ఇయం చ మే సఖీ దాసీ యత్రాహం తత్ర గామినీ। దుహితా దానవేన్ద్రస్య శర్మిష్ఠా వృషపర్వణః
ఇవాళ నా స్నేహితురాలు, దాసీ కూడా. నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళినా, ఈమె కూడా వెంట వస్తుంది. ఈమె వృషపర్వ అనే దానవేంద్రుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ.
కథం తు తే సఖీ దాసీ కన్యేయం వరవర్ణినీ। అసురేన్ద్రసుతా సుభ్రూః పరం కౌతూహలం హి మే
కానీ, ఓ సుందరభ్రువా! నీ స్నేహితురాలు అయిన ఈ అందమైన యువతి నీ దాసీగా ఎలా మారింది? అసురేంద్రుని కుమార్తె అయిన ఈమె గురించి నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ న యక్షీ న చ కిన్నరీ। నైవంరూపా మయా నారీ దృష్టపూర్వా మహీతలే
దేవత, గంధర్విణి, యక్షిణి, కిన్నరి — ఇలాంటి రూపం కలిగిన మహిళను నేనెప్పుడూ భూమిపై చూడలేదు.
శ్రీరివాయతపద్మాక్షీ సర్వలక్షణశోభనా। అసురేన్ద్రసుతా కన్యా సర్వాలఙ్కారభూషితా
పద్మాకారమైన కన్నులతో, లక్ష్మీదేవిలా ప్రకాశిస్తూ, అన్ని శుభలక్షణాలతో, రకరకాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్న ఈ అసురేంద్రుని కుమార్తె.
దైవేనోపహతా సుభ్రూరుతాహో తపసాపి వా। అన్యథైషాఽనవద్యాఙ్గీ దాసీ నేహ భవిష్యతి
ఓ సుందరభ్రువా! విధి వల్లా లేదా తపస్సు వల్లా ఈమె ఇలా అయి ఉండొచ్చు. లేని పక్షంలో, నిందలేని అవయవాలు కలిగిన ఈమె ఇక్కడ దాసిగా ఉండేది కాదు.
అస్యా రూపేణ తే రూపం న కించిత్సదృశం భవేత్। పురా దుశ్చరితేనేయం తవ దాసీ భవత్యహో
ఈమె సౌందర్యానికి మీలో ఎవ్వరూ సరిపోలరు. గతంలో ఏదైనా దురాచారం వల్లే ఈమె నీ దాసిగా మారిందేమో! ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యమే.
సర్వ ఏవ నరశ్రేష్ఠ విధానమనువర్తతే। విధానవిహితం మత్వా మా విచిత్రాః కథాఃకృథాః
అందరూ కూడా, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా, నియమించిన విధానాన్ని అనుసరిస్తారు. నియమం చెప్పినదాన్ని గుర్తుపెట్టుకుని, విచిత్రమైన మాటలు మాట్లాడకూడదు.
రాజవద్రూపవేషౌ తే బ్రాహ్మీం వాచం బిభర్షి చ। కో నామ త్వం కుతశ్చాసి కస్య పుత్రశ్చ శస మే
నీ రూపం, వేషధారణ రాజులవంటి వున్నా, నీ మాటలు బ్రాహ్మణునివి. నువ్వెవరు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? ఎవరి కుమారుడవో చెప్పు.
బ్రహమచర్యేణ వేదో మే కృత్స్రః శ్రుతిపథం గతః। రాజాహం రాజపుత్రశ్చ యయాతిరితి విశ్రుతః
బ్రహ్మచర్యంతో నేను వేదాన్ని పూర్తిగా వినిపంపు ద్వారా నేర్చుకున్నాను. నేను రాజును, రాజ కుమారుడిని, యయాతి అని అందరికీ ప్రసిద్ధిని పొందాను.
కేనాస్యర్థేన నృపతే ఇమం దేశముపాగతః। జిఘృక్షుర్వారిజం కించిదథవా మృగలిప్సయా
ఏ కారణంతో, ఓ రాజా, ఈ ప్రాంతానికి వచ్చావు? నీకు నీరు కావాలనిపించి వచ్చావా, లేక మృగాల వేట కోరికతో వచ్చావా?
మృగలిప్సురహం భద్రే పానీయార్థముపాగతః। బహుధాఽప్యనుయుక్తోఽస్మి తదనుజ్ఞాతుమర్హసి
వేట కోసం వచ్చాను, ఓ మృదువైనవాడా, నీరు తాగేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను. నువ్వు ఎన్నో విధాలుగా అడిగావు, ఇప్పుడు నన్ను అనుమతించు.
ద్వాభ్యాం కన్యాసహస్రాభ్యాం దాస్యా శర్మిష్ఠయా సహ। త్వదధీనాఽస్మి భద్రం తే సఖా భర్తా చ మే భవ
రెండు వేల యువతులతో, దాసురాలైన శర్మిష్ఠతో కలిసి, నేను నీ ఆధీనంలో ఉన్నాను. నీకు మంగళం కలగాలి. నా స్నేహితుడిగా, భర్తగా ఉండి.
