పశ్యత్వాచార్యపుత్రో మామర్జునేనాతిరంహసా । యుధ్యమానం సుసంయుక్తం జయో వై మయ్యవస్థితః
ఆచార్యుని కుమారుడు నన్ను చూడాలి, నేను అర్జునుడితో శక్తివంచన లేకుండా యుద్ధం చేస్తూ, సన్నద్ధంగా ఉన్నాను. విజయమంతా నాదే.
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః కౌన్తేయః శ్వేతవాహనః। దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథిసత్తమః
అప్పుడు బీభత్సుడు, కౌంతేయుడు, తెల్లకుదిరులను నడిపేవాడు, నవ్వుతూ, దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడిపై ఎదురెళ్లాడు.
మహాత్మానం మన్దబుద్ధిర్నిశ్వసన్ధృతరాష్ట్రజః। ఉవాచ స మహారాజ రాజా దుర్యోధనస్తదా
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, మందబుద్ధి కలవాడు, ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, ఆ మహాత్ముడైన రాజుతో అప్పట్లో ఇలా అన్నాడు.
న విద్మో హ్యర్జునం తత్ర వసన్తం మత్స్యవేశ్మని । తేనేదం కర్ణ మత్స్యానామగ్రహీష్మ ధనం బహు
మేము నిజంగా అర్జునుడు మత్స్యరాజు ఇంట్లో ఉన్నాడని తెలియలేదు. అందుకే, కర్ణా, మేము మత్స్యుల నుండి ఎంతో ధనం దక్కించుకున్నాం.
ఏవం చేత్తర్హి గచ్ఛామో విసృజన్తో ధనం బహు । అయశో నాతివర్తేత లోకయోరుభయోరపి
ఇలా అయితే, మనం ఈ ధనాన్ని వదిలేసి వెళ్ళిపోవాలి. రెండు లోకాలలో మనకు అపఖ్యాతి కలగకూడదు.
కిం చ యుద్ధాత్పరం నాస్తి క్షత్రియాణాం సుఖావహమ్। తస్మాత్పార్థేన సంగ్రామం కుర్మహే న పలాయనమ్
క్షత్రియులకు యుద్ధం కన్నా మించిన ఆనందం లేదు. అందువల్ల, మనం పార్థునితో యుద్ధం చేద్దాం, పారిపోకూడదు.
ఏతావదుక్త్వా రాజా వై హ్యభియానమియేష సః। తథా దశసహస్రాణి వీరాణాం హి ధనుష్మతామ్ । అభ్యద్రవంస్తదా పార్థం శలభా ఇవ పావకమ్
ఇంత చెప్పిన రాజు దాడికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పుడు పది వేల మంది ధనుర్ధారులు పార్థునిపై మిడుతలు మంటపై పడినట్లు దూసుకొచ్చారు.
వర్మితా వాజినస్తత్ర సంభృతాశ్చ పదాతిభిః । భీమరూపాశ్చ మాతఙ్గాస్తోమరాఙ్కుశపాణిభిః
అక్కడ కవచధారులు గల కుదిరివారు, కాలాళ్లు కలిసిన పాదాటిసేన, భయంకరమైన ఏనుగులు, చేతిలో కత్తులు, అంకుశాలు పట్టిన యోధులతో కూడి సమీకృతమయ్యారు.
అధిష్ఠితాః సుసంయత్తైర్హస్తిశిక్షావిశారదైః। అభ్యద్రవన్సుసంక్రుద్ధాశ్చాపహస్తోద్యతాయుధాః
ఏనుగులపై నిపుణులైన యోధులు, బాగా శిక్షణ పొందినవారు, కోపంతో చేతిలో విల్లు, ఆయుధాలు ఎత్తుకుని ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
పఞ్చ చైనం రథోదగ్రాస్త్వరితాః పర్యవారయన్। ద్రోణో భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కురురాజశ్చ వీర్యవాన్
అప్పుడు వేగంగా ఐదుగురు ప్రసిద్ధ రథస్వారులు అతన్ని చుట్టుముట్టారు. వారు ద్రోణుడు, భీష్ముడు, కర్ణుడు, శక్తివంతమైన కౌరవ రాజు.
అశ్వత్థామా మహాబాహుర్ధనుర్వేదపరాయణః। ఇషూంశ్చ సమ్యగస్యన్తో జీమూతా ఇవ వార్షికాః
బలమైన భుజాలు కలిగిన అశ్వత్థాముడు, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు, వర్షకాలంలో మేఘాలు వర్షం కురిపించినట్టు బాణాలను వదిలాడు.
