అశోకానా వనానీవ సఞ్చితైః కుసుమైః శుభైః । పార్థః సంరఞ్జయామాస రుధిరేణాకులం బలమ్
సంకలితమైన అందమైన పువ్వులతో అలంకరించిన అశోకవనాల్లా, పార్థుడు రక్తంతో ఆ గందరగోళమైన సైన్యాన్ని రంగురంగులుగా మార్చేశాడు.
సహస్రశోఽర్జునశరైశ్ఛిన్నాన్యుచ్చావచాని చ। ఛత్రాణి చ పతాకాశ్చ ఖేఽభ్యువాహ సదాగతిః
అర్జునుడి బాణాలతో కోసబడిన వేలాది గొడుగులు, జెండాలు—ఎత్తయినవి, తక్కువవైనవి—ఎప్పుడూ కదులుతున్న గాలిలో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాయి.
యే హ్యర్జునబలత్రస్తాః పరిపేతుర్దిశో దశ। రథాత్తం దేశముత్సృజ్య పార్థచ్ఛిన్నయుగా హయాః
అర్జునుడి బలానికి భయపడి, యోధులు పది దిశలకూ పారిపోయారు. పార్థుడు యోగాలను కోసేసినందువల్ల, గుర్రాలు రథాలను, ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలేశాయి.
నికృత్తపూర్వచరణాస్తే నిపేతుః శితైః శరైః। శిరోభిః ప్రథమం జగ్ముర్మేదినీం జఘనైర్హయాః
పదునైన బాణాలతో ముందు కాళ్లు కోసబడిన గుర్రాలు పడిపోయాయి; మొదటగా వారి తలలు నేలపై పడగా, తర్వాత వెనుక భాగాలు పడిపోయాయి.
చక్షుర్నాసావిషాణేషు దన్తవేష్టేషు చ ద్విపాన్। మర్మస్వన్యేషు చాహత్య తథా నిఘ్నన్గజోత్తమాః
ఏనుగుల కళ్ళు, ముక్కు, సుండ, దంతాల్లో బాణాలతో కొట్టి, ముఖ్యమైన స్థానాల్లో గాయపరిచి, అర్జునుడు ఆ గొప్ప ఏనుగులను చంపాడు.
కౌరవాణాం గజానాం చ శరీరైర్గతచేతసామ్ । క్షణేన సంవృతా భూమిర్మేఘైరివ నభస్థలమ్
కౌరవుల ఏనుగుల శరీరాలతో, ప్రాణాలు పోయినవాటితో, క్షణంలోనే భూమి మేఘాలతో ఆకాశం కప్పబడినట్టు కప్పబడిపోయింది.
అస్త్రైర్దివ్యైర్మహాబాహురర్జునః ప్రహసన్నివ । బడబాముఖసంభూతః కాలాగ్నిరివ సంవృతః
అర్జునుడు, మహాబాహువు, ఆకాశ ఆయుధాలతో నవ్వుతూ, సముద్రంలో ఉద్భవించే అగ్నిలా, అంత్యకాలంలో ప్రళయాగ్నిలా, తన తేజంతో కప్పబడి కనిపించాడు.
యథా యుగాన్తసమయే సర్వం స్థావరజఙ్గమమ్ । కాలపక్వమశేషేణ ధక్ష్యేదుగ్రశిఖః శిఖీ
యుగాంత సమయంలో కాలపక్వమైన ప్రతి కదిలే, నిలిచే జీవుల్ని ఉగ్రమైన అగ్ని పూర్తిగా కాల్చేసినట్లే—
తద్వత్పార్థోఽస్రతేజోభిర్ధనుషో నిస్వనేన చ। దైవాద్వీర్యాచ్చ బీభత్సుస్తస్మిన్దౌర్యోధనే బలే
అలాగే, పార్థుడు తన ఆయుధాల తేజంతో, విల్లుపాటతో, దైవిక పరాక్రమంతో దుర్యోధన సేనను భయపెట్టాడు.
రణే శక్తిమమిత్రాణాం ప్రణీయోపనినాయ సః। చేష్టాం ప్రాయేణ భూతానాం రాత్రిః ప్రాణభృతామివ
యుద్ధంలో శత్రువుల శక్తిని అర్జునుడు అంతం చేసాడు; జీవులకు రాత్రి చివరి క్షణాల్లా, వారి చివరి ప్రాణచలనం వరకు నడిపించాడు.
