తమాపతన్తం పరమేణ తేజసా సమీక్ష్య వైకర్తనమభ్యరక్షన్। అభ్యద్రవంస్తే రథవీరవృన్దా వ్యాఘ్రేణ చాక్రాన్తమివర్షభం రణే
కర్ణుడు అపూర్వమైన తేజస్సుతో ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, రథయోధుల సమూహాలు అతన్ని రక్షించేందుకు పరుగెత్తారు. పులి దాడిచేసిన ఎద్దులు యుద్ధంలో కలిసిపోవడంలా వారు చేరారు.
చిత్రాఙ్గదశ్చిత్రరథశ్చ వీరః సంగ్రామజిద్దుఃసహచిత్రసేనౌ । వివింశతిర్దుర్ముఖదుర్జయౌ చ వికర్ణదుఃశాసనసౌబలాశ్చ। శోణో నిషేధశ్చ తమన్వయుస్తే వైకర్తనం శీఘ్రతరం యువానః
చిత్రాంగదుడు, వీరుడైన చిత్రరథుడు, సంగ్రామజిత్, దుఃసహుడు, చిత్రసేనుడు, వివింశతి, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడు, వికర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, సౌబలుడు, శోణుడు, నిషేధుడు—ఈ యువ యోధులందరూ వేగంగా కర్ణుని వెంట వెళ్లారు.
పుత్రా యయుస్తే సహసోదరాశ్చ వైకర్తనం పార్థగతం సమీక్ష్య । ప్రగృహ్య చాపాని మహాబలా రణే ధనంజయం పర్యకిరఞ్శరార్చిభిః
వారిపిల్లలు, సోదరులు కర్ణుడు అర్జునుడి దగ్గరకు వస్తున్నాడని చూసి, ధనుస్సులను పట్టుకుని, ఆ మహాబలులు యుద్ధంలో అర్జునుపై అగ్నిలా మెరిసే బాణాలు వర్షించారు.
తేషాం ధనుర్జ్యాకృతనైకతన్త్రీం ప్రాసోపవీణాం శరసఙ్ఘకోణామ్। కరాగ్రయన్త్రాం స్థిరచాపదణ్డాం వీణాముపావాదయదాశు పార్థః
అప్పుడు అర్జునుడు తన ధనుస్సు తాడును గట్టిగా లాగి, బాణాలతో సంగీతాన్ని పలికించినట్టు, తన చేతులతో ధనుస్సును వాయిద్యంలా మ్రోగించాడు.
తస్మింస్తు యుద్ధే తుములే ప్రవృత్తే పార్థం వికర్ణోఽతిరథం రథేన । విపాఠవర్షేణ కురుప్రవీరో భీమేన భీమానుజమాససాద
ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో, కురు వీరుడైన వికర్ణుడు, గొప్ప రథయోధుడు, భీముని తమ్ముడైన అర్జునుని మీద తన రథం నుంచి బాణవర్షంతో దాడి చేశాడు.
తతో వికర్ణస్య ధనుర్వికృత్య జామ్బునదేనోపహితం దృఢజ్యమ్। న్యపాతయత్తద్ధ్వజమస్య విద్ధ్వా ఛిన్నధ్వజః సోఽప్యపయాఞ్జవేన
అప్పుడు అర్జునుడు బలమైన బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన ధనుస్సును లాగి, వికర్ణుని పతాకాన్ని కొట్టి కింద పడేసాడు. పతాకం తెగిపోవడంతో వికర్ణుడు యుద్ధాన్ని వదిలి వేగంగా వెళ్ళిపోయాడు.
తం శాత్రవాణాం గణవాధితారం కర్మాణి కుర్వాణమమానుపాణి। శత్రుంతపో వైరమమృష్యమాణః సమార్పయత్కూర్మనఖేన పార్థమ్
శత్రుతాపుడు, శత్రు సమూహాలను సంహరించేవాడు, గొప్ప కార్యాలు చేస్తూ, తన శత్రువును సహించలేక, అర్జునుని మీద కూర్మనఖ అనే ఆయుధాన్ని విసిరాడు.