తే లాభమివ మన్వానాః ప్రత్యగృహ్ణన్ధనంజయమ్। శరౌఘానభివర్షన్తో నాదయన్తో దిశో దశ
అతడిని ఒక గొప్ప బహుమానంగా భావించి, ధనంజయుడిని ఎదుర్కొని, బాణాల వర్షం కురిపిస్తూ, పది దిశలూ శబ్దంతో నిండిపోయేలా చేశారు.
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః కౌన్తేయః శ్వేతవాహనః। దివ్యమస్త్రం ప్రకుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథిసత్తమాన్
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు, శ్వేతవాహనుడు అర్జునుడు నవ్వుతూ, దివ్యాస్త్రాన్ని సంధించి, ఆ గొప్ప రథస్వారులపై ఎదురెళ్లాడు.
యథా రశ్మిభిరాదిత్యః ప్రచ్ఛాదయతి మేదినీమ్। తథా గాణ్డీవనిర్ముక్తైః శరైరాచ్ఛాదయద్దిశః
సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూమిని కప్పినట్టు, అర్జునుడు గాండీవం నుండి వదిలిన బాణాలతో అన్ని దిశలను కప్పేశాడు.
న రథానాం న చాశ్వానాం న ధ్వజానాం న వర్మిణామ్। అతివిద్ధైః శితైర్బాణైరాసీదద్వ్యఙ్గులిరన్తరమ్
అర్జునుడి పదునైన బాణాలతో రథాలు, గుర్రాలు, జెండాలు, కవచధారులు—వీటన్నిటిలో రెండు వేళ్ల స్థానం కూడా మిగలలేదు.
దైవయోగాద్ధి పార్థస్య హయానాముత్తరస్య చ। శిక్షాబలోపపన్నత్వాదస్త్రాణాం వై పరిక్రమాత్। ధ్వజగాణ్డీవయోశ్చాపి దైవ్యా శక్త్యా చ మాయయా
పార్థుడి గుర్రాలు, ఉత్తరుడి శిక్షణ, బలంతో పాటు, ఆయుధాల శక్తి, గాండీవం, జెండా—ఇవి అన్నీ దైవకృపతో కలసి పనిచేశాయి.
ఇతస్తతశ్చ సంయానే దూరే వాఽప్యథవాఽన్తికే। దుర్గే విషమజాతే వా స్థలే నిమ్నే తథా క్షితౌ। న చ రుధ్యేద్గతిస్తస్య రథస్య మనసో యథా
ఆ రథం ఎక్కడైనా, దూరంగా లేదా దగ్గరగా, ఎటువంటి కష్టమైన నేలలోనైనా, ఎగువ లేదా దిగువ ప్రదేశంలోనైనా, పార్శ్వుడి మనసు అనుకున్నట్టు ఎప్పుడూ ఆగిపోలేదు.
సమరేషు తు విద్వాంసస్తస్య తాంస్తాన్పరిక్రమాన్। వీర్యమత్యద్భుతం దృష్ట్వా తథా పార్థస్య తద్బలమ్ । త్రేసురేవం పరే భీతాః పరాఙ్ముఖరథా అపి
పోరులో అర్జునుడి అద్భుతమైన శక్తి, అతని రథచలనం చూసి, శత్రువులలో తెలివైనవారు, రథాలు మరల్చినవారైనా, భయంతో వణికిపోయారు.
కాలాగ్నిమివ బీభత్సుం నిర్దహన్తమివ ప్రజాః । నారయః ప్రేక్షితుం శేకుర్జ్వలన్తమివ పావకమ్
ప్రళయకాల అగ్నిలా ప్రజలను కాల్చుతున్న భీమసేనుడిని, యుద్ధంలో ఎవరూ చూడలేకపోయారు. అతడు మండుతున్న అగ్నిలా కనిపించాడు.
తాని భిన్నాన్యనీకాని రేజురర్జునమార్గణైః। తిగ్మాంశోశ్చ ఘనాభ్రాణి వ్యాప్తానీవ గభస్తిభిః
అర్జునుడి బాణాలతో విరిగిపోయిన ఆ సైన్య విభాగాలు, తివ్రమైన సూర్యకిరణాలతో మేఘాలు మెరుస్తున్నట్టు, వణికిపోయాయి.