సోఽతీయాత్సహసా శత్రూన్సహసా తేఽభిపేదిరే । శీఘ్రాదూరం దృఢామోఘమస్త్రమస్యాతిమానుషమ్ । దృష్ట్వా తే కౌరవా భీతా అతిమానుషవిక్రమమ్
అతడు శత్రువులపై దూకగా దాడి చేశాడు, వారు కూడా ఎదురుదాడి చేశారు; కానీ అర్జునుడి వేగవంతమైన, దూరంగా, తప్పకుండా తగిలే, మానవలోకానికి అతీతమైన ఆయుధాన్ని చూసి, కౌరవులు అతని అసాధారణ పరాక్రమానికి భయపడ్డారు.
ఖగపత్రాభిసంవీతైః ఖావిష్టైః ఖగమైరివ। అర్జునస్య ఖమావవ్రే లోహితప్రాణపైః ఖగైః
పక్షుల్లా రెక్కలున్న అర్జునుడి బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయింది; అవి ఎగిరిపోతూ, ఎరుపు రక్తంతో ఉన్న పక్షుల్లా ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి.
అర్జునేన వినిర్ముక్తాః శరా గాణ్డీవధన్వనా । తార్క్ష్యవేగా ఇవాకాశే ససఞ్జుః పరమర్మసు
గాండీవాన్ని పట్టిన అర్జునుడు వదిలిన బాణాలు, గరుడ వేగంతో ఆకాశంలో పరిగెత్తి, శత్రువుల ప్రాణస్థానాల్లో తగిలాయి.
వర్మాణి సారథిశ్చైవ హేమజాలాని వాజినామ్ । కిరీటం సూర్యసంకాశం వైయాఘ్రమథ చర్మ చ
అయస్కాంత కవచాలు, రథసారథులు, గుర్రాలపై బంగారు వలలు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే కిరీటం, పులిచర్మం, కవచం—
తతః సర్వాణి గాత్రాణి రథస్య ద్విషతాం శరైః । నీహారేణేవ భూతాని ఛన్నానీహ చకాశిరే
అర్జునుడి బాణాలతో శత్రు రథాల అన్ని అవయవాలు పొగమంచులో కప్పబడినట్టు కనిపించాయి, అయినా అవి మెరిసిపోతున్నాయి.
సకృదేవ న తం శేకుః కథమభ్యసితుం పరే । అనభ్యస్తః పునస్తైర్హి రథః సోభిపపాత తాన్
వేరే యోధులు ఒక్కసారి కూడా అతని దగ్గరకు చేరలేకపోయారు; అలవాటు లేని వారి రథాలు అర్జునుడి దగ్గర పడిపోయి నాశనం అయ్యాయి.
తచ్ఛరా ద్విట్శరీరేషు యథా చ న ససఞ్జిరే । ద్విధాఽనీకేషు బీభత్సోర్న ససఞ్జ రథస్తథా
బాణాలు శత్రువుల దేహాల్లో నిలవని విధంగా, బీభత్సుని రథం కూడా విభజించబడిన సేనల్లో నిలవలేదు.
స తద్ధి క్షోభయామాస విగాహ్యారిబలం రథీ। అనన్తవేగో భుజగః క్రీడన్నివ మహార్ణవే
అతడు తన రథంతో శత్రు సేనలోకి ప్రవేశించి, దాన్ని కలవరపరిచాడు; అది అంతులేని వేగంతో సముద్రంలో ఆడుకుంటున్న పాము లాగా కనిపించింది.
అస్యతో నిత్యమత్యర్థం సర్వఘోషాధికస్తథా । సంనాదః శ్రూయతే భూతైర్ధనుషశ్చ కిరీటినః
అర్జునుడు నిరంతరం బాణాలు వదులుతుండగా, అతని విల్లుపాట యుద్ధరంగంలో అందరికన్నా గట్టిగా వినిపించేది.