స తేన రాజ్ఞాఽతిరథేన విద్ధో విగాహమానో ధ్వజినీం పేరపామ్ । శత్రుంతపం పఞ్చభిరాశు విద్ధ్వా తతోఽస్య సూతం దశభిర్జఘాన
ఆ రాజు, గొప్ప రథయోధుడు విసిరిన ఆయుధంతో గాయపడి, శత్రు సైన్యంలోకి చొచ్చుకుపోతూ, అర్జునుడు శత్రుతాపుడిని ఐదు బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు. ఆ తర్వాత అతని సారథిని పది బాణాలతో చంపేశాడు.
తతః స విద్ధో భరతర్షభేణ బాణేన కాయావరణాతిగేన । గతాసురాజౌ నిపపాత రాజన్నగో నగాగ్రాదివ వాతరుగ్ణః
భరతవంశశిఖామణి అర్జునుడు తన బాణంతో కవచాన్ని ఛేదించి కొట్టడంతో, ఆ రాజు ప్రాణాలు విడిచిపోయి, ఓ రాజా, కొండపై నుంచి గాలి తాకిన ఏనుగు కిందపడినట్టు నేలపై పడిపోయాడు.
రథర్షభాస్తే తు రథర్షభేణ వీరా రణే వీరతరేణ భగ్నాః । చకమ్పిరే వాతవశేన కాలే ప్రకమ్పితానీవ మహావనాని
అయితే, ఆ రథయోధులందరూ, యుద్ధంలో మరింత బలమైన రథయోధుడి చేతిలో ఓడిపోయి, కాలంలో గాలి తాకినప్పుడు మహా అడవులు కంపించునట్లు, భయంతో వణికిపోయారు.
హతాశ్చ పార్థేన నరప్రవీరా భూమౌ యువానః సుష్రుషుః సువేషాః । వసుప్రదా వాసవతుల్యవీర్యాః పరాజితా వాసవజేన సఙ్ఖ్యే। సువర్ణకార్ష్ణాయసవర్భనద్ధా నాగా యథా హైమవతే ప్రవృద్ధాః
పార్థుడు యుద్ధంలో ఎంతో ధైర్యసాహసాలతో, అందంగా అలంకరించుకున్న, దాతృత్వం కలిగిన, ఇంద్రునితో సమానమైన శక్తివంతులైన యువ వీరులను భూమిపై పడగొట్టాడు. వారి బంగారు, ఇనుప కవచాలు హిమాలయాల్లో పెరిగిన పెద్ద పాముల్లా మెరిసిపోతుండగా, వారు ఓడిపోయారు.
తథా స శత్రూన్సమరే వినిఘ్నన్ గాణ్డీవధన్వా పురుషప్రవీరః। చచార సఙ్ఖ్యే విదిశో దిశశ్చ దహన్నివాగ్నిర్వనమాతపాన్తే
అలా గొప్ప ధనుర్ధారి గాండీవాన్ని ధరించిన పాండవుడు యుద్ధంలో శత్రువులను పడగొడుతూ, వేసవి చివరలో అరణ్యాన్ని కాల్చే అగ్నిలా అన్ని దిక్కులకూ విరుచుకుపోయాడు.
సుజీర్ణపర్ణాని యథా వసన్తే విశాతయిత్వా తు రజో నుదన్ఖే। తథా సపత్నాన్వికిరన్కిరీటీ చచార సఙ్ఖ్యేఽతిరథో రథేన
వసంతంలో గాలి పాత ఆకులను చెల్లాచెదురుగా చేసిపోసినట్టు, కిరీటధారి అర్జునుడు తన రథంలో తిరుగుతూ ప్రత్యర్థులను యుద్ధంలో చిత్తుచేసాడు.
శోణాశ్వవాహస్య హయాన్నిహత్య వైకర్తనభ్రాతురదీనసత్వః । ఏకేన సంగ్రామజితః శరేణ శిరో జహారాథ కిరీటమాలీ
కర్ణుని తమ్ముడి ఎర్రగుర్రాల రథాన్ని ధైర్యంగా ఎదుర్కొని, కిరీటమాలుడు ఆ గుర్రాలను చంపి, ఒక్క బాణంతో అతని తలను యుద్ధంలో వేరు చేశాడు.
తస్మిన్హతే భ్రాతరి సూతపుత్రో వైకర్తనో వీర్యమదప్రతాపీ । ప్రగృహ్య దన్తావివ నాగరాజో మహాబలః సింహమివాజగామ
తమ్ముడు చనిపోయిన తరువాత, సూతపుత్రుడు కర్ణుడు తన బలాన్ని, పరాక్రియను గర్వంగా భావిస్తూ, నాగరాజు పాములను పట్టుకున్నట్టు ధనుస్సును పట్టుకుని, సింహంలా ముందుకు వచ్చాడు.
