తం దృష్ట్వా పరమప్రీతో గన్ధర్వశ్చిత్రమద్భుతమ్ । శశంస దేవరాజాయ చిత్రసేనః ప్రతాపవాన్
ఆ అద్భుతమైన దృశ్యం చూసి, ఆనందంతో గంధర్వుడు చిత్రసేనుడు, దేవేంద్రునికి అది వివరించాడు.
పశ్యేమానరినిర్దారాన్సంసక్తానివ గచ్ఛతః । చిత్రరూపమిదం జిష్ణోర్దివ్యమస్త్రముదీర్యతః
వీరిని చూడు, శత్రువులను సంహరించేవారు, కలిసినట్టు ముందుకు పోతున్నారు. జిష్ణువు దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తున్న అద్భుత రూపాన్ని చూడు.
నేదం మనుష్యాః శ్రద్దధ్యుర్న హీదం తేషు విద్యతే। సౌరాణాం చ మహాస్రాణాం విచిత్రోఽయం సమాగమః
ఇలాంటి మహాశక్తివంతమైన ఆయుధాల సమాగమం మనుష్యుల్లో ఉండదు. వారు దీన్ని నమ్మరు కూడా.
మధ్యన్దినగతం సూర్యం ప్రతపన్తమివామ్బరే । న శక్నువన్తి సైన్యాని పాణ్డవం ప్రసమీక్షితుమ్
మధ్యాహ్న సూర్యుడు ఆకాశంలో ప్రకాశించేలా, పాండవుని వైపు సైన్యాలు చూడలేకపోయాయి.
ఉభౌ విశ్రుతకర్మాణావుభౌ శూరౌ మహీక్షితామ్ । ఉభౌ విచిత్రకర్మాణావుభౌ యుధి దురాసదౌ
ఇద్దరూ మహారాజులలో ప్రసిద్ధులైన వీరులు, అద్భుత కార్యాలు చేసే వారు, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేరు.
ఇత్యుక్తో దేవరాజస్తు పార్థభీష్మసమాగమమ్। పూజయామాస దివ్యేన పుష్పవర్షేణ భారత
అలా చెప్పిన తరువాత, దేవేంద్రుడు, భారతా! అర్జునుడు, భీష్ముడు కలిసిన యుద్ధాన్ని దివ్యపుష్ప వర్షంతో సత్కరించాడు.
[అశ్వత్థామా తతోఽభ్యేత్య ద్రుతం కర్ణమభాషత । అహమేకో హనిష్యామి సమేతాన్సర్వపాణ్డవాన్
అప్పుడు అశ్వత్తామా వేగంగా కర్ణుని దగ్గరకు వచ్చి, "నేను ఒక్కడినే, కూడిన పాండవులందరినీ సంహరిస్తాను," అన్నాడు.
ఇతి కర్మ సమక్షం మే సభామధ్యే త్వయోదితమ్ । న తు తత్కృతమేకస్మాద్భీతో ధావసి సూతజ
ఈ పని నువ్వు సభ మధ్యలో నన్ను ఎదురుగా ఉంచుకుని చెప్పావు. కానీ, నువ్వు అది చేయలేదు; భయపడి పారిపోతున్నావు, రథికుడా!
వైచిత్రవీర్యజాః సర్వే త్వామాశ్రిత్య పృథాసుతాన్ । జేతుమిచ్ఛన్తి సంగ్రామే భవాన్యుధ్యస్వ ఫల్గునమ్
వైచిత్రవీర్యుని సంతానమైన వారందరూ నిన్ను ఆశ్రయించి, పృథయ కుమారులను యుద్ధంలో జయించాలని కోరుకుంటున్నారు. నువ్వు అర్జునుడితో యుద్ధం చేయాలి.
అశ్వత్థామోదితం వాక్యం శ్రుత్వా దుర్యోధనస్తదా । ప్రత్యువాచ రుషా ద్రౌణిం కర్ణప్రియచికీర్షయా
అశ్వత్తామా మాటలు విన్న దుర్యోధనుడు, కర్ణుని సంతోషపెట్టాలని కోరి, ద్రోణుని కుమారుడిని కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
మా మానభఙ్గం విప్రేన్ద్ర కురు విశ్రుతకర్మణః । మానభఙ్గేన రాజ్ఞాం తు బలహానిర్భవిష్యతి
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! ప్రఖ్యాత వీరుడిని అవమానించకు. రాజును అవమానిస్తే, యోధుల బలమే తగ్గిపోతుంది.
