తేన దాసీసహస్రేణ సార్ధం శర్మిష్ఠయా తదా। తమేవ దేశం సంప్రాప్తా యథాకామం చచార సా
అప్పుడు ఆమెతో పాటు వెయ్యి దాసీసహితంగా శర్మిష్ఠ కూడా అక్కడికి వచ్చారు. దేవయానీ తన ఇష్టానుసారం అక్కడ సంచరించింది.
తాభిః సఖీభిః సహితా సర్వాభిర్ముదితా భృశమ్। క్రీడన్త్యోఽభిరతాః సర్వాః పిబన్త్యో మధుమాధవీం
ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి ఎంతో ఆనందంగా, తేనెలతో కలిపిన మధుమాధవీ పానాన్ని తాగుతూ, ఆటలలో మునిగిపోయారు.
ఖాదన్త్యో వివిధాన్భక్ష్యాన్విదశన్త్యః ఫలాని చ। పునశ్చ నాడుషో రాజా మృగలిప్సుర్యదృచ్ఛయా
వారు రకరకాల వంటకాలు తింటూ, ఫలాలను కొరికుతూ ఉండగా, రాజు మళ్లీ వేటకు ఆకాంక్షతో యాదృచ్ఛికంగా ఆ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించాడు.
తమేవ దేశం సంప్రాప్తో జలార్థీ శ్రమకర్శితః। దదర్శ దేవయానీం స శర్మిష్ఠాం తాశ్చ యోషితః
ఆ రాజు అలసటతో నీరు కోసం అదే ప్రదేశానికి వచ్చి, అక్కడ దేవయానీ, శర్మిష్ఠ, ఆ యువతులను చూశాడు.
పిబన్తీర్లలమానాశ్చ దివ్యాభరణభూషితాః। ఆసనప్రవరే దివ్యే సర్వరత్నవిభూషితే। ఉపవిష్టాం చ దదృశే దేవయానీం శుచిస్మితామ్
వారు దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, రత్నాలతో అలంకరించిన అద్భుతమైన ఆసనంపై కూర్చొని, తాగుతూ, ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉండగా, ఆ రాజు పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో కూర్చున్న దేవయానీని చూశాడు.
రూపేణాప్రతిమాం తాసాం స్త్రీణాం మధ్యే వరాఙ్గనమ్। `ఆసనాచ్చ తతః కించిద్విహీనాం హేమభీషితామ్
ఆ యువతుల మధ్యలో, అందంలో ఎవ్వరూ సరితూగని అపూర్వ సౌందర్యవతిని, స్వర్ణాసనానికి కొంత దూరంగా కూర్చున్న వారాంగనను రాజు చూశాడు.
అసురేన్ద్రసుతాం చాపి నిషణ్ణాం చారుహాసినీమ్। దదర్శ పాదౌ విప్రాయాః సంవహన్తీమనిన్దితామ్
అలాగే, అసురేంద్రుని కుమార్తె అయిన నిందలేని, మధురమైన నవ్వుతో కూర్చున్న శర్మిష్ఠను, బ్రాహ్మణ యువతికి పాదాలను మర్దించుచుండగా చూశాడు.
గాయన్త్యోఽథ ప్రనృత్యన్త్యో వాదయన్త్యోఽథ భారత। దృష్ట్వా యయాతిమతులం లజ్జయాఽవనతాః స్థితాః
వారు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ, వాద్యాలు వాయిస్తూ ఉండగా, ప్రసిద్ధుడు అయిన యయాతిని చూసి, సిగ్గుతో తలవంచి నిలబడ్డారు.
ద్వాభ్యాం కన్యాసహస్రాభ్యాం ద్వే కన్యే పరివారితే। గోత్రే చ నామనీ చైవ ద్వయోః పృచ్ఛామ్యహం శుభే
రెండు వేల యువతులతో చుట్టుముట్టబడి, నీకు పక్కన రెండు యువతులు ఉండగా, ఓ సుందరివి! మీ వంశం, పేర్లు చెప్పమని అడుగుతున్నాను.
ఆఖ్యాస్యామ్యహమాదత్స్వ వచనం మే నరాధిప। శుక్రో నామాసురగురుః సుతాం జానీహి తస్య మామ్
నేను చెబుతాను, నా మాట విను రాజా! అసురులకు గురువైన శుక్రుడు నా తండ్రి, నేనే ఆయన కుమార్తె అని తెలుసుకో.
