ఆచార్యో నిపుణో ధీమాన్బ్రహ్మవిచ్ఛూరసత్తమః। ఆహవే చాప్రతిద్వన్ద్వో దూరపాతీ మహారథః
ఆచార్యుడు, నైపుణ్యం కలవాడు, జ్ఞానవంతుడు, వేదాలు తెలిసినవాడు, వీరులలో శ్రేష్ఠుడు. యుద్ధంలో అతనికి సమానం లేడు, దూరం నుంచి బాణాలు సంధించే మహారథుడు.
సుప్రసన్నో మహావీరః కురుష్వైనం ప్రదక్షిణమ్। అత్రైవ చావిరోధేన ఏష ధర్మః సనాతనః
అతడు ప్రసన్నంగా, మహావీరుడిగా ఉన్నాడు. అతన్ని గౌరవంగా ప్రదక్షిణగా చుట్టు. ఇక్కడ ఎవ్వరూ అడ్డుకోని ఈ విధానమే శాశ్వత ధర్మం.
యది మే ప్రహరేద్ద్రోణః శరీరే మే ప్రహృష్యతః । తతోఽస్మిన్ప్రహరిష్యామి నాన్యథా బుద్ధిరస్తి మే
డ్రోణుడు నన్ను యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు గాయపరిస్తే, నేనూ అతనికి సమాధానం ఇస్తాను; నాకు వేరే ఉద్దేశ్యం లేదు.
భారతాచార్యముఖ్యేన బ్రాహ్మణేన మహాత్మనా । తేన మే యుధ్యమానస్య మన్దం వాహయ సారథే
భారత వంశానికి గురువైన ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుడితో నేను యుద్ధం చేస్తుంటే, నా రథసారధీ, నువ్వు రథాన్ని మెల్లగా నడుపు.
ధ్వజాగ్రే సింహలాఙ్గూలో దిక్షు సర్వాసు శోభతే । భారతాచార్యపుత్రస్తు సోఽశ్వత్థామా విరాజతే
ఆయన ధ్వజం మీద సింహపు తోక అన్ని దిక్కులలో మెరిసిపోతుంది; ఆ వ్యక్తి భారతాచార్యుని కుమారుడు అశ్వత్థామ, ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ధ్వజాగ్రం దృశ్యతే యత్ర బాలసూర్యసమప్రభమ్ । దుర్జయః సర్వసైన్యానాం దేవైరపి సవాసవైః । తేన మే యుధ్యమానస్య మన్దం వాహయ సారథే
ఎక్కడ ఆ ధ్వజం తల భాగం చిన్న సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తుందో, అక్కడ దేవతలకైనా, ఇంద్రుడితో కూడినవారికైనా జయించలేని వీరుడు ఉన్నాడు; అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తుంటే, రథాన్ని మెల్లగా నడుపు, ఓ సారధీ.
ధ్వజాగ్రే గోవృషో యస్య కాఞ్చనోఽభివిరాజతే । ఆచార్యవరముఖ్యస్తు కృప ఏష మహారథః
ఎవరి ధ్వజం మీద బంగారు ఎద్దు ప్రకాశిస్తుందో, ఆ మహారథుడు కృపాచార్యుడు, గురువులలో ప్రముఖుడు.
ద్రోణేన చ సమో వీర్యే పితుర్మే పరమః సఖా। తేన మే యుధ్యమానస్య మన్దం వాహయ సారథే
వీర్యంలో డ్రోణుడికి సమానం, నా తండ్రికి అత్యంత స్నేహితుడు; అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తుంటే, రథాన్ని మెల్లగా నడుపు, ఓ సారధీ.
యస్య కాఞ్చనకమ్బూభిర్హస్తికక్ష్యాపరిష్కృతః। ధ్వజః ప్రకాశతే దూరాద్రథే విద్యుద్గణోపమః
ఎవరి ధ్వజం బంగారు కంకణాలతో, ఏనుగు అలంకారాలతో అలంకరించబడిందో, ఆ ధ్వజం రథంపై మెరుపుల గుంపులా దూరం నుంచే ప్రకాశిస్తుంది.
ఏష వైకర్తనః కర్ణః ప్రతిమానం ధనుష్మతామ్। దృఢవైరీ సదాఽస్మాకం నిత్యం కటుకభాషణః
ఇతడు వైకర్తనుడు కర్ణుడు, విలువిద్యలో సమానమైనవాడు లేడు; ఎప్పుడూ మనకు గట్టి శత్రువు, మాటల్లో ఎప్పుడూ కఠినంగా ఉంటాడు.
