దర్శయేతాం మహాస్రాణి భారద్వాజార్జునౌ రణే
భారద్వాజుని కుమారుడు, అర్జునుడు యుద్ధంలో గొప్ప ఆయుధాలను ప్రదర్శించారు.
ఐన్ద్రం వాయవ్యమాగ్నేయమస్త్రమస్త్రేణ పాణ్డవః । ముక్తంముక్తం ద్రోణచాపాద్గ్రమతే స్మ పునః పునః
పాండవుడు, ద్రోణుని విల్లుతో విడిచిన ఇంద్రాస్త్రం, వాయవ్యాస్త్రం, అగ్నేయాస్త్రాన్ని తన ఆయుధాలతో మళ్లీ మళ్లీ సమర్థంగా తిప్పికొట్టాడు.
ఏవం శూరౌ మహేష్వాసౌ విసృజన్తౌ శిలాశితాన్। ఏకచ్ఛాయమకుర్వాతాం గగనం శరవృష్టిభిః
అలా ఆ ఇద్దరు మహాశక్తులైన ధనుర్ధారులు, పదునైన బాణాలను వదులుతూ, బాణవర్షాలతో ఆకాశాన్ని ఒక్క నీడలా మార్చేశారు.
తతోఽర్జునేన ముక్తానాం పతతాం చ శరీరిపు। పర్వతేష్వివ వజ్రాణాం శరాణాం శ్రూయతే స్వనః
తర్వాత అర్జునుడు విడిచిన బాణాలు శత్రువులపై పడుతుండగా, అవి కొండలపై వజ్రాలు పడినట్టు ఘోరమైన శబ్దాన్ని చేశాయి.
తతో నాగా రథాశ్వాశ్చ సాదినశ్చ విశాంపతే। శోణితాక్తాశ్చ దృశ్యన్తే పుష్పితా ఇవ కింశుకాః
అప్పుడు, రాజా! ఏనుగులు, రథాలు, కుదిరాళ్లు, యోధులు — వీరందరూ రక్తంలో తడిసి, పుష్పించిన కింశుకవృక్షాల్లా కనిపించారు.
బాహుభిశ్చ సకేయూరైర్నికృత్తైశ్చ మహారథైః । సువర్ణాచిత్రైః కవచైర్ధ్వజైశ్చ వినిపాతితైః
బంగారు అలంకారాలున్న కవచాలు, చేతికడతలతో అలంకరించిన చేతులు, గొప్ప యోధులచే నరికివేయబడినవి, పడిపోయిన జెండాలు అక్కడ కనిపించాయి.
యోధైశ్చ నిహతైస్తత్ర పార్థబాణాభిపీడితైః। బలమాసీత్సుసంభ్రాన్తం ద్రోణార్జునసమాగమే
పార్థుని బాణాలకు బలై అక్కడ పడిపోయిన యోధులతో, ద్రోణుడు–అర్జునుల పోరాటంలో ఆ సైన్యం పూర్తిగా గందరగోళంగా మారింది.
విధృన్వానౌ తు తౌ వీరౌ ధనుషీ భారసాధనే। ప్రాచ్ఛాదయేతామన్యోన్యం దిధక్షన్తౌ వరేషుభిః
ఆ ఇద్దరు వీరులు బలమైన విల్లు పట్టుకుని, పరస్పరం గొప్ప బాణాలతో కప్పేస్తూ, ఒకరినొకరు కాల్చివేయాలని తపించారు.
అథాన్తరిక్షే నాదోఽభూద్ద్రోణం తత్ర ప్రశంసతామ్ । దుష్కరం కృతవాన్ద్రోణో యదర్జునమయోధయత్
అప్పుడు ఆకాశంలో, 'ద్రోణుడు అసాధ్యమైన కార్యం చేశాడు; అర్జునుడితో యుద్ధం చేశాడు!' అని ప్రశంసలు వినిపించాయి.
ప్రమాథినం మహావీర్యం దృఢముష్టిం దురాసదమ్। జేతారం సర్వదైత్యానాం సర్వేషాం చ మహారథమ్
ఎందుకంటే అర్జునుడు మహాశక్తిశాలి, దృఢమైన పట్టుదల గలవాడు, దెయ్యాలనూ, మహాయోధులనూ జయించిన అపరాజితుడు.