ఇయం చ మే సఖీ దాసీ యత్రాహం తత్ర గామినీ। దుహితా దానవేన్ద్రస్య శర్మిష్ఠా వృషపర్వణః
ఇవాళ నా స్నేహితురాలు, దాసీ కూడా. నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళినా, ఈమె కూడా వెంట వస్తుంది. ఈమె వృషపర్వ అనే దానవేంద్రుని కుమార్తె శర్మిష్ఠ.
కథం తు తే సఖీ దాసీ కన్యేయం వరవర్ణినీ। అసురేన్ద్రసుతా సుభ్రూః పరం కౌతూహలం హి మే
కానీ, ఓ సుందరభ్రువా! నీ స్నేహితురాలు అయిన ఈ అందమైన యువతి నీ దాసీగా ఎలా మారింది? అసురేంద్రుని కుమార్తె అయిన ఈమె గురించి నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ న యక్షీ న చ కిన్నరీ। నైవంరూపా మయా నారీ దృష్టపూర్వా మహీతలే
దేవత, గంధర్విణి, యక్షిణి, కిన్నరి — ఇలాంటి రూపం కలిగిన మహిళను నేనెప్పుడూ భూమిపై చూడలేదు.
శ్రీరివాయతపద్మాక్షీ సర్వలక్షణశోభనా। అసురేన్ద్రసుతా కన్యా సర్వాలఙ్కారభూషితా
పద్మాకారమైన కన్నులతో, లక్ష్మీదేవిలా ప్రకాశిస్తూ, అన్ని శుభలక్షణాలతో, రకరకాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి ఉన్న ఈ అసురేంద్రుని కుమార్తె.
దైవేనోపహతా సుభ్రూరుతాహో తపసాపి వా। అన్యథైషాఽనవద్యాఙ్గీ దాసీ నేహ భవిష్యతి
ఓ సుందరభ్రువా! విధి వల్లా లేదా తపస్సు వల్లా ఈమె ఇలా అయి ఉండొచ్చు. లేని పక్షంలో, నిందలేని అవయవాలు కలిగిన ఈమె ఇక్కడ దాసిగా ఉండేది కాదు.
అస్యా రూపేణ తే రూపం న కించిత్సదృశం భవేత్। పురా దుశ్చరితేనేయం తవ దాసీ భవత్యహో
ఈమె సౌందర్యానికి మీలో ఎవ్వరూ సరిపోలరు. గతంలో ఏదైనా దురాచారం వల్లే ఈమె నీ దాసిగా మారిందేమో! ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యమే.
సర్వ ఏవ నరశ్రేష్ఠ విధానమనువర్తతే। విధానవిహితం మత్వా మా విచిత్రాః కథాఃకృథాః
అందరూ కూడా, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా, నియమించిన విధానాన్ని అనుసరిస్తారు. నియమం చెప్పినదాన్ని గుర్తుపెట్టుకుని, విచిత్రమైన మాటలు మాట్లాడకూడదు.
రాజవద్రూపవేషౌ తే బ్రాహ్మీం వాచం బిభర్షి చ। కో నామ త్వం కుతశ్చాసి కస్య పుత్రశ్చ శస మే
నీ రూపం, వేషధారణ రాజులవంటి వున్నా, నీ మాటలు బ్రాహ్మణునివి. నువ్వెవరు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? ఎవరి కుమారుడవో చెప్పు.
బ్రహమచర్యేణ వేదో మే కృత్స్రః శ్రుతిపథం గతః। రాజాహం రాజపుత్రశ్చ యయాతిరితి విశ్రుతః
బ్రహ్మచర్యంతో నేను వేదాన్ని పూర్తిగా వినిపంపు ద్వారా నేర్చుకున్నాను. నేను రాజును, రాజ కుమారుడిని, యయాతి అని అందరికీ ప్రసిద్ధిని పొందాను.
కేనాస్యర్థేన నృపతే ఇమం దేశముపాగతః। జిఘృక్షుర్వారిజం కించిదథవా మృగలిప్సయా
ఏ కారణంతో, ఓ రాజా, ఈ ప్రాంతానికి వచ్చావు? నీకు నీరు కావాలనిపించి వచ్చావా, లేక మృగాల వేట కోరికతో వచ్చావా?
మృగలిప్సురహం భద్రే పానీయార్థముపాగతః। బహుధాఽప్యనుయుక్తోఽస్మి తదనుజ్ఞాతుమర్హసి
వేట కోసం వచ్చాను, ఓ మృదువైనవాడా, నీరు తాగేందుకు ఇక్కడికి వచ్చాను. నువ్వు ఎన్నో విధాలుగా అడిగావు, ఇప్పుడు నన్ను అనుమతించు.