స పాణ్డవం ద్వాదశభిః పృషత్కైర్వైకర్తనః పార్థముపాజఘాన్ । వివ్యాధ గాత్రేషు హయాంశ్చ సర్వాన్విరాటపుత్రం చ శరైర్విజఘ్నే
ఆ తరువాత కర్ణుడు పార్థుడిని పన్నెండు పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. అతని గుర్రాలన్నింటినీ గాయపరిచాడు. విరాటపుత్రుడిని కూడా శరీరంలో బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తమాపతన్తం సమరే కిరీటీ వైకర్తనం సర్వసమృద్ధతేజాః। ప్రచ్ఛాదయామాస మహాధనుష్మాన్న్యషేధయచ్ఛత్రుగణాంశ్చ వీరః
అప్పుడు కిరీటధారి అర్జునుడు తన మహా ధనుస్సుతో యుద్ధంలో ఎదురుగా దూసుకొచ్చిన కర్ణుని బాణాలతో కప్పివేశాడు. శత్రు సైన్యాన్ని ధైర్యంగా తిప్పికొట్టాడు.
నిహత్య కర్ణస్య తతః కిరీటీ పురశ్చరాంశ్చాపి చ పృష్ఠగోపాన్ । సమీపమభ్యాగమదప్రమేయో వితత్య పక్షౌ గరుడో యథోరగమ్
తర్వాత కిరీటధారి అర్జునుడు కర్ణుని ముందు, వెనుక ఉన్న యోధులను చంపి, అపారమైన శక్తితో గరుడుడు పామును పట్టుకునే విధంగా రెక్కలు విప్పి సమీపించాడు.
తావుత్తమౌ సర్వధనుర్ధరాణాం మహాబలౌ సర్వసపత్నసాహౌ । కర్ణం చ పార్థం చ నిశమ్య యుద్ధే దిదృక్షమాణాః కురవోఽవతస్థుః
కర్ణుడు, పార్థుడు అనే ఇద్దరు గొప్ప ధనుర్ధారులు, శత్రువులను సంహరించగల వీరులు యుద్ధంలో ఉన్నారని విని, కౌరవులు వారిని చూడాలని ఆశతో అక్కడికి చేరుకున్నారు.
తం పాణ్డవః స్పష్టముదీర్ణకోపం కృతాగసం కర్ణముదీక్ష్య కోపాత్। క్షణేన సాశ్వం సరథం ససూతమన్తర్దధే మేఘ ఇవాతివృష్ట్యా
కర్ణుడు కోపంతో, తప్పు చేసినవాడిగా స్పష్టంగా కనిపించగా, పాండవుడు కోపంతో అతడిని గుర్రాలు, రథం, సారథితో సహా ఒక్క క్షణంలో మాయమయ్యేలా చేశాడు. అది వర్షపు మేఘం గట్టిగా కురిసినప్పుడు కనబడకుండా పోయినట్టు అయింది.
తతః సయుగ్యాః సరథాః సనాగా యోధా వినేదుర్భరతర్షభాణామ్। అన్తర్హితం భీష్మముఖాః సమీక్ష్య కిరీటినా కర్ణరథం పృషత్కైః
అప్పుడు భరతవంశీయుల రథాలు, యానాలు, యోధులు అంతా అరవడం మొదలుపెట్టారు. భీష్ముడు మొదలైనవారు కిరీటధారి అర్జునుడు వేసిన బాణాలతో కర్ణుని రథం కనబడకుండా పోయినదాన్ని చూసారు.
స చాపి తానర్జునబాహుముక్తాఞ్శరాఞ్శరౌఘైః ప్రతిహత్య తూర్ణమ్ । బభౌ మహాత్మా సధనుః సబాణః సవిష్ఫులిఙ్గోఽగ్నిరివాథ కర్ణః
కాని మహాత్ముడైన కర్ణుడు, అర్జునుడు వదిలిన బాణాలను తన బాణాలతో వేగంగా తిప్పికొట్టి, తన వద్ద ధనుస్సు, బాణాలతో అగ్నిలో మంటలు ఎగిసిపడినట్టు ప్రకాశించాడు.
