సోఽతీయాత్సహసా శత్రూన్సహసా తేఽభిపేదిరే । శీఘ్రాదూరం దృఢామోఘమస్త్రమస్యాతిమానుషమ్ । దృష్ట్వా తే కౌరవా భీతా అతిమానుషవిక్రమమ్
అతడు శత్రువులపై దూకగా దాడి చేశాడు, వారు కూడా ఎదురుదాడి చేశారు; కానీ అర్జునుడి వేగవంతమైన, దూరంగా, తప్పకుండా తగిలే, మానవలోకానికి అతీతమైన ఆయుధాన్ని చూసి, కౌరవులు అతని అసాధారణ పరాక్రమానికి భయపడ్డారు.
ఖగపత్రాభిసంవీతైః ఖావిష్టైః ఖగమైరివ। అర్జునస్య ఖమావవ్రే లోహితప్రాణపైః ఖగైః
పక్షుల్లా రెక్కలున్న అర్జునుడి బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయింది; అవి ఎగిరిపోతూ, ఎరుపు రక్తంతో ఉన్న పక్షుల్లా ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి.
అర్జునేన వినిర్ముక్తాః శరా గాణ్డీవధన్వనా । తార్క్ష్యవేగా ఇవాకాశే ససఞ్జుః పరమర్మసు
గాండీవాన్ని పట్టిన అర్జునుడు వదిలిన బాణాలు, గరుడ వేగంతో ఆకాశంలో పరిగెత్తి, శత్రువుల ప్రాణస్థానాల్లో తగిలాయి.
వర్మాణి సారథిశ్చైవ హేమజాలాని వాజినామ్ । కిరీటం సూర్యసంకాశం వైయాఘ్రమథ చర్మ చ
అయస్కాంత కవచాలు, రథసారథులు, గుర్రాలపై బంగారు వలలు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే కిరీటం, పులిచర్మం, కవచం—
తతః సర్వాణి గాత్రాణి రథస్య ద్విషతాం శరైః । నీహారేణేవ భూతాని ఛన్నానీహ చకాశిరే
అర్జునుడి బాణాలతో శత్రు రథాల అన్ని అవయవాలు పొగమంచులో కప్పబడినట్టు కనిపించాయి, అయినా అవి మెరిసిపోతున్నాయి.
సకృదేవ న తం శేకుః కథమభ్యసితుం పరే । అనభ్యస్తః పునస్తైర్హి రథః సోభిపపాత తాన్
వేరే యోధులు ఒక్కసారి కూడా అతని దగ్గరకు చేరలేకపోయారు; అలవాటు లేని వారి రథాలు అర్జునుడి దగ్గర పడిపోయి నాశనం అయ్యాయి.
తచ్ఛరా ద్విట్శరీరేషు యథా చ న ససఞ్జిరే । ద్విధాఽనీకేషు బీభత్సోర్న ససఞ్జ రథస్తథా
బాణాలు శత్రువుల దేహాల్లో నిలవని విధంగా, బీభత్సుని రథం కూడా విభజించబడిన సేనల్లో నిలవలేదు.
స తద్ధి క్షోభయామాస విగాహ్యారిబలం రథీ। అనన్తవేగో భుజగః క్రీడన్నివ మహార్ణవే
అతడు తన రథంతో శత్రు సేనలోకి ప్రవేశించి, దాన్ని కలవరపరిచాడు; అది అంతులేని వేగంతో సముద్రంలో ఆడుకుంటున్న పాము లాగా కనిపించింది.
అస్యతో నిత్యమత్యర్థం సర్వఘోషాధికస్తథా । సంనాదః శ్రూయతే భూతైర్ధనుషశ్చ కిరీటినః
అర్జునుడు నిరంతరం బాణాలు వదులుతుండగా, అతని విల్లుపాట యుద్ధరంగంలో అందరికన్నా గట్టిగా వినిపించేది.
సంచ్ఛిన్నాస్తత్ర మాతఙ్గా బాణైరల్పాన్తరాన్తరైః। సంస్యూతాస్తత్ర దృశ్యన్తే మేఘా ఇవ గభస్తిభిః
అక్కడ, అర్జునుడి బాణాలతో సమీపంలోనే ఏనుగులు కోసివేయబడ్డాయి; అవి మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించాయి.