ద్వాభ్యాం కన్యాసహస్రాభ్యాం దాస్యా శర్మిష్ఠయా సహ। త్వదధీనాఽస్మి భద్రం తే సఖా భర్తా చ మే భవ
రెండు వేల యువతులతో, దాసురాలైన శర్మిష్ఠతో కలిసి, నేను నీ ఆధీనంలో ఉన్నాను. నీకు మంగళం కలగాలి. నా స్నేహితుడిగా, భర్తగా ఉండి.
అసురేన్ద్రసుతామీక్ష్య తస్యాం సక్తేన చేతసా। శర్మిష్ఠా మహిషీ మహ్యమితి మత్వా వచోఽబ్రవీత్
అసురేంద్రుని కుమార్తెను చూసి, నా మనసు ఆమెపై ఆకర్షితమై, 'శర్మిష్ఠ నాకు మహిషిగా ఉండాలి' అని అనుకుని, ఈ మాటలు చెప్పాను.
విద్ధ్యౌశనసి భద్రం తే న త్వామర్హోఽస్మి భామిని। అవివాహ్యా హి రాజానో దేవయాని పితుస్తవ
ఓ ఉశనసుని కుమార్తె, నీకు మంగళం కలగాలి. నేను నీకు తగినవాడిని కాను, ఓ సుందరివా. రాజులు నీ తండ్రి కుమార్తె అయిన దేవయానిని పెళ్లి చేసుకోరు.
పరభార్యా స్వసా శ్రేష్ఠా సగోత్రా పతితా స్నుషా। అవరా భిక్షుకాఽస్వస్థా అగమ్యాః కీర్తితా బుధైః
ఇతరుల భార్య, తన సోదరి, ఒకే వంశానికి చెందినవారు, పతితురాలు, కోడలు, తక్కువ స్థాయి వారు, భిక్షగాళ్లు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు — వీరిని మేధావులు సమీపించరాదు అని చెప్పారు.
సంసృష్టం బ్రహ్మణా క్షత్రం క్షత్రేణ బ్రహ్మ సంహితమ్। `అన్యత్వమస్తి న తయోరేకాన్తతరమాస్థితే।' ఋషిశ్చాప్యృషిపుత్రశ్చ నాహుషాఙ్గ వహస్వ మామ్
బ్రాహ్మణత్వం రాజసత్త్వంతో కలిసింది, రాజసత్త్వం బ్రాహ్మణత్వంతో మిళితమైంది. ఇద్దరూ తమ స్థానంలో ఉన్నప్పుడు అసలు తేడా ఉండదు. ఓ నాహుషుని వంశజా, ఋషి అయినా, ఋషిపుత్రుడైనా, నన్ను అంగీకరించు.
ఏకదేహోద్భవా వర్ణాశ్చత్వారోఽపి వరాఙ్గనే। పృథగ్ధర్మాః పృథక్శౌచాస్తేషాం తు బ్రాహ్మణో వరః
ఓ సుందరివా, నాలుగు వర్ణాలవారు ఒకే శరీరం నుంచి పుట్టారు. వాళ్లకు వేర్వేరు ధర్మాలు, వేర్వేరు పవిత్రతలు ఉన్నాయి. వాటిలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు.
పాణి ధర్మో నాహుషాఽయం న పుంభిః సేవితః పురా। తం మే త్వమగ్రహీరగ్రే వృణోమి త్వామహం తతః
ఓ నాహుషుని వంశజా, ఈ చేయి పట్టే ఆచారం మునుపు మనుషులు చేయలేదు. కానీ నువ్వే ముందుగా నా చేయి పట్టావు, అందుకే నేను నిన్ను ఎంచుకున్నాను.
కథం ను మే మనస్విన్యాః పాణిమన్యః పుమాన్స్పృశేత్। గృహీతమృషిపుత్రేణ స్వయం వాప్యృషిణా త్వయా
ఓ ధైర్యవంతురాలా, ఒక ఋషిపుత్రుడు లేదా నువ్వు వంటి ఋషి నా చేయిని పట్టినప్పుడు, ఇంకెవరైనా పురుషుడు నా చేయిని ఎలా తాకగలడు?
క్రుద్ధాదాశీవిషాత్సర్పాజ్జ్వలనాత్సర్వతోముఖాత్। దురాధర్షతరో విప్రో జ్ఞేయః పుంసా విజానతా
కోపంతో ఉన్న విషసర్పం కన్నా, అన్ని వైపులా మండుతున్న అగ్నికన్నా, బ్రాహ్మణుడు అధికంగా భయంకరుడని జ్ఞానులు భావించాలి.