తతస్తు జజ్ఞే కరతాలఘోషః సశఙ్ఖభేరీపణవాకులస్తు। ప్రక్ష్వేలితాస్ఫోటితసింహనాదైర్వైకర్తనం పూజయతాం కురూణామ్
ఆ సమయంలో కౌరవులు కర్ణుని గౌరవిస్తూ, చప్పట్లు కొట్టడం, శంఖాలు, బేరీలు, డప్పులు మోగడం, సింహగర్జనలు వినిపించాయి.
ఆధూతలాఙ్గూలమహాపతాకం రథోత్తమం శ్రేష్ఠతమం కురూణామ్। తతః సగాణ్డీవకృతప్రణాదం కిరీటినం ప్రేక్ష్య ననాద కర్ణః
పెద్ద జెండా, ఊగే తోకతో అలంకరించబడిన కౌరవులలో అతి ఉత్తమమైన రథాన్ని, గాండీవ ధ్వని వినిపిస్తున్న కిరీటధారిని చూసి, కర్ణుడు గర్జించాడు.
పార్థోపి వైకర్తనమర్దయిత్వా సాశ్వం సకేతుం సరథం ససూతమ్। ననాద హర్షాత్సహసా కిరీటీ పితామహం ద్రోణకృపౌ చ దృష్ట్వా
పార్థుడు కర్ణుని రథాన్ని, గుర్రాలు, జెండా, సారథితో కలిపి నాశనం చేసి, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యులను చూసి ఆనందంతో ఒక్కసారిగా గర్జించాడు.
సిషేచ పార్థం బహుభిః శరౌఘైర్వైకర్తనః సంయతి తీక్ష్ణవేగైః । వైకర్తనశ్చాపి కిరీటమాలీ ప్రచ్ఛాదయామాస శితైః శరౌఘైః
కర్ణుడు యుద్ధంలో పదునైన, వేగమైన బాణాలతో పార్థుడిపై వర్షంలా కురిపించాడు. అలాగే కిరీటధారి అర్జునుడు కూడా కర్ణునిపై పదునైన బాణాలతో కప్పివేశాడు.
తయోరమోఘన్సృజతోః శరౌఘానస్త్రజ్ఞయోరాస మహాన్విమర్దః। రాహుప్రముక్తావివ చన్ద్రసూర్యౌ క్షణాన్తరేణానుదదర్శ లోకః
ఆ ఇద్దరూ ఆయుధ విద్యలో నిపుణులు, తప్పనిసరిగా తాకే బాణవర్షాలను వదిలారు. పెద్ద పోరాటం జరిగింది. ఆ సమయంలో వారు రాహువు నుండి విడిపడిన చంద్రుడు, సూర్యుడు లాగా ప్రపంచానికి కనిపించారు.
హతాస్తు పార్థేన రథప్రవీరా భూమౌ యువానః సుపుపుః సుకేశాః । సువర్ణలోహాయసవర్మగాత్రా వృక్షా యథా హైమవతే నికృత్తాః
పార్థుడు యుద్ధంలో అందంగా జుట్టు కలిగిన, బంగారు, ఇనుప కవచాలు ధరించిన యువ రథవీరులను భూమిపై చెట్లు హిమాలయాల్లో నరికినట్టు పడగొట్టాడు.
తథా స శత్రూన్సమరే వినిఘ్నన్గాణ్డీవధన్వా వ్యధమత్సపత్నాన్। చచార సఙ్ఖ్యే విదిశో దిశశ్చ దహన్నివాగ్నిర్వనమాతపాన్తే
అలా గాండీవాన్ని పట్టుకుని, శత్రువులను యుద్ధంలో చంపుతూ, ప్రత్యర్థులను చెల్లాచెదురుగా పారదోట్టాడు. అర్జునుడు అన్ని దిశల్లో సంచరిస్తూ, వేసవిలో అడవిని కాల్చే అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
సుశీర్ణపర్ణాని యథా వసన్తే విధూనయన్వాయురివాల్పసారాన్ । తథా సపత్నాన్విధమన్కిరీటీ చచార సఙ్ఖ్యేఽతిరథో రథేన
వసంతంలో గాలి ఎలాంటి కష్టమూ లేకుండా వాడిపోయిన ఆకులను చెట్ల నుంచి ఊడదీస్తుందో, అలాగే కిరీటధారి అర్జునుడు తన రథంతో యుద్ధంలో ప్రత్యర్థులను సులభంగా పారదోట్టాడు.