దిశోఽనుభ్రమతః సర్వా సవ్యదక్షిణమస్యతః। సతతం దృశ్యతే యుద్ధే సాయకాసనమణ్డలమ్
అర్జునుడు ఎడమ, కుడి వైపులా అన్ని దిశల్లో బాణాలు వదులుతుండగా, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ బాణాలూ, విల్లు కూడిన వలయం కనిపించేది.
పతన్త్యరూపేషు యథా చక్షూంషి న కదాచన। నాలక్ష్యేషు శరాః పేతుస్తస్య గాణ్డీవధన్వనః
ఎలా పడిపోతున్న వస్తువులను కన్నులు చూడలేవో, అలాగే గాండీవాన్ని పట్టిన అర్జునుడి బాణాలు ఎవరికీ కనిపించకుండా పడిపోతున్నాయి.
మహాగజసహస్రస్య యుగపన్మృద్గతో వనమ్। కౌన్తేయరథమార్గస్తు రణే ఘోరతరోఽభవత్
వెయ్యి గొప్ప ఏనుగులు ఒకేసారి అడవిని త్రొక్కినట్టు, కుంతీ కుమారుడి రథ మార్గం యుద్ధంలో మరింత భయంకరంగా మారింది.
నూనం పార్థజయైషిత్వాచ్ఛక్రః సర్వామరైః సహ। హన్త్యస్మానితి మన్యన్తే పార్థేనైవార్దితాః పరే
పార్థుడు విజయం కోసం తపిస్తున్నందువల్ల, చక్రాయుధుడు దేవతలతో కలసి మమ్మల్ని నాశనం చేస్తాడేమో అని, పార్థుని చేతిలో బాధపడుతున్న వారు అనుకున్నారు.
ఘ్నన్తమత్యర్థమహితాన్సవ్యసాచినమాహవే। కాలమర్జునరూపేణ గ్రసన్తమివ చ ప్రజాః
పోరులో సవ్యసాచీ ఎంతో బలవంతులను చంపుతూ, కాలుడే అర్జునుడి రూపంలో ప్రజలను మింగుతున్నట్టు కనిపించాడు.
కురుసేనాశరీరాణి పార్థేనానాహతాన్యపి । పేతుః పార్థహతానీవ పార్థకర్మానుదర్శనాత్
పార్థుడు తాకనప్పటికీ, కురు సేనలోని శరీరాలు అతని కార్యాన్ని చూసి, అతని చేతిలో పడినవల్లా పడిపోయినట్టు నేలకూలిపోయాయి.
ఓషధీనాం శిరాంసీవ కాలపక్తిసమన్వయాత్। అవనేముః కురూణాం హి శిరాంస్యర్జునజాద్భయాత్
సరైన కాలంలో మొక్కల తలలు వంగినట్టు, అర్జునుడి భయంతో కురువంశీయుల తలలు వంగిపోయాయి.
చకార చార్జునః క్రోధాద్విముఖాన్రుషితానపి
కోపంతో ఉన్న అర్జునుడు, ఎదురుగా ఉన్నవారిని కూడా భయంతో వెనక్కు తిప్పాడు.
అర్జునేనాపి భిన్నాని బలాగ్నాణి పునః క్వచిత్। చక్రుర్లోహితధారాభిర్ధరణీం లోహితోత్తరామ్
అర్జునుడు మళ్లీ మళ్లీ విరిచిన సేన విభాగాలు, ఎక్కడికక్కడ రక్తపు ప్రవాహాలతో భూమిని నిండ్చేశాయి.
లోహితేనాపి సంపృక్తైః పాంసుభిః పవనోద్ధతైః । తేనైవ చ సముద్ధూతైః సూక్ష్మైర్లోహితబిన్దుభిః
గాలితో ఎగిసిన, రక్తంతో కలిసిన దుమ్ము, అలాగే అదే గాలితో పైకి లేచిన సన్నని రక్తబిందువులు అక్కడ కనిపించాయి.
లోహితార్ద్రైః ప్రహరణైః ప్రభగ్నా లోహితోక్షితాః। లోహితేషు నిమగ్నాస్తే నిహతాశ్చ కిరీటినా
రక్తంతో తడిసిన ఆయుధాలు విరిగిపోయి, రక్తంలో మునిగిపోయిన వారు, కిరీటధారి చేతిలో హతమయ్యారు.