అవిభ్రమం చ శిక్షాం చ లాఘవం దూరపాతనమ్ । పార్థస్య సమరే దృష్ట్వా ద్రోణస్యాసీచ్చ విస్మయః
పార్థుడు యుద్ధంలో చూపిన స్థిరత, నైపుణ్యం, వేగం, దూరప్రహరణం చూసి ద్రోణుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.
తత్ప్రవృత్తం చిరం ఘోరం తయోర్యుద్ధం మహాత్మనోః । అవర్తత మహారౌద్రం లోకసంక్షోభకరకమ్
ఆ ఇద్దరు మహాత్ముల మధ్య ఆ ఘోరమైన, దీర్ఘమైన యుద్ధం కొనసాగుతూ, భువనాలను కంపింపజేసింది.
అథ గాణ్డీవముద్యమ్య దివ్యం ధనురమర్షణః । విచకర్ష రణే పార్థో బాహుభ్యాం భరతర్షభః
తర్వాత, అర్జునుడు కోపంతో తన దివ్యమైన గాండీవాన్ని పైకి ఎత్తి, రెండు చేతులతో బలంగా లాగాడు.
తస్య బాణమయం వర్షే శలభానామివాభవత్ । న చ బాణాన్తరే తస్య వాయుః శక్నోతి సర్పితుమ్
అతని బాణవర్షం పుట్టెడు పురుగుల వలె విరివిగా కురిసింది; ఆ బాణాల మధ్యకు గాలికూడా వెళ్లలేకపోయింది.
అభీక్ష్ణం సందధానస్య బాణానుత్సృజతస్తథా। నాన్తరం దదృశే కించిత్పార్థస్యాపతతోపీ చ
అర్జునుడు నిరంతరం బాణాలను అమర్చి, విడిచే విధంగా, అతనిపై ఎంతటి బాణవర్షం వచ్చినా, ఒక్క క్షణం కూడా అంతరాయం కనిపించలేదు.
యుద్ధే తు కృతశీఘ్రాస్త్రే వర్తమానే సుదారుణే। శీఘ్రాచ్ఛీఘ్రతరం పార్థః శరానన్యానుదైరయత్
ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో, శీఘ్రంగా ఆయుధాలు ప్రయోగించబడుతున్నప్పుడు, అర్జునుడు మరింత వేగంగా బాణాలను వదిలాడు.
తతః శరసహస్రాణి శరాణాం నతపర్వణామ్। యుగపత్ప్రాపతంస్తత్ర ద్రోణస్య రథమన్తికాత్
అప్పుడే వంకర తలలు గల వేలాది బాణాలు ఒక్కసారిగా ద్రోణుని రథం దగ్గర పడిపోయాయి.
వికీర్యమాణే ద్రోణే తు శరైర్గాణ్డీవధన్వనా ।। హాహాకారో మహానాసీత్సైన్యానాం భరతర్షభ
గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడు ద్రోణుని బాణాలతో ముంచెత్తినప్పుడు, భరత వంశశ్రేష్ఠా, సైన్యంలో గొప్ప హాహాకారం వినిపించింది.
పాణ్డవస్య తు శీఘ్రాస్త్రం మఘవా సమపూజయత్। గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ యే చ తత్ర సమాగతాః
పాండవుని వేగవంతమైన ధనుర్విద్యను మఘవంతుడు, అక్కడ ఉన్న గంధర్వులు, అప్సరసలు మరియు ఇతరులు కూడా ప్రశంసించారు.
ద్రోణం యుద్ధార్ణవే మగ్నం దృష్ట్వా పుత్రః ప్రతాపవాన్। తతో వృన్దేన మహతా రథినాం రథియూథపః । ఆచార్యపుత్రస్తు శరైః పాణ్డవం ప్రత్యవారయత్
ద్రోణుడు యుద్ధ సముద్రంలో మునిగిపోతున్నాడని చూసి, అతని వీరపుత్రుడు, రథస్వాముల్లో ప్రథముడు, పెద్ద రథసేనతో కలిసి, పాండవుని బాణాలతో అడ్డగించాడు.