శూరా వదన్తి సంగ్రామే వాచా కర్మాణి కుర్వతే। పరాక్రమన్తి సంగ్రామే స్వస్య వీర్యానుసారతః
వీరులు యుద్ధంలో ధైర్యంగా మాట్లాడుతారు, చేతల్లో చూపిస్తారు. తమ శక్తికి తగినట్టు యుద్ధంలో ప్రదర్శిస్తారు.
తస్మాత్తం నార్హతి భవాన్గర్హితుం శూరసంమతమ్ । రాజ్ఞైవముక్తః స ద్రౌణిర్గతరోషోఽభవత్తదా ।।]
కాబట్టి, వీరులు గౌరవించే వాడిని నిందించకూడదు. రాజు ఇలా అన్న తర్వాత ద్రోణుని కుమారుడికి కోపం తగ్గింది.
తతో భీష్మః శాన్తనవో బాణాన్పార్శ్వే సమార్పయత్। అస్యతః ప్రతిసన్ధాయ వివృతం సవ్యసాచినః
అప్పుడు శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, అర్జునుడు ప్రత్యక్షంగా నిలబడి ఉండగా, బాణాలను తన పక్కన పెట్టుకుని, వదిలేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
తతః ప్రసహ్య బీభత్సుః పృథుధారేణ కార్ముకమ్। న్యకృన్తద్గృధ్రపత్రేణ భీష్మస్యామితతేజసః
ఆ సమయంలో భీమసేను, విస్తారమైన గద్దతో కూడిన బాణంతో, అపార తేజస్సు గల భీష్ముని ధనుస్సును బలవంతంగా తెగతెంపులు చేశాడు.
అథైనం దశభిః పశ్చాత్ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాన్తరే। యతమానం పరాక్రాన్తం కున్తీపుత్రో ధనఞ్జయః
తర్వాత కుంతీ కుమారుడు అర్జునుడు, ధైర్యంగా పోరాడుతున్న భీష్ముని వెనుక నుండి, పది బాణాలతో ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స పీడితో మహాబాహుర్గృహీత్వా రథకూబరమ్ । గోఙ్గేయో యుధి దుర్ధర్షస్తస్థౌ దీప ఇవాతురః
బలమైన భుజాలు గల గంగేయుడు, గాయపడి, రథపు యోకును పట్టుకుని, యుద్ధంలో ఓ దీపంలా, ఎదుర్కొనలేని వాడిగా నిలిచాడు.
తం విసంజ్ఞమపోవాహ సంయన్తా రథవాజినామ్ । ఉపదేశమనుస్మృత్య రక్షమాణో మహారథమ్
ఆయన స్పృహ కోల్పోయినప్పుడు, రథసారధి, గురువు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ మహావీరుణ్ని రక్షిస్తూ, రథాన్ని దూరంగా తీసుకెళ్లాడు.
పరాక్రమే చ శౌర్యే చ వీర్యే సత్త్వే బలే రణే। శస్త్రాస్త్రేషు చ సర్వేషు లాఘవే దూరపాతనే
పరాక్రమంలో, ధైర్యంలో, బలంలో, సహనంలో, యుద్ధంలో శక్తిలో, ఆయుధాలు, అస్త్రాలు, చురుకుతనం, దూరప్రహరణంలో కూడా,
యస్య నాస్తి సమో లోకే పితృదత్తవరశ్చ యః। జితశ్రమో జితారాతిర్నిస్తన్ద్రిః ఖేదవర్జితః । యః స్వేచ్ఛామరణః శూరః పితృశుశ్రూషణే రతః
ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ సమానం లేని వాడు, తండ్రి ఇచ్చిన వరం పొందిన వాడు, శ్రమ తెలియని వాడు, శత్రువులను జయించిన వాడు, అలసట లేని వాడు, తన ఇష్టానుసారం మరణాన్ని ఎంచుకునే వీరుడు, తండ్రి సేవలో నిమగ్నుడైన వాడు.
దుర్యోధనహితార్థాయ యుద్ధ్వా పార్థేన సంగరే। పృథాసుతహితార్థాయ పరాజిత ఇవాభవత్
దుర్యోధనుని మేలు కోసం అర్జునుడితో యుద్ధం చేశాడు; పాండవుల మేలు కోసం ఓడిపోయినట్టు కనిపించాడు.