బభూవుర్లోహితాస్తత్ర భృశమాదిత్యరశ్మయః। ఆకాశం తత్క్షణేనాసీత్సన్ధ్యాభ్రమివ లోహితం
అక్కడ సూర్యకిరణాలు గాఢంగా ఎర్రగా మారాయి; ఆ క్షణంలో ఆకాశం సాయంకాల మేఘాల్లా ఎర్రగా కనిపించింది.
అప్యస్తం ప్రాప్య చాదిత్యో నివర్తేత న పాణ్డవః। నివర్తన్తే న జిత్వారిం నిత్యజల్పవిచక్షణాః
సూర్యుడు అస్తమించినా పాండవుడు వెనక్కు తిరగడు; శత్రువును జయించకపోతే నిత్యం ధైర్యంగా మాట్లాడేవారు వెనక్కు తగ్గరు.
తాన్సర్వాన్సమరే శూరాన్పౌరుషే పర్యవస్థితాన్। దివ్యైరస్త్రైరమోఘాత్మా సర్వానార్చ్ఛద్ధనుర్ధరాన్
పోరులో ధైర్యంగా నిలిచిన ఆ వీరులందరినీ, అర్జునుడు అపరాజితమైన దివ్యాస్త్రాలతో, విలువేసే వారందరినీ ఎదుర్కొన్నాడు.
స తు ద్రోణం త్రిసప్తత్యా నారాచానాం సమార్పయత్। అశీత్యా శకునిం చైవ ద్రౌణిమప్యాశు సప్తభిః
అతడు ద్రోణుని మీద డబ్బై మూడు బాణాలు, శకునిని ఎనబై బాణాలు, ద్రౌణిని వేగంగా ఏడుగురు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
దుఃసహం దశభిర్బాణైరర్జునః సమవిధ్యత । దుశ్యాసనం ద్వాదశభిః కృపం శారద్వతం త్రిభిః। భీష్మం శాన్తనవం షష్ట్యా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాన్తరే
అర్జునుడు దుఃసహుడిని పది బాణాలతో, దుశాసనుడిని పన్నెండు బాణాలతో, శారద్వతుని కుమారుడు కృపను మూడు బాణాలతో, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడిని అరవై బాణాలతో ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స కర్ణం కర్ణినాఽవిధ్యత్పీతేన నిశితేన చ। వాసవిర్ద్విషతాం మధ్యే వివ్యాధ పరమేషుణా
అతడు కర్ణుడిని పదునైన బంగారు బాణంతో చెవిలో గాయపరిచాడు; శత్రువుల మధ్య వాసవుడు అతడిని అత్యుత్తమ బాణంతో గాయపరిచాడు.
స కర్ణం సతనుత్రాణం నిర్భిద్య నిశితః శరః। అగచ్ఛద్దానయన్భూమిం చోదితో దృఢధన్వనా
ఆ పదునైన బాణం కర్ణుడిని, అతని కవచంతో కూడిన శరీరాన్ని చీల్చి, ధృఢమైన విలువేసినవాడి చేత నడిపించబడి నేలపై పడిపోయింది.
తతోఽస్య వాహాన్వ్యహనచ్చతుర్భిశ్చతురః క్షురైః । సారథేశ్చ శిరః కాయాదపాహరదరిన్దమః । అర్ధచన్ద్రేణ చిచ్ఛేద చాపం తస్య కరే స్థితమ్
తర్వాత శత్రువులను జయించినవాడు, నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు కత్తిరించే బాణాలతో చంపాడు; సారథి తలని శరీరం నుంచి వేరు చేశాడు; అర్ధచంద్రాకార బాణంతో చేతిలో ఉన్న విలును కోసేశాడు.
తస్మిన్విద్ధే మహాభాగే కర్ణే సర్వాస్త్రపారగే। హతాశ్వసూతే విరథే తతోఽనీకమభజ్యత
ఆ మహాత్ముడు, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడైన కర్ణుడు గాయపడి, గుర్రాలు, సారథి చనిపోవడంతో, రథం లేకుండా పోయింది. అప్పుడు ఆ సేన విభాగం చెదిరిపోయింది.