సంచ్ఛిన్నాస్తత్ర మాతఙ్గా బాణైరల్పాన్తరాన్తరైః। సంస్యూతాస్తత్ర దృశ్యన్తే మేఘా ఇవ గభస్తిభిః
అక్కడ, అర్జునుడి బాణాలతో సమీపంలోనే ఏనుగులు కోసివేయబడ్డాయి; అవి మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించాయి.
దిశోఽనుభ్రమతః సర్వా సవ్యదక్షిణమస్యతః। సతతం దృశ్యతే యుద్ధే సాయకాసనమణ్డలమ్
అర్జునుడు ఎడమ, కుడి వైపులా అన్ని దిశల్లో బాణాలు వదులుతుండగా, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ బాణాలూ, విల్లు కూడిన వలయం కనిపించేది.
పతన్త్యరూపేషు యథా చక్షూంషి న కదాచన। నాలక్ష్యేషు శరాః పేతుస్తస్య గాణ్డీవధన్వనః
ఎలా పడిపోతున్న వస్తువులను కన్నులు చూడలేవో, అలాగే గాండీవాన్ని పట్టిన అర్జునుడి బాణాలు ఎవరికీ కనిపించకుండా పడిపోతున్నాయి.
మహాగజసహస్రస్య యుగపన్మృద్గతో వనమ్। కౌన్తేయరథమార్గస్తు రణే ఘోరతరోఽభవత్
వెయ్యి గొప్ప ఏనుగులు ఒకేసారి అడవిని త్రొక్కినట్టు, కుంతీ కుమారుడి రథ మార్గం యుద్ధంలో మరింత భయంకరంగా మారింది.
నూనం పార్థజయైషిత్వాచ్ఛక్రః సర్వామరైః సహ। హన్త్యస్మానితి మన్యన్తే పార్థేనైవార్దితాః పరే
పార్థుడు విజయం కోసం తపిస్తున్నందువల్ల, చక్రాయుధుడు దేవతలతో కలసి మమ్మల్ని నాశనం చేస్తాడేమో అని, పార్థుని చేతిలో బాధపడుతున్న వారు అనుకున్నారు.
ఘ్నన్తమత్యర్థమహితాన్సవ్యసాచినమాహవే। కాలమర్జునరూపేణ గ్రసన్తమివ చ ప్రజాః
పోరులో సవ్యసాచీ ఎంతో బలవంతులను చంపుతూ, కాలుడే అర్జునుడి రూపంలో ప్రజలను మింగుతున్నట్టు కనిపించాడు.
కురుసేనాశరీరాణి పార్థేనానాహతాన్యపి । పేతుః పార్థహతానీవ పార్థకర్మానుదర్శనాత్
పార్థుడు తాకనప్పటికీ, కురు సేనలోని శరీరాలు అతని కార్యాన్ని చూసి, అతని చేతిలో పడినవల్లా పడిపోయినట్టు నేలకూలిపోయాయి.
ఓషధీనాం శిరాంసీవ కాలపక్తిసమన్వయాత్। అవనేముః కురూణాం హి శిరాంస్యర్జునజాద్భయాత్
సరైన కాలంలో మొక్కల తలలు వంగినట్టు, అర్జునుడి భయంతో కురువంశీయుల తలలు వంగిపోయాయి.
చకార చార్జునః క్రోధాద్విముఖాన్రుషితానపి
కోపంతో ఉన్న అర్జునుడు, ఎదురుగా ఉన్నవారిని కూడా భయంతో వెనక్కు తిప్పాడు.
అర్జునేనాపి భిన్నాని బలాగ్నాణి పునః క్వచిత్। చక్రుర్లోహితధారాభిర్ధరణీం లోహితోత్తరామ్
అర్జునుడు మళ్లీ మళ్లీ విరిచిన సేన విభాగాలు, ఎక్కడికక్కడ రక్తపు ప్రవాహాలతో భూమిని నిండ్చేశాయి.
లోహితేనాపి సంపృక్తైః పాంసుభిః పవనోద్ధతైః । తేనైవ చ సముద్ధూతైః సూక్ష్మైర్లోహితబిన్దుభిః
గాలితో ఎగిసిన, రక్తంతో కలిసిన దుమ్ము, అలాగే అదే గాలితో పైకి లేచిన సన్నని రక్తబిందువులు అక్కడ కనిపించాయి.