దిశోఽనుభ్రమతః సర్వా సవ్యదక్షిణమస్యతః। సతతం దృశ్యతే యుద్ధే సాయకాసనమణ్డలమ్
అర్జునుడు ఎడమ, కుడి వైపులా అన్ని దిశల్లో బాణాలు వదులుతుండగా, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ బాణాలూ, విల్లు కూడిన వలయం కనిపించేది.
పతన్త్యరూపేషు యథా చక్షూంషి న కదాచన। నాలక్ష్యేషు శరాః పేతుస్తస్య గాణ్డీవధన్వనః
ఎలా పడిపోతున్న వస్తువులను కన్నులు చూడలేవో, అలాగే గాండీవాన్ని పట్టిన అర్జునుడి బాణాలు ఎవరికీ కనిపించకుండా పడిపోతున్నాయి.
మహాగజసహస్రస్య యుగపన్మృద్గతో వనమ్। కౌన్తేయరథమార్గస్తు రణే ఘోరతరోఽభవత్
వెయ్యి గొప్ప ఏనుగులు ఒకేసారి అడవిని త్రొక్కినట్టు, కుంతీ కుమారుడి రథ మార్గం యుద్ధంలో మరింత భయంకరంగా మారింది.
నూనం పార్థజయైషిత్వాచ్ఛక్రః సర్వామరైః సహ। హన్త్యస్మానితి మన్యన్తే పార్థేనైవార్దితాః పరే
పార్థుడు విజయం కోసం తపిస్తున్నందువల్ల, చక్రాయుధుడు దేవతలతో కలసి మమ్మల్ని నాశనం చేస్తాడేమో అని, పార్థుని చేతిలో బాధపడుతున్న వారు అనుకున్నారు.
ఘ్నన్తమత్యర్థమహితాన్సవ్యసాచినమాహవే। కాలమర్జునరూపేణ గ్రసన్తమివ చ ప్రజాః
పోరులో సవ్యసాచీ ఎంతో బలవంతులను చంపుతూ, కాలుడే అర్జునుడి రూపంలో ప్రజలను మింగుతున్నట్టు కనిపించాడు.
కురుసేనాశరీరాణి పార్థేనానాహతాన్యపి । పేతుః పార్థహతానీవ పార్థకర్మానుదర్శనాత్
పార్థుడు తాకనప్పటికీ, కురు సేనలోని శరీరాలు అతని కార్యాన్ని చూసి, అతని చేతిలో పడినవల్లా పడిపోయినట్టు నేలకూలిపోయాయి.
ఓషధీనాం శిరాంసీవ కాలపక్తిసమన్వయాత్। అవనేముః కురూణాం హి శిరాంస్యర్జునజాద్భయాత్
సరైన కాలంలో మొక్కల తలలు వంగినట్టు, అర్జునుడి భయంతో కురువంశీయుల తలలు వంగిపోయాయి.
చకార చార్జునః క్రోధాద్విముఖాన్రుషితానపి
కోపంతో ఉన్న అర్జునుడు, ఎదురుగా ఉన్నవారిని కూడా భయంతో వెనక్కు తిప్పాడు.
అర్జునేనాపి భిన్నాని బలాగ్నాణి పునః క్వచిత్। చక్రుర్లోహితధారాభిర్ధరణీం లోహితోత్తరామ్
అర్జునుడు మళ్లీ మళ్లీ విరిచిన సేన విభాగాలు, ఎక్కడికక్కడ రక్తపు ప్రవాహాలతో భూమిని నిండ్చేశాయి.
లోహితేనాపి సంపృక్తైః పాంసుభిః పవనోద్ధతైః । తేనైవ చ సముద్ధూతైః సూక్ష్మైర్లోహితబిన్దుభిః
గాలితో ఎగిసిన, రక్తంతో కలిసిన దుమ్ము, అలాగే అదే గాలితో పైకి లేచిన సన్నని రక్తబిందువులు అక్కడ కనిపించాయి.
లోహితార్ద్రైః ప్రహరణైః ప్రభగ్నా లోహితోక్షితాః। లోహితేషు నిమగ్నాస్తే నిహతాశ్చ కిరీటినా
రక్తంతో తడిసిన ఆయుధాలు విరిగిపోయి, రక్తంలో మునిగిపోయిన వారు, కిరీటధారి చేతిలో హతమయ్యారు.
బభూవుర్లోహితాస్తత్ర భృశమాదిత్యరశ్మయః। ఆకాశం తత్క్షణేనాసీత్సన్ధ్యాభ్రమివ లోహితం
అక్కడ సూర్యకిరణాలు గాఢంగా ఎర్రగా మారాయి; ఆ క్షణంలో ఆకాశం సాయంకాల మేఘాల్లా ఎర్రగా కనిపించింది.
