెత్తుటివనాన్ని త్రొక్కేస్తుందో, అలా అర్జునుడు తన ఆయుధాల తేజంతో శత్రువులందరినీ నాశనం చేశాడు.
గాణ్డీవస్య తు ఘోషేణ పృథివీ సమకమ్పత। మనాంసి ధార్తరాష్ట్రాణామప్యకృన్తద్ధనఞ్జయః
గాండీవం గర్జనతో భూమి కంపించింది. ధనంజయుడు ధృతరాష్ట్రుని పుత్రుల మనస్సులను కూడా కలవరపరిచాడు.
తతో విగాహ్య సైన్యానాం మధ్యం శస్త్రభృతాంవరః । సారథిం సమరే శూరస్త్వభ్యభాషత వీర్యవాన్
తర్వాత, ఆ శూరవీరుడు సైన్యంలో మధ్యలోకి చొచ్చుకుపోయి, యుద్ధంలో తన రథసారధిని ధైర్యంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
సంనియమ్య హయానేతాన్మన్దం వాహయ సారథే । ఆచార్యపుత్రం సమరే యోధయిష్యేఽపరాజితమ్
ఈ గుఱ్ఱాలను అదుపులో పెట్టి, నెమ్మదిగా నడుపు రథసారధీ! యుద్ధంలో అపరాజితుడైన ఆచార్యుని కుమారుడిని నేను ఎదుర్కొంటాను.
పురా హ్యేష మయా యుక్తః స మే భవతి పృష్ఠతః ।। ఏవముక్తేఽర్జునేనాసావశ్వత్థామరథం ప్రతి
ఇంతకు ముందు అతడు నాతో కలసి యుద్ధం చేశాడు. ఇప్పుడు నా వెనుక నిలబడి ఉన్నాడు. అర్జునుడు ఇలా చెప్పగానే, అశ్వత్థాముడు తన రథాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
ఏషోపయాతి బీభత్సుర్వ్యథితో గాఢవేదనః
బీభత్సుడు తీవ్రమైన బాధతో ఇక్కడికి వస్తున్నాడని చూడండి.
తం తు తత్రైవ యాస్యామి నాసౌ ముచ్యేత జీవితాత్
వెళ్లి అక్కడే అతన్ని చేరతాను; అతనికి ప్రాణాలతో తప్పించుకునే అవకాశం ఉండదు.
నాసౌ భయేన నిర్యాతో మహాత్మా పాకశాసనిః। నైవం భీతా నివర్తన్తే న పునర్గాఢవేదనాః
పాకశాసనుని కుమారుడు, ఆ మహాత్ముడు, భయంతో పారిపోలేదు; నిజంగా భయపడినవారు తిరిగి రావరు, తీవ్రమైన బాధలో ఉన్నవారు కూడా తిరిగి రావరు.
యద్యేనమభిసంరబ్ధం పునరేవాభియాస్యసి। బహూన్యస్త్రాణి జానీతే న పునర్మోక్ష్యతే భవాన్
నువ్వు కోపంతో అతన్ని మళ్లీ ఎదుర్కుంటే, అతనికి ఎన్నో ఆయుధాలు తెలుసు; ఈసారి నువ్వు తప్పించుకోలేవు.
దిష్ట్యా దుర్యోధనో ముక్తో దిష్ట్యా గావః పలాయితాః। ముక్తో దిష్ట్యా చ సంగ్రామే కిం రణేన కరిష్యసి
దుర్యోధనుడు అదృష్టవశాత్తు విడిపోవడం, ఆ గోవులు పారిపోవడం, నువ్వు యుద్ధంలో తప్పించుకోవడం—all ఇదంతా అదృష్టమే; మరి యుద్ధం చేసి నువ్వు ఇంకేమి సాధిస్తావు?
క్రోశమాత్రమపాక్రమ్య బలమన్వానయామహే। అన్వాగతబలాః పార్థం పునరేవాభియాస్యథ
ఒక క్రోశ దూరం వెనక్కి వెళ్లి మన సైన్యాన్ని సమీకరిస్తాం; మన బలంతో నువ్వు మళ్లీ పార్థుని ఎదుర్కొంటావు.
కర్ణం పరాజితం దృష్ట్వా పార్థో వైరాటిమబ్రవీత్। ఏతం మాం ప్రాపయేదానీం రథవృన్దం ప్రహారిణామ్
కర్ణుడు ఓడిపోయినట్టు చూసి, పార్థుడు విరాట మహారాజుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు నన్ను యుద్ధ wagenల సమూహం వద్దకు తీసుకెళ్ళు.'
యత్ర శాన్తనవో భీష్మః సర్వేషాం నః పితామహః । సుయుద్ధం కాఙ్క్షమాణో వై రథే తిష్ఠతి దంశితః
అక్కడ శాంతనువు కుమారుడు, మన పితామహుడు భీష్ముడు, శుభ్రమైన యుద్ధాన్ని కోరుకుంటూ, తన రథంపై ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్నాడు.