అశోకానా వనానీవ సఞ్చితైః కుసుమైః శుభైః । పార్థః సంరఞ్జయామాస రుధిరేణాకులం బలమ్
సంకలితమైన అందమైన పువ్వులతో అలంకరించిన అశోకవనాల్లా, పార్థుడు రక్తంతో ఆ గందరగోళమైన సైన్యాన్ని రంగురంగులుగా మార్చేశాడు.
సహస్రశోఽర్జునశరైశ్ఛిన్నాన్యుచ్చావచాని చ। ఛత్రాణి చ పతాకాశ్చ ఖేఽభ్యువాహ సదాగతిః
అర్జునుడి బాణాలతో కోసబడిన వేలాది గొడుగులు, జెండాలు—ఎత్తయినవి, తక్కువవైనవి—ఎప్పుడూ కదులుతున్న గాలిలో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాయి.
యే హ్యర్జునబలత్రస్తాః పరిపేతుర్దిశో దశ। రథాత్తం దేశముత్సృజ్య పార్థచ్ఛిన్నయుగా హయాః
అర్జునుడి బలానికి భయపడి, యోధులు పది దిశలకూ పారిపోయారు. పార్థుడు యోగాలను కోసేసినందువల్ల, గుర్రాలు రథాలను, ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలేశాయి.
నికృత్తపూర్వచరణాస్తే నిపేతుః శితైః శరైః। శిరోభిః ప్రథమం జగ్ముర్మేదినీం జఘనైర్హయాః
పదునైన బాణాలతో ముందు కాళ్లు కోసబడిన గుర్రాలు పడిపోయాయి; మొదటగా వారి తలలు నేలపై పడగా, తర్వాత వెనుక భాగాలు పడిపోయాయి.
చక్షుర్నాసావిషాణేషు దన్తవేష్టేషు చ ద్విపాన్। మర్మస్వన్యేషు చాహత్య తథా నిఘ్నన్గజోత్తమాః
ఏనుగుల కళ్ళు, ముక్కు, సుండ, దంతాల్లో బాణాలతో కొట్టి, ముఖ్యమైన స్థానాల్లో గాయపరిచి, అర్జునుడు ఆ గొప్ప ఏనుగులను చంపాడు.
కౌరవాణాం గజానాం చ శరీరైర్గతచేతసామ్ । క్షణేన సంవృతా భూమిర్మేఘైరివ నభస్థలమ్
కౌరవుల ఏనుగుల శరీరాలతో, ప్రాణాలు పోయినవాటితో, క్షణంలోనే భూమి మేఘాలతో ఆకాశం కప్పబడినట్టు కప్పబడిపోయింది.
అస్త్రైర్దివ్యైర్మహాబాహురర్జునః ప్రహసన్నివ । బడబాముఖసంభూతః కాలాగ్నిరివ సంవృతః
అర్జునుడు, మహాబాహువు, ఆకాశ ఆయుధాలతో నవ్వుతూ, సముద్రంలో ఉద్భవించే అగ్నిలా, అంత్యకాలంలో ప్రళయాగ్నిలా, తన తేజంతో కప్పబడి కనిపించాడు.
యథా యుగాన్తసమయే సర్వం స్థావరజఙ్గమమ్ । కాలపక్వమశేషేణ ధక్ష్యేదుగ్రశిఖః శిఖీ
యుగాంత సమయంలో కాలపక్వమైన ప్రతి కదిలే, నిలిచే జీవుల్ని ఉగ్రమైన అగ్ని పూర్తిగా కాల్చేసినట్లే—
తద్వత్పార్థోఽస్రతేజోభిర్ధనుషో నిస్వనేన చ। దైవాద్వీర్యాచ్చ బీభత్సుస్తస్మిన్దౌర్యోధనే బలే
అలాగే, పార్థుడు తన ఆయుధాల తేజంతో, విల్లుపాటతో, దైవిక పరాక్రమంతో దుర్యోధన సేనను భయపెట్టాడు.
రణే శక్తిమమిత్రాణాం ప్రణీయోపనినాయ సః। చేష్టాం ప్రాయేణ భూతానాం రాత్రిః ప్రాణభృతామివ
యుద్ధంలో శత్రువుల శక్తిని అర్జునుడు అంతం చేసాడు; జీవులకు రాత్రి చివరి క్షణాల్లా, వారి చివరి ప్రాణచలనం వరకు నడిపించాడు.