అప్యస్తం ప్రాప్య చాదిత్యో నివర్తేత న పాణ్డవః। నివర్తన్తే న జిత్వారిం నిత్యజల్పవిచక్షణాః
సూర్యుడు అస్తమించినా పాండవుడు వెనక్కు తిరగడు; శత్రువును జయించకపోతే నిత్యం ధైర్యంగా మాట్లాడేవారు వెనక్కు తగ్గరు.
తాన్సర్వాన్సమరే శూరాన్పౌరుషే పర్యవస్థితాన్। దివ్యైరస్త్రైరమోఘాత్మా సర్వానార్చ్ఛద్ధనుర్ధరాన్
పోరులో ధైర్యంగా నిలిచిన ఆ వీరులందరినీ, అర్జునుడు అపరాజితమైన దివ్యాస్త్రాలతో, విలువేసే వారందరినీ ఎదుర్కొన్నాడు.
స తు ద్రోణం త్రిసప్తత్యా నారాచానాం సమార్పయత్। అశీత్యా శకునిం చైవ ద్రౌణిమప్యాశు సప్తభిః
అతడు ద్రోణుని మీద డబ్బై మూడు బాణాలు, శకునిని ఎనబై బాణాలు, ద్రౌణిని వేగంగా ఏడుగురు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
దుఃసహం దశభిర్బాణైరర్జునః సమవిధ్యత । దుశ్యాసనం ద్వాదశభిః కృపం శారద్వతం త్రిభిః। భీష్మం శాన్తనవం షష్ట్యా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాన్తరే
అర్జునుడు దుఃసహుడిని పది బాణాలతో, దుశాసనుడిని పన్నెండు బాణాలతో, శారద్వతుని కుమారుడు కృపను మూడు బాణాలతో, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడిని అరవై బాణాలతో ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స కర్ణం కర్ణినాఽవిధ్యత్పీతేన నిశితేన చ। వాసవిర్ద్విషతాం మధ్యే వివ్యాధ పరమేషుణా
అతడు కర్ణుడిని పదునైన బంగారు బాణంతో చెవిలో గాయపరిచాడు; శత్రువుల మధ్య వాసవుడు అతడిని అత్యుత్తమ బాణంతో గాయపరిచాడు.
స కర్ణం సతనుత్రాణం నిర్భిద్య నిశితః శరః। అగచ్ఛద్దానయన్భూమిం చోదితో దృఢధన్వనా
ఆ పదునైన బాణం కర్ణుడిని, అతని కవచంతో కూడిన శరీరాన్ని చీల్చి, ధృఢమైన విలువేసినవాడి చేత నడిపించబడి నేలపై పడిపోయింది.
తతోఽస్య వాహాన్వ్యహనచ్చతుర్భిశ్చతురః క్షురైః । సారథేశ్చ శిరః కాయాదపాహరదరిన్దమః । అర్ధచన్ద్రేణ చిచ్ఛేద చాపం తస్య కరే స్థితమ్
తర్వాత శత్రువులను జయించినవాడు, నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు కత్తిరించే బాణాలతో చంపాడు; సారథి తలని శరీరం నుంచి వేరు చేశాడు; అర్ధచంద్రాకార బాణంతో చేతిలో ఉన్న విలును కోసేశాడు.
తస్మిన్విద్ధే మహాభాగే కర్ణే సర్వాస్త్రపారగే। హతాశ్వసూతే విరథే తతోఽనీకమభజ్యత
ఆ మహాత్ముడు, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడైన కర్ణుడు గాయపడి, గుర్రాలు, సారథి చనిపోవడంతో, రథం లేకుండా పోయింది. అప్పుడు ఆ సేన విభాగం చెదిరిపోయింది.
తత్ప్రభగ్నం బలం సర్వం విపులౌఘస్వనం తథా। భీష్మమాసాద్య సంతస్థౌ వేలామివ మహోదధిః
అలా పూర్తిగా విరిగిపోయిన ఆ సేన, పెద్ద శబ్దంతో, భీష్ముని దగ్గరికి వచ్చి ఆగిపోయింది. అది మహాసముద్రం తీరానికి చేరినట్టు అయింది.
తాని సర్వాణి గాఙ్గేయః సమాశ్వాస్య పరంతపః । తతో వ్యూహ్య మహాబాహుః సమరేష్వపరాజితః
అప్పుడు గంగా కుమారుడు భీష్ముడు, శత్రువులకు భయంకరుడు, అందరినీ ధైర్యపరిచాడు. యుద్ధంలో ఎవరికీ ఓడని అతడు, మళ్లీ వారిని సరిచేసి అమర్చాడు.