భీష్మం విజిత్య సంగ్రామే కురూణాం మిషతాం రణే। తతో యుద్ధమనాః ప్రాయాత్పార్థః పఞ్చ మహారథాన్
భీష్ముని యుద్ధంలో జయించి, కౌరవులు చూస్తుండగానే, యుద్ధానికి మక్కువతో ఉన్న అర్జునుడు, ఐదుగురు మహారథులవైపు ముందుకు వెళ్లాడు.
ఆదదానశ్చ నారాచాన్విమృశన్నిషుధీ అపి। సంస్పృశానశ్చ గాణ్డీవం భూయః కర్ణం సమభ్యగామ్
బాణాలను తీసుకుంటూ, ధనుస్సు తీగను పరిశీలిస్తూ, గాండీవాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తడుస్తూ, అర్జునుడు మళ్లీ కర్ణుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
కర్ణ యత్తత్సభామధ్యే బహ్వబద్ధం ప్రభాషసే। న మే యుధి సమోఽస్తీతి తదిదం ప్రత్యుపస్థితమ్
కర్ణా! నువ్వు సభ మధ్యలో గొప్పగా చెప్పిన మాట — యుద్ధంలో నాకెవ్వరూ సమానం లేరని — అదే ఇప్పుడు నిజంగా పరీక్షకు వచ్చింది.
ఏషోఽన్తక ఇవ క్రుద్ధః సర్వభూతావమర్దనః। అదూరాత్ప్రత్యుపస్థాయ జృమ్భతే కేసరీ యథా। న పలాయస్వ శూరశ్చేత్స్థిత్వా యుధ్యస్వ ఫల్గునమ్
ఇతడు, యమధర్మరాజు కోపంతో వచ్చినట్టు, సమస్త జీవులను నాశనం చేసే వాడు. సమీపంలోకి వచ్చి, సింహం గర్జించినట్టు గర్జిస్తున్నాడు. నీవు వీరుడివైతే పారిపోకూడదు, స్థిరంగా నిలబడి ఫల్గునుడితో యుద్ధం చేయు.
నాహం బిభేమి బీభత్సోః కృష్ణాద్వా దేవకీసుతాత్ । పాణ్డవేభ్యోపి సర్వేభ్యః క్షత్రధర్మమనువ్రతః
నేను భీమసేనుని, దేవకీపుత్రుడైన కృష్ణుని, లేదా పాండవులందరినీ భయపడను. క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ నిలబడినవాడిని.
సత్వాధికానాం శూరాణాం ధనుర్వేదోపజీవినామ్ । దర్శనాఞ్జాయతే దర్పః స్వరశ్చ న విషీదతి
బలవంతులు, ధైర్యవంతులు, ధనుర్వేదంలో నైపుణ్యం కలవారు ఒకరిని ఒకరు చూచినప్పుడు గర్వం కలుగుతుంది. వారి స్వరం ఎప్పుడూ దిగులుగా ఉండదు.
పశ్యత్వాచార్యపుత్రో మామర్జునేన సమం యుధి। యుధ్యమానం సుసంయుక్తం దైవం తు దురతిక్రమమ్
ఆచార్యుని కుమారుడు చూడు, నేను అర్జునుడితో సమానంగా యుద్ధంలో సిద్ధంగా పోరాడుతున్నాను. అయినా, విధిని అధిగమించడం చాలా కష్టం.
కో దోషః కర్ణ శూరాణాం వాచా సాకం హి పౌరుషమ్ । విద్యతే యది తల్లోకే గుణోత్తరమిహోచ్యతే
కర్ణా, వీరులు మాటల్లో ధైర్యంగా మాట్లాడటం, పరాక్రమాన్ని చూపించడంలో తప్పేముంది? ఇలాంటి గుణం ఈ లోకంలో ఉన్నదంటే, అది గొప్పదిగా ఇక్కడ ప్రశంసించబడుతుంది.
యువ్యస్వ త్వమభీః పార్థం ప్రపలాయస్వ మా రణాత్। ఉక్తం వచః స్మరన్కర్ణ నాహమిత్యాది సంయుగే
నీవు ధైర్యంగా పార్ధుని ఎదిరించు లేదా యుద్ధరంగం నుండి పారిపో. కర్ణా, యుద్ధంలో నేను చెప్పిన మాటలు గుర్తు పెట్టుకో: 'నేను కాదు' అని.