అసురేన్ద్రసుతామీక్ష్య తస్యాం సక్తేన చేతసా। శర్మిష్ఠా మహిషీ మహ్యమితి మత్వా వచోఽబ్రవీత్
అసురేంద్రుని కుమార్తెను చూసి, నా మనసు ఆమెపై ఆకర్షితమై, 'శర్మిష్ఠ నాకు మహిషిగా ఉండాలి' అని అనుకుని, ఈ మాటలు చెప్పాను.
విద్ధ్యౌశనసి భద్రం తే న త్వామర్హోఽస్మి భామిని। అవివాహ్యా హి రాజానో దేవయాని పితుస్తవ
ఓ ఉశనసుని కుమార్తె, నీకు మంగళం కలగాలి. నేను నీకు తగినవాడిని కాను, ఓ సుందరివా. రాజులు నీ తండ్రి కుమార్తె అయిన దేవయానిని పెళ్లి చేసుకోరు.
పరభార్యా స్వసా శ్రేష్ఠా సగోత్రా పతితా స్నుషా। అవరా భిక్షుకాఽస్వస్థా అగమ్యాః కీర్తితా బుధైః
ఇతరుల భార్య, తన సోదరి, ఒకే వంశానికి చెందినవారు, పతితురాలు, కోడలు, తక్కువ స్థాయి వారు, భిక్షగాళ్లు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు — వీరిని మేధావులు సమీపించరాదు అని చెప్పారు.
సంసృష్టం బ్రహ్మణా క్షత్రం క్షత్రేణ బ్రహ్మ సంహితమ్। `అన్యత్వమస్తి న తయోరేకాన్తతరమాస్థితే।' ఋషిశ్చాప్యృషిపుత్రశ్చ నాహుషాఙ్గ వహస్వ మామ్
బ్రాహ్మణత్వం రాజసత్త్వంతో కలిసింది, రాజసత్త్వం బ్రాహ్మణత్వంతో మిళితమైంది. ఇద్దరూ తమ స్థానంలో ఉన్నప్పుడు అసలు తేడా ఉండదు. ఓ నాహుషుని వంశజా, ఋషి అయినా, ఋషిపుత్రుడైనా, నన్ను అంగీకరించు.
ఏకదేహోద్భవా వర్ణాశ్చత్వారోఽపి వరాఙ్గనే। పృథగ్ధర్మాః పృథక్శౌచాస్తేషాం తు బ్రాహ్మణో వరః
ఓ సుందరివా, నాలుగు వర్ణాలవారు ఒకే శరీరం నుంచి పుట్టారు. వాళ్లకు వేర్వేరు ధర్మాలు, వేర్వేరు పవిత్రతలు ఉన్నాయి. వాటిలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు.
పాణి ధర్మో నాహుషాఽయం న పుంభిః సేవితః పురా। తం మే త్వమగ్రహీరగ్రే వృణోమి త్వామహం తతః
ఓ నాహుషుని వంశజా, ఈ చేయి పట్టే ఆచారం మునుపు మనుషులు చేయలేదు. కానీ నువ్వే ముందుగా నా చేయి పట్టావు, అందుకే నేను నిన్ను ఎంచుకున్నాను.
కథం ను మే మనస్విన్యాః పాణిమన్యః పుమాన్స్పృశేత్। గృహీతమృషిపుత్రేణ స్వయం వాప్యృషిణా త్వయా
ఓ ధైర్యవంతురాలా, ఒక ఋషిపుత్రుడు లేదా నువ్వు వంటి ఋషి నా చేయిని పట్టినప్పుడు, ఇంకెవరైనా పురుషుడు నా చేయిని ఎలా తాకగలడు?
క్రుద్ధాదాశీవిషాత్సర్పాజ్జ్వలనాత్సర్వతోముఖాత్। దురాధర్షతరో విప్రో జ్ఞేయః పుంసా విజానతా
కోపంతో ఉన్న విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మండుతున్న అగ్నికన్నా, బ్రాహ్మణుడు అధికంగా భయంకరుడని జ్ఞానులు భావించాలి.
కథమాశీవిషాత్సర్పాజ్జ్వలనాత్సర్వతోముఖాత్। దురాధర్షతరో విప్ర ఇత్యాత్థ పురుషర్షభ
ఓ ఉత్తమ పురుషుడా, విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మండే అగ్నికన్నా బ్రాహ్మణుడు ఎలా అధికంగా భయంకరుడవుతాడో చెప్పు.
ఏకమాశీవిషో హన్తి శస్త్రేణైకశ్చ వధ్యతే। హన్తి విప్రః సరాష్ట్రాణి పురాణ్యపి హి కోపితః
ఒక విషసర్పం ఒక్కరిని చంపుతుంది, ఆయుధం కూడా ఒక్కరినే చంపుతుంది. కానీ కోపించిన బ్రాహ్మణుడు రాజ్యాలన్నీ, పురాతన నగరాలన్నీ నాశనం చేయగలడు.