రథనాగాశ్వకలికం యుయుజే యుద్ధకోవిదః । అభేద్యం పంరసైన్యానాం శూరైరపి సమీక్షితమ్
యుద్ధంలో నిపుణుడైన వాడు, రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుఱ్ఱాలతో అలంకరించబడిన, వీరులకైనా దాటి పోలేని అజేయమైన ఆ సైన్యాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
ఆచార్యదుర్యోధనసూతపుత్రైః కృపేణ భీష్మేణ చ పాలితాని। అవధ్యకల్పాని దురాసదాని రథాశ్వమాతఙ్గసమాకులాని చ
ఆ సైన్యాన్ని గురువు, దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, కృపాచార్యుడు, భీష్ముడు కాపాడుతూ ఉండగా, రథాలు, గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులతో నిండిన ఆ ఏర్పాట్లు ఎవరికీ ఎదురయ్యేలా లేవు, ఓడించలేనివిగా కనిపించాయి.
తేషామనీకాని కిరీటమాలీ వ్యూఢాని దృష్ట్వా విపులధ్వజాని। గాణ్డీవధన్వా ద్విషతాం నిహన్తా వైరాటిమామన్త్ర్య తతోఽభ్యువాచ
ఆ విస్తారమైన పతాకాలతో అలంకరించబడిన, బలమైన సైన్యాలను చూచి, కిరీటమాలుడైన గాండీవధారి, శత్రువులను సంహరించేవాడు, వైరాటిపుత్రుడిని పలకరించి ఇలా అన్నాడు.
సుసంగృహీతైరథ రశ్మిభిస్త్వం హయాన్నియమ్య ప్రసమీక్ష్య యత్తః। సంప్రేషయాశు ప్రతివీరమేనం వైకర్తనం యోధయితుం వృణోమి
నీవు బలంగా పట్టుకున్న reignsతో తెల్ల గుఱ్ఱాలను జాగ్రత్తగా నియంత్రించి, వెంటనే నన్ను ఆ మహాబలశాలి కర్ణుని దగ్గరకు తీసుకెళ్ళు. నేను వీరుడికి వీరుడిగా అతనితో యుద్ధం చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
యాం హస్తికక్ష్యాం బహుధా విచిత్రాం స్తమ్భే రథే పశ్యసి దర్శనీయామ్ । వివర్తమానాం జ్వలనప్రకాశాం వైకర్తనస్యైతదనీకమగ్ర్యమ్
నీవు అక్కడ రథం దగ్గర, స్థంభం వద్ద చూస్తున్న ఆ అందమైన, వివిధ రంగులతో మెరిసే, అగ్నిలా ప్రకాశించే, అన్ని వైపులా తిరుగుతున్న ఏనుగుల విభాగం కర్ణుని ముఖ్యమైన ఏర్పాటే.
ఏతేన శీఘ్రం ప్రతిపాదయేమాన్ శ్వేతాన్హయాన్కాఞ్చనజాలకక్ష్యాన్ । సర్వం జవం తత్ర విదర్శయిష్యే హ్యాసాదయైతద్రథవీరవృన్దమ్
ఈ బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న వేగవంతమైన తెల్ల గుఱ్ఱాలతో నేను ఆ ఏర్పాటులోకి త్వరగా చొచ్చుకుపోతాను. అక్కడ వారి వేగాన్ని పూర్తిగా చూపిస్తాను. నన్ను ఆ రథయోధుల సమూహం వద్దకు తీసుకెళ్ళు.
గజో గజనేవ హి యోద్ధుకామో మయా సదా కాఙ్క్షతి సూతపుత్రః । తమేవ మాం ప్రాపయ సూతపుత్రం దుర్యోధనోపాశ్రయజాతదర్పమ్ । తం పాతయిష్యామి రథస్య మధ్యే సహస్రనేత్రోఽశనినేవ వృత్రమ్
సూతపుత్రుడు ఎప్పుడూ నాతో యుద్ధం చేయాలని ఆశపడుతూ, మత్తులో ఉన్న ఏనుగు మరో ఏనుగును ఎదురుచూచినట్టు ఎదురుచూస్తున్నాడు. దుర్యోధనుని ఆశ్రయంతో అతనికి వచ్చిన గర్వంతో ఉన్న ఆ సూతపుత్రుడి దగ్గరకు నన్ను నేరుగా తీసుకెళ్ళు. ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో వృత్రాసురుణ్ని పడగొట్టినట్టు, నేను అతన్ని రథం మధ్యలో పడగొడతాను.
స తైర్హయైర్జాతజవైర్బృహద్భిః పుత్రో విరాటస్య హిరణ్యకక్ష్యై । విధ్వంసయంస్తద్రథినామనీకం తతోఽవహత్పాణ్డవమాజిమధ్యే
అప్పుడు వైరాటిపుత్రుడు ఆ బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న గొప్ప వేగవంతమైన గుఱ్ఱాలతో, ఆ రథయోధుల సమూహాన్ని ఛిద్రం చేసి, పాండవుణ్ని యుద్ధ మధ్యంలోకి తీసుకెళ్ళాడు.