యస్యాశ్రయబలాదేవ ధార్తరాష్ట్రః ససౌబలః । అస్మాన్నిరస్య రాజ్యాచ్చ పునరద్యాపి యోత్స్యతి
ఇతని బలంతో, సహాయంతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సౌబలుడితో కలిసి మమ్మల్ని రాజ్యంనుండి వెళ్లగొట్టి, ఇప్పటికీ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
ఏష వై స్పర్ధతే నిత్యం మయా సహ సుదుర్జయః । జామదగ్న్యస్య రామస్య శిష్యో హ్యేష మహారథః
ఇతడు ఎప్పుడూ నాతో పోటీ పడతాడు, అతన్ని ఓడించడం చాలా కష్టం; ఇతడు జమదగ్ని కుమారుడు రాముని శిష్యుడు, మహారథుడు.
సర్వాస్త్రకుశలః కర్ణః సర్వశస్త్రభృతాంవరః । యుద్ధేఽప్రతిమవీర్యశ్చ దృఢవేధీ పరాక్రమీ
కర్ణుడు అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు, ఆయుధధారుల్లో అగ్రగణ్యుడు; యుద్ధంలో అతని వీర్యానికి సమానం లేను, అతడు ధైర్యంగా, స్థిరంగా ఉంటాడు.
అద్యాహం యుద్ధమేతేన కరిష్యే సూతబన్ధునా। ద్రష్టా త్వమావయోర్యుద్ధం బలివాసవయోరివ
ఈ రోజు నేను సూతపుత్రుడైన అతనితో యుద్ధం చేస్తాను; మన ఇద్దరి యుద్ధాన్ని నువ్వు చూస్తావు, అది బలివాసవుల యుద్ధంలా ఉంటుంది.
మహారథేన శూరేణ సూతపుత్రేణ ధన్వినా। తేన మే యుధ్యమానస్య శీఘ్రం వాహయ సారథే
ఆ మహారథుడు, ధైర్యవంతుడు, విలువిద్యలో నిపుణుడైన సూతపుత్రుడితో నేను యుద్ధం చేస్తుంటే, రథాన్ని వేగంగా నడుపు, ఓ సారధీ.
యస్య చైవ రథోపస్థే నాగో మణిమయో ధ్వజః । ఏష దుర్యోధనస్తత్ర కౌరవో యశసా వృతః
ఎవరి రథంపై మణులతో అలంకరించిన ఏనుగు ధ్వజం మెరిసిపోతుందో, అతడే కౌరవుడు దుర్యోధనుడు, కీర్తితో చుట్టుముట్టబడ్డవాడు.
లబ్ధలక్షో దృఢం వేధీ లఘుహస్తః ప్రతాపవాన్ । తేన మే యుధ్యమానస్య శీఘ్రం వాహయ సారథే
అతడు లక్ష్యాన్ని తప్పకుండా తాకగలడు, స్థిరంగా ఉండగలడు, చేతులు తేలికగా కదిలించగలడు, పరాక్రమవంతుడు; అతనితో నేను యుద్ధం చేస్తుంటే, రథాన్ని వేగంగా నడుపు, ఓ సారధీ.
యస్తు శ్వేతావదాతేన పఞ్చతాలేన కేతునా । వైడూర్యమయదణ్డేన తాలవృక్షేణ రాజతే
ఎవరి ధ్వజం తెల్లగా, పవిత్రంగా, ఐదు తాళపత్రాలతో, వైడూర్య రత్నపు దండంతో, తాళ వృక్ష ఆకారంతో మెరిసిపోతుందో,
హస్తావాపీ బృహద్ధన్వా సేనాం తిష్ఠతి హర్షయన్ । రామేణ జామదగ్న్యేన ద్వైరథేనాజితః పురా
బలమైన విల్లు చేత పట్టుకుని, సైన్యాన్ని ఉల్లాసపరిచే విధంగా నిలబడి ఉన్నాడు; జమదగ్ని కుమారుడు రాముడితో ద్వంద్వయుద్ధంలో కూడా ఓడిపోలేదు.
శీఘ్రశ్చ లగువేధీ చ లఘుహస్తః ప్రతాపవాన్ । ఏష శాన్తనవో భీష్మః సర్వేషాం నః పితామహః
వేగవంతుడు, లక్ష్యాన్ని తప్పకుండా తాకగలడు, చేతులు తేలికగా కదిలించగలడు, పరాక్రమవంతుడు; ఇతడే శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, మనందరిలో పెద్దవాడు.