దురాధర్షతరో విప్రస్తస్మాద్భీరు మతో మమ। అతోఽదత్తాం చ పిత్రా త్వాం భద్రే న వివహామ్యహమ్
అందుకే, బ్రాహ్మణుడు అధికంగా భయంకరుడు అని నేను భావిస్తున్నాను. అందువల్లే, ఓ మృదువైనవాడా, నా తండ్రి నిన్ను నాకు ఇవ్వలేదు, నేను నిన్ను పెళ్లి చేసుకోను.
దత్తాం వహస్వ తన్మా త్వం పిత్రా రాజన్వృతో మయా। ఆయచతో భయం నాస్తి దత్తాం చ ప్రతిగృహ్ణతః
నా తండ్రి ఇచ్చినవారిని స్వీకరించు, ఓ రాజా. నేను నిన్ను ఎంచుకున్నాను. ఇచ్చినదాన్ని కోరేవారికి, స్వీకరించేవారికి ఎలాంటి భయం ఉండదు.
తిష్ఠ రాజన్ముహూర్తం చ ప్రేషయిష్యామ్యహం పితుః। గచ్ఛ త్వం ధాత్రికే శీఘ్రం బ్రహ్మకల్పమిహానయ। స్వయంవరే వృతం శీఘ్రం నివేదయ చ నాహుషమ్
ఓ రాజా! ఒక క్షణం ఆగు, నేను నాన్నగారికి సమాచారం పంపిస్తాను. నీవు, దాయాదా, వెంటనే వెళ్లి ఆయనను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, పుణ్యకార్యంలా త్వరగా రమ్మని చెప్పు. అలాగే, నేను స్వయంవరంలో నాహుషుని కుమారునిని ఎన్నుకున్నానని వెంటనే అతనికి తెలియజేయు.
త్వరితం దేవయాన్యాథ సందిష్టం పితురాత్మనః। సర్వం నివేదయామాస ధాత్రీ తస్మై యథాతథమ్
దేవయానీ మరియు ఆమె తండ్రి చెప్పినట్లుగా, ఆ దాయాదా వెంటనే వెళ్లి అన్నీ యథాతథంగా అతనికి వివరంగా చెప్పింది.
శ్రుత్వైవ చ స రాజానం దర్శయామాస భార్గవః। దృష్ట్వైవ చాగతం శుక్రం యయాతిః పృథివీపతిః। వవన్దే బ్రాహ్మణం కావ్యం ప్రాఞ్జలిః ప్రణతః స్థితః
వినగానే భార్గవుడు రాజును తీసుకొచ్చాడు. శుక్రుడు వచ్చిన వెంటనే, భూమిపతి యయాతి చేతులు జోడించి, నమస్కరించి, వినయంగా నిలబడి కావ్య బ్రాహ్మణునికి వందనాలు చేశాడు.
రాజాయం నాహుషస్తాత దుర్గమే పాణిమగ్రహీత్। నాన్యపూర్వగృహీతం మే తేనాహమభయా కృతా। నమస్తే దేహి మామస్మై లోకే నాన్యం పతిం వృణే
నాన్నగారూ! ఈ నాహుషుని కుమారుడు, ఎవ్వరూ ముందుగా చేయని చోట నా చేయి పట్టాడు. ఈ విధంగా నన్ను తనదిగా చేసుకుని, నాకు భద్రత కల్పించాడు. మీకు నమస్కారం, నన్ను ఇతనికి అప్పగించండి; ఈ లోకంలో నేను మరొకరిని భర్తగా కోరను.
అన్యో ధర్మః ప్రియస్త్వన్యో వృతస్తే నాహుషః పతిః। కచశాపాత్త్వయా పూర్వం నాన్యద్భవితుమర్హతి
ఒకటి ధర్మం, మరొకటి మనసుకు నచ్చినది; అయినా నాహుషుని కుమారుడే భర్తగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. కచుని శాపం వల్ల, ఇంకేమీ జరగకూడదు.
వృతోఽనయా పతిర్వీర సుతయా త్వం మమేష్టయా। స్వయం గ్రహే మహాన్దోషో బ్రాహ్మణ్యా వర్ణసంకరాత్। గృహాణేమాం మయా దత్తాం మహిషీం నహుషాత్మజ
పరాక్రమవంతుడా! నా ప్రియమైన కుమార్తె నిన్ను భర్తగా ఎన్నుకుంది. నేను స్వయంగా ఆమె చేయి పట్టుకుంటే, బ్రాహ్మణుడిగా వర్ణసంకరDosham కలుగుతుంది. అందుకే, నాహుషుని కుమారుడా! నేను ఇచ్చిన ఈ అమ్మాయిని నీ మహిషిగా స్వీకరించు.