అశ్వత్థామా తు తత్కర్మ హృదయేన మహాత్మనః। పూజయామాస పార్థస్య కోపం చాస్య తదాఽకరోత్
అశ్వత్థాముడు ఆ కార్యాన్ని చూసి, తన మనసులో అర్జునుని గౌరవించాడు, కానీ ఆ సమయంలో అతనిపై కోపం కూడా కలిగింది.
స భన్యువశమాపన్నః పార్థమభ్యద్రవద్రణే । కిరఞ్శరసహస్రాణి పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్
అప్పుడతడు కోపంతో ఊగిపోతూ, యుద్ధంలో అర్జునునిపై దూకి, మేఘం వర్షం కురిపించినట్టు వేలాది బాణాలను వర్షించాడు.
ఆవృత్య చ మహాబాహుర్యతో ద్రోణస్తతోఽభవత్। అన్తరం ప్రదదౌ పార్థో ద్రోణస్య వ్యపసర్పితుమ్
బలమైన భుజాలు కలిగిన అర్జునుడు, ద్రోణుడు వచ్చిన దారిని మూసివేసి, అతనికి తప్పించుకునే మార్గాన్ని ఇచ్చాడు.
స తు లబ్ధాన్తరస్తూర్ణమపాయాఞ్జవనైర్హయైః । ఛిన్నవర్మధ్వజరథో నికృత్తః పరమేషుభిః
ఆ అవకాశం దొరికిన ద్రోణుడు, తన రథం, కవచం, జెండా అన్నీ అతి శక్తివంతమైన బాణాలతో ధ్వంసమై, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో అక్కడి నుంచి తప్పించుకున్నాడు.
పరాజితే తదా ద్రోణే ద్రోణపుత్రః సమాగతః। సదణ్డ ఇవ రక్తాక్షః కృతాన్తః సమరే స్థితః
ఆ సమయంలో ద్రోణుడు ఓడిపోయినప్పుడు, అతని కుమారుడు, రక్తవర్ణమైన కళ్లతో, యుద్ధంలో యమధర్మరాజు లా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
తం పార్థః ప్రతిజగ్రాహ వాయువేగమివాచలః। శరజాలేన మహతా వర్షమాణ ఇవామ్బుదః
ఆయనను అర్జునుడు, గాలి వేగాన్ని ఎదుర్కొనే పర్వతంలా, గొప్ప బాణవర్షంతో మేఘంలా ఎదుర్కొన్నాడు.
తయోర్దేవాసురసమః సన్నిపాతో మహానభూత్ । కిరతోః శరజాలాని వృత్రవాసవయోరివ
వీరిద్దరి మధ్య దేవాసుర సంగ్రామంలా గొప్ప యుద్ధం జరిగింది; వారు వృత్రాసురుడు, ఇంద్రుడు లా బాణవర్షం కురిపించారు.
న స్మ సూర్యస్తదా భాతి న చ వాతి సమీరణః । శరగాఢే కృతే వ్యోమ్ని ఛాయాభూతమివాభవత్
ఆ సమయంలో సూర్యుడు ప్రకాశించలేదు, గాలి కూడా వీచలేదు; ఆకాశం బాణాలతో నిండిపోయి, చీకటి కమ్ముకున్నట్టు కనిపించింది.
మహాంశ్చటచటాశబ్దో యోధయోర్యుధ్యమానయోః । దహ్యతామివ వేణూనామాసీత్పరమదారుణః
వీరిద్దరు యుద్ధం చేస్తుండగా, బాంబూలు కాలుతున్నట్టు భయంకరమైన చటచట శబ్దం వినిపించింది.
హయాంస్తస్యార్జునః సఙ్ఖ్యే కృతవానల్పతేజసాః । తే రాజన్న ప్రజానన్తి దిశం కాంచన మోహితాః
అర్జునుడు తన ప్రత్యర్థి తక్కువ తేజస్సు గల గుర్రాలను బాణాలతో గాయపరిచాడు. రాజా! ఆ గుర్రాలు మోహితులై, ఏ దిక్కు వెళ్లాలో తెలియక పోయాయి.