కకుదః సర్వసైన్యానాం సర్వశస్త్రభృతాంవరః । జయశ్రియాఽవబద్ధస్తు సుయోధనవశానుగః । పశ్చాదేష ప్రయాతవ్యో న మే విఘ్నకరో భవేత్
కకుదుడు అన్నివిధాలా యుద్ధ వీరులలో అగ్రగణ్యుడు, ఆయుధాలు ధరించినవారిలో శ్రేష్ఠుడు, విజయ మహిమతో కూడి, సుయోధనుని ఆజ్ఞను అనుసరిస్తూ ఉన్నాడు. అతడు మన వెనుకనుండి రావాలి, నేను పోరులో ఏ ఆటంకాన్ని ఎదుర్కొనకూడదు.
ఇత్యేతాంస్త్వరితః పార్థః కథయిత్వా తు చోత్తరే। రూపతశ్చిహ్నతశ్చైవ యుద్ధాయ త్వరతే పునః
ఈ మాటలు త్వరగా ఉత్తరునికి చెప్పిన పార్థుడు, శత్రువులను వారి రూపం, లక్షణాల ద్వారా గుర్తించి, మళ్లీ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా పరిగెత్తాడు.
అశ్వత్థామా తతస్తత్ర కర్ణం సంప్రేక్ష్య వీర్యవాన్। ఉవాచ స్మయమానోఽసౌ సూతపుత్రమరిన్దమమ్
ఆ సమయంలో అశ్వత్థాముడు, ధైర్యవంతుడు, అక్కడ కర్ణుని చూసి, శత్రువులను జయించే సూతపుత్రునికి చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
కర్ణ యస్త్వం సభామధ్యే బహ్వబద్ధం వికత్థసే। న మే యుధి సమోఽస్తీతి తదిదం ప్రత్యుపస్థితమ్
కర్ణా! నువ్వు సభలో ఎన్నో మాటలు చెప్పావు, యుద్ధంలో నాకంటే సమానుడు లేడని గొప్పగా చెప్పుకున్నావు. ఇప్పుడు ఆ సమయం వచ్చింది.
ఏషోఽన్తక ఇవ క్రుద్ధః సర్వభూతావమర్దనః । సంగ్రామశిరసో మధ్యే దృమ్భతే కేసరీ యథా
ఇక్కడ అతడు, కోపంతో ఉన్న యమధర్మరాజు లాగా, సమస్త ప్రాణులను నాశనం చేసే వాడు, యుద్ధ మధ్యలో సింహంలా గర్జిస్తూ నిలబడి ఉన్నాడు.
శూరోసి యది సంగ్రామే దర్శయస్వ సభాం వినా
నువ్వు నిజంగా యుద్ధ వీరుడివైతే, ఇప్పుడు సభ లేకుండా నీ పరాక్రమాన్ని చూపించు.
యద్యశక్తోసి సంగ్రామే పార్థేనాద్భుతకర్మణా। పునరేవ సభాం గత్వా ధార్తరాష్ట్రేణ ధీమతా। మాతులం పరిగృహ్యాశు మన్త్రయస్వ యథాసుఖమ్
అయితే, నువ్వు అద్భుత కార్యాలు చేసే పార్థునితో యుద్ధం చేయలేకపోతే, మళ్లీ సభకు వెళ్లి, తెలివైన ధృతరాష్ట్రునితో కలిసి, నీ మామను ఆలింగనం చేసి, నీకు నచ్చినట్లు ఆలోచించు.
ఏవముక్తస్తథా కర్ణః క్రోధాదుద్వృత్య లోచనే। ద్రోణపుత్రమిదం వాక్యమువాచ కురుసన్నిధౌ
ఇలా అన్న తర్వాత, కర్ణుడు కోపంతో కన్నులు ఎర్రబెట్టి, కురువంశీయుల సమక్షంలో ద్రోణపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
నాహం బిభేమి బీభత్సోర్న కృష్ణాద్దేవకీసుతాత్ । పాణ్డవేభ్యోపి సర్వేభ్యః క్షత్రధర్మమనువ్రతః
నేను బీభత్సుని, దేవకీపుత్రుడైన కృష్ణుని, లేదా అన్నీ పాండవులను కూడా భయపడను. నేను క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తున్నాను.
సత్వాధికానాం పుంసాం తు ధనుర్వేదోపజీవినామ్ । గర్జతాం జాయతే దర్పః స్వరశ్చ న విషీదతి
ధైర్యవంతులైన ధనుర్వేదాన్ని జీవనాధారంగా చేసుకున్న పురుషులలో, గర్జన చేస్తూ గర్వం పెరుగుతుంది. వారి స్వరం ఎప్పుడూ తడబడదు.